12 HERBARII AMBOINENSIS 
CAPUT SEPTIMUM. 
 Gramen Jupplex. Rompot fubat. 
umile etiam ac parvum eft gramen, tenues ge- 
H rens geniculatosque cauliculos femi procum- 
bentes ac femi erectos. Ex una radice varii 
excrefcunt culmi, binis inferioribus articulis terre in- 
cumbentes, fubfequentibus fenfim fefe erigentes. Fo- 
liis obducti funt, quz inferiore dimidia fua parte tan- 
quam vagina culmum pro parte ambiunt, ac fic fimul 
alam avicule reprefentant, talesque ale plures fimul 
locantur, una ex radice provenientes. 
Folia vulgaris funt forme, tenera, & flavefcentia, 
ex binis conftruéta partibus, quarum fumma pars pal- 
mam circiter longa vulgare eft gramineum folium , 
inferior binos circiter articulos longa complicata eft 
inftar vaginz, 6 culmum ambit pro parte. Unde & 
quodvis folium circa medium geniculum gerit, & va- 
gina fua plane decumbit, ach ala comprefla eflet, fo- 
la autem ipfa inregulariter extenfa funt. 
Super folia tenuis decurrit cauliculus, ultra fpitha- 
mam altus, atque in vertice gerit tres quatuorque an- 
guítas fpicas ex denfis & mollibus fquamis compofi- 
tas, oblique ereétas. Radix vilis eft & fibrofa , fed 
terre firmiter inherens. 
Nomen. Latine Gramen fupplex , juxta Malaienfe 
Rompot feu Daun fubut, h. e. folium fupplex, ac fic 
Ternatice Goffo /uba, Amboinice Suba fuba. 
Locus. Non multum obcurrit, nifi fpontaneum circa 
montium pedes, velad colles ventofos, ubi loca funt 
graminofa & argillofa. : 
Solo tali effofla hzc planta in hortis transplantari 
poteft, ob elegantiam È fubfequentem ufum, cujus 
nullus alius innotuit nifi qui apud Malaienfes & Ter- 
natenfes mulierculas valet in fua Grammatica, fi enim 
alicuifcribunt fupplicatorium , ut condonationem quo- 
rundam vitiorum petant, quod nos multis literis & 
ceremoniis peragimus , folum hoc preftant miffione 
ramuli hujus eamin s quod complicatis & compres- 
fis foliolis 
qui veniam petunt, 
. Huc refero Amboinenfe gramen viarum, feu Poly- 
onum Amboinicum , quod articulato fuo & duro cau- 
iculo juxta terram prorepit , ubique fibrillas emittens, 
ac fefe bon ita ut nullibi nifi breves adtollat cau- 
liculos. Folia denfe fibi incumbunt, vulgaris forme, 
digiti articulum longa & jnftar arundinis ftriata , ex . 
nigro virentia, & ad cauliculorum extremum convo- 
luta in apicem. Nil nifi folia plerumque in hac con- 
fpiciuntur plantula, nifi in campo crefcat, nec mul- 
tum pedibus calcetur. 
Tum ex foliolorum alis concavus excrefcit flofcu- 
lus crateriformis , .& ad oras in apices diftinétus, co- 
loris obfcure fufci, fique inter digitos comprimatur, 
lympha exftillat. 
Nomen. Latine Polygonum Amboinicum & Gramen 
roris, juxta Malaienfe Rompot ombong , h. e. Gramen 
roris, quum ros in ejus confpiciatur foliis fere usque 
ad meridiem , immo ipfis ferventibus diebus & fole 
Íplendente , fique non multum a fole tangatur , ros 
usque in vesperam adparet, uti & poft folis occafum 
ftatim humidum eft. Amboinice Hutta tomar, quum 
ejus foliola referant illa arundinis Tomar, que czte- 
rum & Boeloe [wangi-vocatur. : 
Locus. Juxta vias & in campis crefcit, ubi folum 
. eft planum ac durum, magnum obcupans locum , ubi 
tam intricate radices emittit , ut fere eradicari ne- 
, queat , licet ifte locus circumvertatur, praefertim fi _ 
radicularum ejus particule quadam remaneant, uti 
& tolerare valet calcinationem pedumque fricationes 
tam hominum quam animalium, ficuti in areis etiam 
prorepit ac luxuriofe crefcit, unde & fymbolum eft 
conftantis laboris, qui cunctas fuperat res adverfas. 
Ufus. Quamdiu ros huic incumbit gramini, h. e 
usque.ad meridiem vel horam decimam , hoc gramen 
. quam avidiffime depafcitur , tam a majoribus quam 
minoribus pecudibus, quod detrimentum fubfequen- 
tibus reftituitur noCtibus , ita ut cunctis alternis vel 
tribus regerminet diebus. In Grammatica fymbolica 
denotat pertinax alicujus rei propofitum tam in labo- 
ribus quam rebus adverfis, quibus obluctari nr. 
ujus 
upplices reprefentat palmas illorum; - 
SEVENDE HOOFDSTUK, . 
Smeekent Gras. 
fleelen , balf leggende en half overeind fiaande. 
