ee 
X. Beek. X. Hoofdf. AMBOINSCH KRUIDBOEK. t$ 
*"Ufus. Vulgare eft pabulum equorum, ut & vacca- 
rum, femen ab ovibus etiam editur. 
Si quis quodam cafu vulnus áccipiat in carne, nec 
'aliquid aliud ad manus fit, tum virides fumuntur pri- 
me fpeciei fpice, & conterunturfupra porhyritim cum 
pauxillo Zingiberis in pultem , qua inftar Emplaftri 
vulneri adplicatur, unde curabitur. 
Cum femine fecundz fpeciei minores Anatum fpe- 
cies & gallinz pafcuntur. Quidam pueri hoc in lufum 
quoque adhihent , & coquunt inftar granorum Panici; 
fed gramineum prebet faporem. 
Gebruik, Het is een gemeen voedzel voor dé paardeny 
als mede voor de koeibeefien, bet zaat wert van de fcba* 
pen ook gegeten: a 
Als men by geval een vleestwonde krygt, en anders niet 
beeft , zoo zal men de groene aairen van de eerfte zoorte 
nemen, en wryven die op een fleen met een weinig Geng- 
ber tot een papje , en binden't pleiftersgewys op de wonde; 
zoo zal "t dexctve toebeelen. 
Met bet zaat van de tweede zoort voedt men de kleine 
endten en hoenders. Zommige kinderen /pelen daar ook 
mede , en koken "t als Pannikoorns dog geeft een grasag- 
tige fmaak. 
CHR T DEGCINMWUM 
Gramen arguens. Tagalgnana. 
nicis, ac duplex eft, domefticum, ac filveftre, 
domefticum plurimos gerit firmos & rectos cul- 
mos ex una radice ad altitudinem fex féptemve pe- 
dum excrefcentes, qui non omnes eriguntur, fed qui- 
dam uno alteroye geniculo inflexi funt, in multos ar- 
ticulos diftinéti, atque ex quovis geniculo folium ex- 
crefcit cauli aréte adcumbens. Usque ad vicinum ar- 
ticulum , ubi quodvis folium inflexum eft, atque in- 
fuper fesqui vel binas cum dimidia fpithamas longum 
& anguftiflimum inftar graminis vulgaris, firmam ge- 
rit coftam, & in longum terminatur apicem. 
Culmi non rotundi funt, fed duplex gerunt dorfum; 
ceterum glabri, & ex purpureo fufci. . — . 
Folia verfus fummurn fenfim decrefcunt, & prope 
odvis foliam alter excrefcit éulmus, cui minor in- 
idet fpica, ac paulo magis furfum altera major fpica, 
H oc gramen fpecies eft Avenz filveftris feu Phoe- 
immo in fuperioribus geniculis treslocariturfpice non - 
m 
recte, fed oblique fupra fefe invicem. 
He fpice feu potius panicule fubtus alba lanugine 
obducte funt, in qua patva oblonga & nigra latitant 
femina feu granula, quz fuperius longum uscumque 
perunt apicem inftar Avenæ vel Phoenicis, & ad ta- 
um acuta funt. 
Calmi denfam habent fubftantiam cum, pauca alba 
medulla, fuperiores articuli ad fpithamz latitudinem 
diftant, ac quzvis fpica brevius porro gerit folium. 
Radix ex multis compofita eft.curtis fibrillis inftar 
Avenz vel fimilium frumentorum. 
Nomen. Latine Gramen arguens ex ejus ufu , uti in 
fubfequentibus dicetur. ‘Fernatice Tagalgnana, quod 
nos pronunciamus Tagelnana,h e. refpeótutuo, quum 
ejus acute fpice emi ie crefcentes, & ad latus ver- 
gentes quafi aliquem denotant vel pungunt, quem ac- 
cufare volumus. E eret 
Locus. In Moluccis infulis wé crefcit, huc in 
Amboinam ex Ternata delata eft hzc planta, ubi nunc 
in hortis per femen etiam multiplicatur. 
Oe ejus in re Medica huc ufque ignotus eft, licet 
apud Ternatenfes vulgaris fed puerilis fit. Si quis 
enim alium, praefertim amatores, five vir conjugem, 
five uxor maritum accufare velit, ita ut quis ob alium, 
quodvis tedium , triftitiam vel moleftiam tolerare 
ebeat, tum tali mittunt donum acutis hujus plante 
fpicis obvolutum , unde declarare & fignificare vo- 
lunt , talem quoddam tz dium devorare debere ob ejus 
cauffam. Sique fignificare velint ob te triftitiam pa- 
tior, tum fumunt berbam Gratiofam , feu Daun tsjin- 
ta, que trifti fua facie vefpertino tempore triftitiam 
i fam mentitur, quam conjungunt iftis fpicis, quas 
mul alicui mittunt. 
