14 | HERBARII AMBOINENSIS 
Sed quod peflimum eft, fpinulofum hoc femen tam 
profunde per veftes penetrat friétione & agitatione in- 
ter ambulandum , ut ad alteram veftium partem fefe 
perforet , nec facile evelli poffit, unde lintea aliique 
tenues & fubtiles panni perduntur, fi vi evellere illud 
velimus, quod neque relinqui poteft, quum. per lan- 
cinationem cutis dolorem excitet, & ambulationem 
prohibeat vel difficilem reddit , qui albis bracteis ince- 
dunt , hifce filveftribus pediculis tam denfe obduéti 
funt , ut lintea diftingui nequeant : Glabris autem 
linteis non adhzret. 
Hinc itaque fit , quod homines & animalia hofce pe- 
diculos dictos ex filvis deportent in vicos, ubi etiam 
lete progerminant. In Ternatenfi fcripto bonum ta- 
men inveni hujus graminis ufum, Hujus enim radices 
aque incoéte exhibentur iis, qui putantur veneno 
efle infecti, quos has quoque radices cum Pinanga 
mafticare oportet. 
Tabula Quinta 
Ad Figuram primam Gramen exhibet aciculatum , quod eft Hu- 
dura Pullu, A. Malah. part. 12. Tab. 43. 
Figura Secunda primam fiftit Amboinenfis Hippogroftis fpeciem. 1 
Figura Tertia fecundam ejus denotat fpeciem. 
CAPUT NONUM. 
Hippogroflis Amboinica. Rompot cuda. 
ippogroftis in Amboina duplex eft. ` 
rimo vulgaris major, fecundo minor fpecies. 
Hippogroftis major, eft gramen’ articulatum , 
longa gerens firma & articulata genicula, non plane ter- 
re incumbentia , fed fupra vicinas prorepentia herbas, 
atque ubi fepes adtingere poteft, has etiam adfcendit. 
nferiores articuli nudi funt, ex viridi & fufco di- 
ftin&ti colore, pedem vel fesquipedem alti, dein fefe al- 
ternatim dividunt in laterales cauliculos , qui inregula- 
res admodum & finuofi excrefcunt ad trium quatuorve 
pedum longitudinem , cuivis fuperiori articulo folium 
adftat transverfale, illi arundinis tenere fimile, fed 
glabrum, quatuor & quinque pollices longum , vix 
minimum digitum latum, nervo firmo medio, quoque 
„magis ad fummum, eo breviorafunt ^ . > 
Supremum culmi fimplicem gerit fpicam, ultra di- 
giti-articulum longam, non apertam , fedex pallide 
virentibus fquamulis compofitam , que’ fibi adcum- 
bunt ,ac primo flofculos exhibent albicantes , qui dein 
interne pufillum formant femen , in teneris plantis 
‘culmi in tongum & convolutum terminantur acutum 
`- folium. 
Articuli terram tangentes radiculas ipfi infigunt , 
vel fi fupra terram eleventur, longas emittunt barbas 
inftar obtufarum fpinarum. Primarie radices rare 
funt , fed craffis & fibrofis fibrillis obfeffe , fatis fir- 
miter terram tenentes, ita ut prius abrumpi, quam 
evelli poffint. rer : 
- Secundo. Hippogroftis minor nil aliud videtur effe, 
quam major fpecies Rompot bebeck feu Graminis anatis 
` capite feptimo defcripti , fi nempe in cultis & pin- : 
guibus crefcat agris. - 
“Terre incumbit ad altitudinem binorum cum dimi- 
dio pedum , in culmorum fummo multz breves locan- 
tur fpic®, digiti articulum circiter longe, decem nu- 
mero, alternatim fupra fefe invicem locate. Spice he 
funt denfe & granulofe inftar Fagopiri teneri, palli- 
de virentes, in hifce locatur album ac pufillum femen 
inftar Panici , fique manibus teratur, facile decidit. 
Rádices ejus funt copiofe fibrille inftar graminis re- 
pentis vulgaris.Cauliculi inferioribus geniculis terre in- 
cumbunt. Folia funt uti in vulgari gramine, fatis longa. | 
Nomen. Latine Hippogroftis Amboinica „ feu gramen ` 
P wr Malaice Rompot cuda; Ternatice Djéla djela. 
acaff. Rucu; fed nimis generale nomen; Baleyice Pa- 
dan jerac; h. e. gramen amorum , quum amat crefcere | 
in 
in defertis Oryze campis. : 
_ Locus. In umbrofis crefcit locis, ac. potiffimum cir- 
ca fepes, & ad fluminum ripas; ubi precepseft, ubi- 
que infolo argillofo. : 
: KS H ES + s A 1 Ufus. 
