X. Boek, VIII. Hoofd/?. 
Hüjus Polygoni litorea quedam obcurrit fpecies , 
. majora magisque flavcfcentia gerens folia, in litoribus 
prorepens arenofis fub fruticulis, cujus folia multo 
rugofiora funt & articuli longiores , fed nullius ufus. 
Huc pertinet Gramen anaium , quod craffam gerit 
congeriem intricate radicis fibrofz , quz terre fir- 
miter inheret. Ejus cauliculi plures fimul ex radi- 
cibus propullulant, & undique plane incumbunt ter- 
re per ftrata , acfi adglutinati forent. Ejus foliola 
funt uti in Polygono , feu paulo longiora. Si cauli- 
culi geniculati ad femi pedis circiter diftantiam pro- 
tepferunt, iterum fefe erigunt ad femi pedis altitudi- 
nem, ac breves proferunt fpicas, quz in racemisdi- 
fpofitz fant, ac {femen continent in angulofis capfulis 
inftarSorgi, primo viridibus, dein fufcis, quod femen 
albicat, ac maturum decidit, faporis dulcis graminei. 
Hec planta quam maxime frugifera eft, plurimis 
audens fpicis. Latine vocatur mihi Gramen anatum , 
alaice Rompot beveck. Baleyice Padang buit buit, 
in folo crefcit argillofo , ac frequentiffimum eftad o- 
ras camporum Oryzz , ubi cenofum eft, obt ejus fe- 
men in ceno decidens generat fpeciem - quandam mi- 
norum Limacum Baleice Boeit boeit dictorum. Anates 
quam avidiffime hoc femen comedunt, quod in aqua 
ad ripas natantes deglutiunt. 
Gramen ipfum a vaccis & equis depafcitur, cultro 
etiam ex radice abfcinditur, & anatibus objicitur. 
AMBOINSCH KRUIDBOEK. . Ñ 
Men beeft nog cen firandzoorte van dit Polygo- 
num, met grooter en gecl-Sroender bladeren, op zandige 
Jiranden onder groote ruigte topende, welke. bladeren veel 
ruiger en de leden langer zyn, voorts zonder gebruik. 
dier toe beboort bet Gramen anatum , hebbende een 
digten klomp van een vazelagtige wortel , vaft in de aarde 
houdende : zyne Deelen komen veele uit de wortelen, leg- 
gen rontom plat ter aarde, met lagen boven malkander als 
of xy daar aan geplakt waren. De blaadjes zyn als aan 
Weggras of wat langer. Als de gekniede LS een bal- 
ve voet ver eisen bebben., zoo regten ze baar op om- 
trent een balve voet , en dragen korte aairen, daar aan 
"e zaat zit druifsgewys, beftaande in boekige knopjes als 
birffe, eerft groen, daar na bruin, daar in een witagtig 
zaat fchuilt, ook als birfJe, "t welk ryp zynde uitvalt , 
zoet en grasagtig van fmaak. 
Dit gras is zeer vrugtbaar, en rontom vol van deze 
. aairen. Het beet Gramen anatum, in ^t Maleits Rom- 
pot bebeck, in ’t Baleits Padang buit buit. Het waft 
op een kleiagtige gront; en veel don de kanten van de 
ryfivelden, daar ’t modderig is, alwaar zyn zaat in den 
yk vallende, genereert een flag kleine alykruiken; in "t 
Baleits Boeit boeit genaamt. De Eenden eten het zaat 
greelig , "t zelve in ’t water zwemmende , afweidende, 
Het gras werd van buiten van koejen en paarden afge- 
weid , men Jay bet met een mes van de Wortel af, en 
werpt bet de Eenden voor. : 
CAPUT OCTAVUM. 
Gramen acioulatum. Coffi cuffu. 
ec eft viliffima & difficillima Chala p e- 
H cies , quz radicem gerit tenuem , duriufcu- 
lam, & transverfaliter prorepentem , que du- 
ras tenuesque emittit fibrillas inftar Cyperi rotundi , 
- fed nullas profert glandulas, & terre firmiter inheret, 
hic & illic breves eriguntur culmi, fafciculum folio- 
lorum gramineorum fortnantes, que pon circiter 
longa fünt, ac parum firma, non grati faporis, immo 
fere coenófa funt , unde & a pecoribus non expetuntur. 