Uit eene wortel fchieten verfcheide fleelen , met de 
twee onderfte knietjens op de aarde leggende „ met de vol- 
gende allenkskens baar opregtende. Zy zyn met bunne 
bladeren bekleed, dewelke met baar onderfte belft als met 
een fchede den fleel ten deele omvatten , en. zoo t zamen 
een wieke of vleugeltje van een vogel verbeelden, en zul- 
ker wieken ftaan veele by malkander , uit eene wortel. 
De bladeren zyn van-gemeene gras-fatzoen, teer , en 
geel-groen , uit twee deelen gemaakt , bet opperfte omtrent 
een band lang, is een gemeen gras-blad; bet onderfte om- 
trent twee leeden lang , legt t zamen gevouwen als een 
Jcbede , en omvat den fteel voor een gedeelte: waar door 
dan ieder blad omtrent in de midden een knietje heeft, en 
mei bare fcbeden leggen ze plat, als of de wieke gedrukt 
was, maar de bladeren zelfs fiaan onordentelyk uitgebreid. 
Di nog een laag grasje met dunne en geleede 
Boven de bladeren loopt bet dunne fteeltje voort , ñog _ 
over een fpan boog, en draagt op zyn top drie of vier 
Jmalle aairtjens van digte en zagte fchubbekens gemaakt, 
febuins, ofte overeind ftaande. Dewortelisgeringen veze- - 
lig, dog vafthoudende. 
Naam. Jn ’t Latyn Gramen fupplex, na "7 Maleits 
Rompot of Daun fubat, dat is /meekent blad , en xod 
in ’t Ternataans Gofto fuba, op Amboina Suba fuba. 
Plaats.. Het werd niet veel gevonden , en men moet bet 
meeft in "t wilt zoeken omtrent de voeten van de bergen of 
hugtige beuvelen , daar t graffig is en een kleigront beeft. 
et dezelve gront uitgegraven, laat bet zig: ook in de 
tuinen verplanten, wegens zyn fraajigbeid , en bet vol- 
ende gebruik; waar van anders geene bekent is, als die 
de Maleitfe en Ternataanfe vrouwen in bare Letterkunjt 
bebben ; want als zy een Requeft aan. iemand willen 
Schryven, eh daar in rg gs van eenige fouten bege- 
ren y dat wy met veele letters en Complimenten moeften 
doen, konnen zy alleen verrigten met bet zenden van een 
enkelt. takje van dit gras, °t welk met zyn gevouwe en. 
` plat gedrukte blaadjes , gevouwe banden wil uitbeelden 
der geener , die om vergiffenis fmeeken. 
Hier onder breng ik bet Amboinfe Weggras Polygo- 
num Amboinicum, ’twelk met zyn geleed en bart fleeltje . 
langs de aarde kruipt, over al vaft wortelende , zoo dat 
bet nergens dan met korte fteeltjes verheven ftaat. De 
blaadjes ftaan digt op malkanderen , van gedaante als onze 
weggras , een lid van een vinger lang, en geftreept als 
riet , zwart-groen , en aan "t uttterfte der Ges tjes ZAMEN- 
gerolt in een fpitsken. Men ziet ’er zelden iets anders 
- dan bladeren aan, ten ware dat het in "t velt flaat en 
niet veel getrapt werd. 
Daar ziet men uit: den {choot der blaadjes cen hol bloem- ` 
ken voortkomen als een kelkje gefat/oeneert , en nan de kan- 
ten in fpitfen verdeelt, donker-bruin van couleur , en als 
men "t. tu[Jen de vingers duwt, water uitgevende. 
Naam. Zn't Latyn Polygonum Amboinicum , en Gra- - 
men roris, va °t Maleits Rompot ombong , dat is 
Dauwgras , om dat men den dauw op deze bladeren ziet 
leggen Jcbier tot aan den middag , zelfs by beete dagen en 
klare zonnefchyn; en als bet de zonne niet veel raakt, 
. 200 biyft den dauw tot aan den avont daar op leggen, ge- ` 
lyk het ook ten eerften nat werd na zonnen ondergang, 
Op Amboin Hutta tomar, om dat zyn blaadjes gelyken 
na ’t riet. Tomar, anders Boeloe fwangi genaamt, 
Plaats. Het waft langs de wegen en in’t velt, daar 
een vlakke barde gront ts, beflaande een groote plaats op 
zig zelven, daar bet dan zoo bartnekkig inwortelt , dat 
men "t: febier niet uitroejen kan, al word de plaats omge- 
bakt , en maar eenige worteltjes in de aarde overblyven , 
gelyk ’t ook verdragen kan bet trappen en de fcbeuren der 
voeten. van men/chen en beeften, in °t midden van paden 
daar "t over heen loopt, en tegen aan groeit , zynde 200 
een Symbolum van een flandvajtigen arbeidzaambeid, die 
alle tegenfpoeden overwint. _ 
Gebruik, Zoo lange den dauw op dit gras leid, dat 
is tot tegens den middag of tien uuren toe, werd dit gras 
zeer greetig afgeweid zoo van groot als klein vee, welk 
. verlies de volgende nagten al weder vergoed: werd , zoo dat 
zyalle twee of drie dagen daar konnen weiden. In de Let- 
terkonft beet bet een flantoafle vernedering , en een voor- 
nemen tegens allerhande tegenfpoet te willen worftelen. 
Liber X, Caput VIL 
Men . 