= 
Liber X. Caput IX, 
Maar dat bet fnoodfte is, deze fickels dringen: zoo diep 
in de kleeren , dat ze door "t vryven in 't gaan gebeel aan 
de andere zyde doordringen, en niet wel uit te trekken zyn, 
waar door dan linne en andere fyne floffen zeer be/cha- 
digt werden, als men ze met ongedult daar uit wil trek- 
ken; men mag ze ook daar niet in laten blyven , oin dat 
ze met bet fleeken in de buid iemant het gaan moejelyk ma- 
ken, die met witte linne kouffen door "t velt gaan; ko- 
men thuis zoo dik met deze bosluizen bebangen, dat men 
"t linnen niet bekennen kan: Op "t gladde ftof bebben zy 
geen vat. 
Hier door komt bet dan, dat menfen en beeflen deze lui- 
zen uit bet bos in de Negorven brengen, daar ze dan. ook 
opkomen. In een Ternataans Jcbriftje vind ik egter nog 
een goet gebruik van dit gras: wiens wortelen in water 
gekookt. die geenen werd te drinken gegeven, die men agt 
vergeven te zyn, die deze wortelen ook met Pinang mpe- 
ten kaauwen. 
De Vyfde Plaat 
Vertoont in de Eer[le Figuur het puntige Naaldegras „het welk 
is de Hudura Pullu, van de H. Malab. part: 12. Tab. 43. 
De Tweede Figuur wyft aan de eerfte zoort van de Amboinfcbe 
Hippogroftis, ofte Paardegras. NA 
De Derde Figuur vertoont de tweede zoort daar van. 
NEGENDE HOOFDSTUK. 
„Het Amboinfth Paarde-gras. 
P aardegras-is in Amboina vanstweederlei gedaante. 
I. Het gemeene groote: 11. Het kleine. 
I. Het groote Paardegras is een geleed gras , met 
lange flyve en gemeene fteelen, niet vlak op de aarde , maar 
op de naafte ruigte kruipende , en daar "t kan by komen y 
ook de s opklimmende. és 
` De onderfte leden zyn kaal, uit den groenen en bruinen 
gemengt, een voet of een en een half lang, daar na ver- 
S * WR 
deelen ze ben met beurten in zyde [leelen , die zeer omor- 
dentelyk en bogtig loopen weder tot de lengte van drie of 
vier voeten; in ieder van de voorfte knietjes flaat een blad. 
over dwers, bet jonge riet gelykende, dog glad, vier of 
oyf duimen lang, fchaars een pink breed, met een fiyve 
zenwwe in de midden, en boe meer na vooren, boe korter 
zy werden. a dg ae 
` Het voorfte der fteelen brengt voort een enkele gaire, 
ruim een lid van een vinger lang, niet geopent , maar. 
van bleekgroene fchubben gemaakt , digt tegen malkander ` 
leggende , eerft een witagtig bloeizel vertonende, en daar 
na van binnen een klein zaat formeerende, aan de jonge 
Jtruiken eindigen deze fteclen in cen lang t'zamengerolt en 
Jpits blade ` 
De Rnien, daar zy de aarde raken , wortelen wederom 
in, of 200 zy wat boven de aarde ftaan, fchieten lange 
baarden wit als ftompe doornen; de booftwortels-zyn- wei- 
nige , dog met dikke em vezelige vazelingen bebangen , 
redelyk vaft in de aarde houdende, zoo dat meñ zë eer afe 
breken dan uittrekken- kan. ARTS 
II. Het kleine Paardegras fchynt niet unliers de am, | 
dan een groot flag van °t voornoemde Rompot bebeck 
Gramen anatum , in "t fevende Hoofdftuk befchreeven, ` 
als *t op gebouwde en vette landen groeit — — 
Het leit op de aarde tot twee en derdebalve voeten boog; 
aan "t opperfte der fteelen flaan veele korte aairem , om- 
trent een lid van een vinger lang, tot tien fürs toe , 
in verwiffelde ordre boven malkander gefchikt. De aairen ` 
zyn digt, korrelig, gelyk de jonge Boekweit, doodsgroen, 
daar in fchuilt een klein wit zaat, als Hirfe of Pannie 
koorn, en als men ’t met de banden ys valt bet ligt 
wit. De «vortelen zyn veele vazelingen gelyk het queekgras.' 
De ficelen leggen met ‘baar onderfte knien op de aarde,' 
bet blad is als gemeen gras, redelyk lang. SEHR 
Naam. In ’t Latyn Hippogroftis Amboinica of Grae 
men equinum; in 't Maleits Rompot cuda; op Terna- 
ten Djela djela; op Macaffer Rucu; dog al te gemeen ; 
in’t Baleits Padang jerac, dat is Atkergras; om dat bet 
op de verlatene Ryjivelden gaarne waft, = > ©“ 
Plaats. Het waft op /chaduwagtige plaatfen, en liefft 
omtrent de beggen , en langs de waterkanten , daar "t {teil ` 
is, overal in een kleyige gront. ` dum > 
Gebruik. 