E d Les 
Tabula Sexta 
Ad Figuram primam Gramen exhibet argúens. 
Figura fecunda Calamagrojtim denotat. ; 
OBSERVATIO. 
“ Gramen arguens Rumpbii eft gramen Æthiopicum , panicula 
„molli. virente , ariftis autem. crispatis longioribus. fufcis. 
Plukn, Almag. pag: 176. & Phyt. Tab. 300. Fig. 1. 
. CAPUT 
TIENDRHOOTDSTUK. 
Het l'erwyt-gras. 
D: gras is een gefiagte van den wilden Haver of 
Phenix , en beeft twee zoorten, tamme en wilde, de 
tamme gewint veele [Lyve en regte fleelen uit eene 
wortel, tot de boogte van zes en zeven voeten , niet alle 
regt overeind flaande , maar zommige met een of taveé 
knien gebogen , in veele leden of knien pedeelt , en uit ieder 
lid waft een blad, "t welk digt aan. den fteel legt, tot aan 
de naafte knie, alwaar ieder blad een knik beeft, en daar 
buiten nog anderbalve en dérdebalve fpannen lang , en 
zeer fmal gelyk gemeen gras, dog met een De ribbe, en 
eindigt in een lange pits. 
De flengels zyn niet ront; maar bebben twee ruggen ; 
anderzints glad, en paers-bruin, 
De bladeren na boven toe worden allenkskens kleinder s 
‘en by ieder blad komt een andere fteel voort, daar op een 
kleine, en nog wat booger een andere grooter aaire voort- 
komt, ja aan de bovenjte leden ftaan drie aairen , niet 
f > maar Jcbuins boven malkander. 
"Deze aairen of D rie, zyn onder met een 
witte donfe of «volle bekleet Lë ken kleine lang- 
dverpige en Zwarte zaden Yer éi gr, ieder boven 
bebbende een lange bruine /pitfe, gelyk den baver of ver- 
kensborftel, in ’t Ferd Aiton 
De fteelen zyn d'et van Jubftantie, met een weinig wit 
pit: de bovenfte leden fiaan een fpan van malkander , en 
ieder aaire beeft nog een korter blad; de wortel beftaat 
uit veele korte vazelingen gebogen , den baver of dierge- 
lyke zaden Ley: 
Naam. Jn ’t La Grámen atguens ; dat is nee 
gras, nazyn gebruik, gelyk bier na volgen zal. Op Ter, 
naten Tagalgnana, ^t welk wy uit/preeken Tagelnana ; 
dat is om uwent wille, om dat zyn fcberpe en ¡pur aai- 
ren Jcbuins wa/Jende, en ter xyde uit/pringende , kwanswys 
naar iemant wyzen of ftecken, die men befchuldigen wil. 
Plaats. In de Molukfe Eilanden waft bet van zelfss 
bier in Amboina is ze uit Ternaten aangebragt , daar ’t 
nu in de boven door "t zaat zig ook vermenigvuldigt, 
Gebruik. Zyn gebruik in de Medicynen is tot nog toe, 
onbekent , boewel by de Ternàtanen een kinderlyk dog 
gemeen gebruik is. Want als iemant eenen anderen, z0n- 
derlyk de minnaars , of de vrouw baar man, of de man 
zyn vrouw wil befcbuldigen of verwyten, dat men om 
des anderen wil eenig verdriet, droefheid of zwarigheid 
moet uitfbaan, zoo zenden ze bem een gefchenkje met dé 
ftekende aairen van dit gewas bewonden, willende den 
anderen door de namen dezes kruids te kennen geven; dat 
zy em deszelfs wille eenig. verdriet:moeten uitfiaan, als 
zy iemant willen beduiden, dezen zin: Ik moet om uwent 
wil droefheid lyden, 200 neemt by bet kruid Gratiofa ; 
anders Daun tsjinta "t welk met zyn droevig gelaat in 
den avondftont de droefbeid betekent ; en voegen dit te za- 
men met de bovenftaande aairen, "t welk xy dan malkan+ 
der toezénden. 
Seis cero wht. Weda Plaat 
Vertoont in de eerfte Figuur het berispend Gras. 
De tweede Figuur vettoont. het Rietgras. 
AANMERKING. 
Dit berispende gras van Rumpbius ; is het Ethiopifche gras, get 
een zagte groene pluim, en gekrulde en gy bruine fteke - 
lige aairen, van Plukn, Almag. pag, 376. & Phyt. Tab. 300; 
Fig. Y : ; 
ELFDE 