Hi foliortim fafciculi tandem igos proferunt cul- 
mos, pedem vel ulnam altos, infefius articulatos , 
quorum quivis anguftum fuftinet foliolum, digiti arti- 
culum circiter longum : funtque porro recti, firmi, 
craffitiem habentes fili velorum : In vertice gerunt 
- fimplicem reétamque fpicam, in multas an & 
fuscas fpinulas diftinétam, quz primo patvos albos- 
que exhibent flofculos, & qui dein in longum’ excre- 
cunt, durum, & gracile femen inftar illius Cumini 
vel Cherophylli, quod veftibus adheret, fi leviter 
modo adtingatur. 2, 
Nomen. Latine Gramen aciculatum. Malaice Cuffu 
cu[Ju, & Djintam utan. ‘Ternatice & Amboinice quo- 
ue Cuffu cu(fu. ergs Badjang badjang , Noftrates 
elgi banc vocant plantam Bosluy/en feu pediculos fil- 
vaticos & Koeskoes. Species eft Graminis tremuli, qua- 
le apud Gallos Amourettes vocatur , a Germanis Spelten . 
as. Y 
Lk In cunétis crefcit planis & fterilibus campis, 
ventofis collibus, & juxta.vias, in cunctis obcurrit 
Orientalibus infulis, in uno tamen loco frequentius 
quam in altero. 
Dicitur in Ternata olim non reperiri , fed ibi intro- 
.du&tum fuiffe a Bubulo quodam , quem rex Batsjam 
dono dabat regi Ternatenfi , cujus dorfum refertum 
erat femine hoc fpinulofo, in quo fefe circumvolve- 
rat in ifta regione. Quam maxime cavendum eft , nul- 
libi excrefcere in areis vel circa ædes vel in plateis, 
qu quam maxime multiplicatur per femen , nec 
acile tum eradicari poteft. : 
Ufus ejus fere nullus eft, fed hic detegendum eft 
tediofum ludibrium , quod quis habet ,. fi quis per 
campos vel in filvis procedat , ubi hoc gramen ad 
vias publicas crefcit, quum pretereuntium veftibus 
hoc femen quam maxime inheret, quod tediofa pa- 
tientia evelli vel cultro leniter abradi oportet, vel fi 
inter plicas hereat, quodvis femen evellendum eft. 
Sed 
AGTSTE HOOFDSTUK. 
Het Spelde-gras. 
| bebbende een dunne bardagtige en dwers kruipende 
2 wortel, en daar aan barde , dunne vazelingen y, 
gelyk den C rotundus, dog zonder klieren, en vaft 
in de aarde boudende , bier en daar komen korte fleeltjes 
voort, een verg — van grasagtige blaadjes. dragen- 
de, omtrent een geftrekte vinger lang, en wat fiyf, niet 
zeer lieffelyk van /maak, ja Jcbier modderig , en daarom 
van 't vee niet begeert. 
Deeze vergaderingen brengen eindelyk lange fleeltjes 
voort, een voet of een elle boog „beneden in eenige knietjes 
verdeelt , yder met een [mal blaadje , omtrent een lid lang: 
voorts regt fiyf, zoo dik als zeilgaarn: op baren top dra- 
en ze éen enkelde regte aaîre , in veele fmalle en bruine fte- 
els verdeelt , die eerft een klein wit bloeizel vertoonen, 
daar na werden ze lang , bard en mager , als mager Comyn 
of Kervelzaat , dog regt [piis toegaande, en ligt afval- 
ende, of aanklevende aan de kleeren , als ze in ’t minfte 
aangeraakt werden. 
D: is bet veragt[le en moejelykfle onder alle grafen; 
Naam. In’t Latyn Gramen aciculatum; in 't Ma- 
leits Cuffu cuffu, en Djintam utan ; in '£ Ternataans en 
Amboins , ook Cuffu cuffu; in "t Baleits Badjang bad- 
jang; onze Duitzen noemen "t Bosluyfen, en Koeskoes, 
Het is een zoorte van ’t Gramen tremulum, diergely- 
ken men int Frans Amourettes , in ’t Hoogduits Spel- 
ten-gras noemt. i 
: Plaats. Her waft op alle vlakke en dorre velden , lug- 
tige beuvelen , en langs de wegen, men vint bet in alle de 
Oofterfe Eilanden, dog op °t eene meer dan op "t andere. 
In Ternaten zegt men, dat bet er eertyts niet geweeft 
zy, maar aldaar ingebragt is door een ig oe: Buffet s die 
den Koning van Batsjam fcbonk aan den Koning van Ter- 
maten , wiens buid vol «vas van dit Zeie zaat ‚daar in 
by zig op zyn land gewentelt badde. Men moet in alle 
manieren daar voor zyn, dat bet by niemant in zyn erven 
of omtrent de buizen of op firaten opkome, want bet ver- 
menigvuldigt zeer ligt door °t zaat , enis alsdan moejelyk 
' uit te roejen. 
‚Gebruik. Men beeft "er [cbier geen gebruik van, dog 
het moet albier bekent gemaakt werden, wegens bet ver- 
drietige tydverdryf , dat men bekomt „als men over ^t velt 
‚Zaat, of in "t bos daar dit gras overal aam de wegen 
fiaat , en den. voorbygaande met zyn fleekelig zaat met 
menigte in de kleeren [leekt , *t welk men-dan met een der- 
drietige patientie of zoetjes met een mes moet affchrapen y 
of zoo bet > de ploojen zit zaat voor zádi uittrekken. 
