8 HERBARII AMBOINENSIS Liber X.*Caput IV. . 
In Macaffara teneri & pingues culmi , qui in Ory- 
ze campis primo pluviofo menfe magna propullalant 
“copia, abfcinduntur, quorum exterior viridis deglu- 
bitur pellis, internaque alba & mollis medulla editur, 
que dulcem prebet faporem: * ae 
Anno 1691 hoc Teker late luxurians mihi ex Ma- 
- caffara delatum fuit, quod tali modo obfervavi , quum 
juftam adquifiverit magnitudinem , folia gerens ac fru- 
Eus, tum nulli ad radices inveniuntur bulbi , fed modo 
quum illi emarcidi funt. Vetufta folia in binos tresve 
articulos diftinéta funt , en ia ei potiffimum abru- 
ptus videtur, qui late quoque diftant, foliaque binos 
cum dimidio ac tres pedes longa funt. Fructus pecu- 
. liaribus irifident petiolis , quidam transverfalem pal- 
mam, alii binos pedes fupra radicem progerminant , 
referuntque fruftulum Siriboz, vel Acori fructum , 
fed minores funt & planiores, digiti articulum longi , 
ex vagina ortum ducentes , cujus fuperflua pars fub 
iis dependet, funtque externe granulofi, & mufcofi 
quafi , acfi florerent. Javani illud vocant Tiker, ubi & 
in paludofis quoque crefcit campis. 
* 
Tabula Tertia 
Ad Figuram primam Cyperum exhibet dulcem, x 
. Figura Secunda Gramen denotat Capitatum. 
OBSERVATIO. 
Hic Cyperus dulcis cum illo videtur convenire; qui Cyperus 
dulcis rotundus, efculentus, Zrafi dulce vocatus dicitur a 
Parkins, Tb. Bot. pag. 146. & Cyperus rotundus efculentus 
"anguftifolius C. B. Pin. & Trafi f. B. &c. _ 4 
Gramen vero capitatum Cap. 4. defcriptum eft Rottinga H. Ma- 
Jab. Tom, 12. Tab. 52. & Gramen Cyperoides minus, fpica 
com; fubrotunda, viridi, radice odotata Sloan. Cat. p. 
36. & Tom. 1. Tab. 78. Fig. 2. vide & Thef. Zeyl. pag. 107. 
CAPUT QUARTUM. 
Gramen capitatum . Tahabfa. — 
“¥ Ec planta Cypero etiam adfinis videtur, cujus 
H formam quoque imitatur, folia faltem ejusdem 
funt forme, fuperius nempe trifulcata, & in- 
ferius dorfo acuto notata, fünt autem longiora & ad 
tactum acutiora, ac quodammodo fcindentia , fi retro 
fricentur, in locis cultis & humidis ultra pedis longi- 
tudinem obtinent , ceterum humilis eft plantula. 
Culmus fefquipedem altus eft, immo altior, tenuis, 
. trigonus, & junceus uti in Cypero florido. Vertici tria 
quoque infident- folia in triangulo pofita , longiora 
quam in ifto Cypero, que loco umbelle fpicatz in 
centro capitulum gerunt rotundum, magnitudine fe- 
mi perfecti Fragi , quod componitur ex albis & com- 
. pa&tis fquamulis, que tandem pallide fufce fant, ac 
decidunt, lanuginofum continentes femen. 
eegen eft, ex tenuibus compofita fibrillis 2 
lerumque inodora, feu parum ad illum Cyperi floridi 
odorem adcedens. " Folia altiorem Aes 
illo Cyperi floridi , atque tam in peculiaribus locantur 
fafciculis quam illa culmi frugiferi , que ad oras 
acutiora funt illis Cyperi,- ipforumque fapor grami- 
peat. Sila e 
. Nomen. Latine Gramen capitatum; Malaice Taba- 
ifs; e: inquietum inflar 
notatur per tria ifta folia in triangulo pofita. 
o Quidam hoe vocant Tabaliffam feminam , ac prece- 
dentem Cyperum floridun, Tabaliffam marem. Terna- 
tice Tola topolo , h.e, dettuncare caput. Amboinice 
Paya matta, h. e. Malaice Rompot matta ican; Latine 
Gramen paronycbiale , a fubfequenti ejus ufu; Belgice 
Kmpgra.. rs. 
: c TOM crefcit in areis & hortis, in relictis 
atvis, eftque tanquam Zizania, Quod in plateis pro- 
venit; humile S gracile eft, ejusque capitula haud 
Pifo majora funt. 
Ufus. 
D: gras wil mede uit de mang fcbap van Cyperus 
neus non tam dulcis eft, unde & a pecoribus non 
hominis zgroti , quod , 
Op Macaffer werden de jonge en vette balmen , dewelke 
in de ryftuelden by den eerften regenmaand in menigten 
uit/pruiten, afgefneden , en de buiten[le groene buit afge- 
` [cbilt zynde, bet witte en malfe pit daar uit gegeten, "7 
welk, zoet van findak is. 
- In jaar 1691 is my dit Teker in zyn volle wasdom 
van: Macaffer gebragt , en aldus bevonden ; als by zyn 
volle wasdom beeft van bladeren en vrügten, dan vind 
men geen knobbelen aan de wortelen, maar wel als dezelve 
vergaan zyn. De oude bladeren zyn in twee of drie leden 
verdeelt , en ’t bovenfte is mecft afgebroken, fiaande wyd 
van mälkander , de bladeren zyn twee en een half en drie ; 
voetenläng. De vrugten komen op byzondere fleelen voort, 
zommige een dwersband. zommige twee voeten boven de 
wortel. Zy gelyken een flukje Siriboa , of de vrugten van 
Acorus , dog kleinder en platter; een lid van een vinger 
lang , uit een boofe of fcbede voortkomende , waar van 't 
reflantje agter aan bangt, van buiten korrelig en beban- 
gen met iets mosagtigs als of "t bloeifel was. De Favanen 
noemen ’t Tiker; alwaar ’t mede in de moerafhge velden 
groeit. 
De Derde Plaat 
Wyft aan in de ZerfleFiguur de zoete Cyperus. 
De Tweede Figuur vertoont het geboofde Gras. 
AANMERKING. 
Deze zoete Cyperus {chynt met die overeen te komen, welke 
de zoete, ronde, en eetbare Cyperus genaamt wert: Trafi 
geheten by Parkins, Th. Botan. pag. 146. en ronde eetbare - 
fialbladige van C. B. Pin. & Trafi van F. Bamb. &c. 
Dog het gehoofde gras in het vierde Capittel befchreven, is de 
Rottinga van de H. Malab. Tom. 12. Zab. 52. En het kleine 
gras na de Cyperus gelykende, met een gedronge ronde 
groene helm, en welriekende wortel van Sioan. Cat. p- 36. 
& Tom. 1. Tab. 78. Fig. 2. ziet ook de Thef. Zeyl. pag. 107, 
VIERDE HOOFDSTUK. 
Be gehoofde Gras. 
4 
zyn, Wiens gedaante bet ook zeer naboot[l , immers 
de bladeren zyn van de zelfde fatzoen , te weten 
boven met een driekantige voore; en beneden met een feber- 
pe rugge, dog xy zyn 
eenigzints fnydende als men ze agterwaarts ftrykt, op ge- 
boude en vogtige plaatzen werden xe boven een voet lang , 
anders blyft bet een laag. kruitjes = > ` 
De Bel is anderbalf voet boog en meer , dun, driekant, 
en biesagtig gelyk aan Cyperus floridus. Op den top 
Shaan insgelyks drie bladeren im cen drieboek , langer. 
dan aan "t voornoemde Cyperus. In plaats van de geairde 
dollen bebben ze in de midden een ront knopje in de grootte 
ven een balfwaffen Aardbefie , van witte en in een ge- 
dronge fchubbekens gemaakt , die ten laat[len- ligt bruin 
werden, en allegaar afvallen, met zig nemende een 0l- 
De wortel. is bairig , wit dünne: vazelingen gemaakt, 
meeft zonder reuk , of een. weinig: na die van Cyperus 
floridus riekende. De bladenen formeren een hogeren Deel, 
dan de Cyperus floridus, em Joen zoo wel in byzondere 
vergaderingen als aan den vrugtdragenden feel j^ dewelke 
Jeberper van kanten is dan aande Cyperus; en zyn gras 
is zoo zoet niet, daarom bet van de beeflen niet veel ge- 
A wert. © Te ou 1 
aam, In "t Latyn Gramen capitatum; i» °t Maleits 
Tabalifía; dat is ongeruftig of woelende, gelyk een ziek 
men/cb , "t welk beduit wert door de drie bladeren, die van 
malkander in een driefpronk afavyken. : jor 
Zommige noemen dit Tabaliffa , het wyfken , en de 
voornoemde Cyperus floridus, Tabalifía het manneken. 
In ’t Ternaties Tola topolo, dat isi’t buofd afhonaven ; 
in "t Amboins Paya matta , dat is in 't Maleits Rompot 
matta ican; in * Latyn Gramen paronychiale, var 
zyn volgende gebruik;.op ’t Duit/ch Knopgras. 
Plaats. Het waft overal in dé:erven en tuinen op ver- 
latene bedden , werdende voor een onkruit,.gehouden : ’t 
geene op de ftraten waft, blyft laag en mager , en, zyné 
knoppen zyn niet grooter dan een erwete, ae G 
Ke, e 
nger en fcberper in "t aantaften, . 
~ 
