X. Boek. XII. XIII. Hooff. 
CAPUT DUODECIMUM. 
Gramen Polytrichum. Rompot bulu babi. 
oc pufillum gramen convenit cum fecunda fpe- 
cie Polytricbi Apulei ab Anamo Lonicero iti 
cap. de Polytricbo aureo defcripta. de 
Hoc Polytrichon Amboinenfe humilis eft plantula , 
plurimis tenuibus ac nudis adfurgens cauliculis , di: 
gitum circiter craflis, ac fete equine craffitiem haben- 
tibus, quique zquales, glabri & aphylli funt, exce- 
pto quod prima germina foliola quzdam acuta refe- 
rant, fed que mox in cauliculos excrefcunt ac dege: 
nerant, horum plurimi fimul locantur inítar fetarum 
orcinarum , fafciculati quafi & in palme latitudinem 
xpanfi, coloris primo viridis , dein ex luteo fufci, 
qui per fubtiles intricatas fibrillas fibi ne&untur, qui- 
vis autem cauliculus fuftinet capitulum oblongum, 
feu granulum ab utraque parte acuminatum , quod 
fefe aperiens flofculos exhibet flavos , Dee dein 
degenerant in vafcula feminalia femen pufillum oblon- 
gum ac fubtile continentia. 
Poft horum vafculorum lapfum nudi remánent cau- 
liculi inftar fetarum porcinarum erecti, feu uti hifce 
in terris fefe exhibet Echinometra fetofa , Boeloe babi 
dicta, que fpecies quedam nocens eft pomorum ma- 
rinorum, longos ac tenues gerens echinos , -porcinas 
fetasreferentes, qui faciltime alicujus cutim penetrant 
ac edunt, & ulcera cauflant. ; - 
Nomen, Latine Polytrichum gramen; Malaice Rompot 
bulu babi, juxta dien formam ,- item Rompot djin- 
tam, & Am utta: gindam , ex forma femi- 
- num Cumini. o pee d 
Locus. Ubique crefcit in fterilibus ventofisque locis 
& ad pedes nudorum collium inter pes ie : 
Ufus ejus huc usque nullus innotuit, & ob elegan: 
tem ejus formam hic commemoratur." Aliquando pu- 
filla deteguntur graminea foliola füb hifce plantulis 
ad cauliculorum orcum , que ad' primum intuitum pro 
veris ipfarum foliolis haberentur > fi vero adcurate 
feparentur , detegitur , peculiaris graminis effe foliola. 
Tabula Septima 
Ad Figuram primam Gramen exhibet. Polytricbum. | 
Figura Secunda ad litt. A. fpeciem primam graminis caricofs 
. denotat, litt, B. alteram ejus fiflit fpeciem. duod 
Figura Tertia Pbenisem exhibet Amboinenjém montanam. _ 
+ 
ai 
AMBOIN 
SCH KRUIDBOEK. 17 
TWAALFDE HOOFDSTUK. 
Het Mosagtige Gras. 
it graasken komt overeen met bet tweede geflagt van't 
D Polytrichum Apulei ; van Apamus LoNICERUS 
in *t Capittel van ’t Gulden wildertoon be/chreven. 
Dit Amboins Polytrichon is een laag kruftje , met 
veele dunne en bloote flengels opfchietende, omtrent een 
vinger boog, in de d'De van paartsbair , even , glad, zon- 
der blaatjes , bebalven dat de eerfle uitfpruitfels eenige 
Jpitfe blaatjes gelyken, dog ftraks in [teelen veranderen, 
barer flaam veel by malkander als verkens=borfels; in 
‘bosjes van een band breed, van verwe eerft groen, daar 
na uit den geelen-bruin, en bangen met fubtiele verwer= 
de vazelingen aan malkander. leder fteeltje draagt boven 
op cen langwerpig knopje of korrel, uan beide einden'toe- 
ge/pit]t y dewelke baat openende kleine geele bloempjes ver- 
toonen , daar na werden weder zulke knopjes daar van; 
waar in eenig langwerpig fyn zaad fcbuilt. 
Na "t afvallen van deze knopjes blyven de bloote flee- 
len flaan als verkensborflels , of bier te Lande een zeker 
flag. van Echinometra fetofa, Boeloe, babi genoemt , 
zynde een {node flag van Zee-appel, met lange en dunne 
Wa als verkensborflels „ die iemand zeer ligt in de buid 
Jteeken, en daar in zweeren., 
Naam. In't Latyn Polytrichum gramen, int Ma- 
leits Rompot bulu babi, na de voor/z. gedaante „dat is 
Rompot djintam, en in "t Amboins Hutta gindam, van 
de gedaante der zadekens na ’t Comyn. 
e Blades ‚Het waftover al op dorre lugtige plaatfen, en 
ään "t bangen van kale beuvels onder "t Calamagroftis. 
Pon bem is nog geen gebruik bekent , en bet is wegens 
zyn fraaije gedaante tót memorie alhier. 
zomtyts kleine grasblaadjes o er deze I 
ten der fleeltjes , die men in "t. eerfte voor 
eftelt, ¿Men vint 
jes by de vos- 
baar eigen 
blaadjes zoude aanzien, maar als men ze van malkander 
Buß 3200 bevint men, dat bet een byzonder gras is.’ 
De Sevende Plaat - 
‚Vertoont in de Eerfte Figuur het Mosagtige Gras... 
De Tweede Figuur by lett. A. vertoont dé eer/fe goort vati 
,..het Gogo, Lett. B. wyft aan deszelfs tweede zoort, ` 
De Der € Figuur wyft aan de Amboinfche Berg Phenix. ` 
Paz 
CAPUT DECIMUM TERTIUM. 
Gramen caricofum. Lalan.. 
a 
F alan Caricis fpecies eft peculiaris form , media 
inter Caricem verum, vulgare gramen, & Spar- 
tium._ Folia gerit fimplicia, angufta, fine pe- ` 
tiolis e terra prorumpentia ehfium forma, quatuor & 
-Quinque pedes alta, vix pollicem lata, tentja, & pet 
longitudinem coftis donata, nervo firmo intermedio, 
ad latera acuta & ledentia, lete virentia, adeoque 
denfa & coadunata , ut nifi deprimantur pedibus , 
viam inpediant; inferius angufta fünt, fefeque com- 
plectuntur fafciculata. xag tuens 
Radix graminea eft, transverfaliter per terram pro- 
fepens, cui per fibrillas tam firmiter iffigitur ; ut 
evelli vel eradicari nequeat , faporis fatui feu dulce- 
fcentis. Ubique autem tales foliorum fafciculos emit- 
‘tit, qui inferius circa radicem aculeos aliquando quos- 
dam gerunt , fed ad colletionum iftarum latera e 
radice alii exerefcunt acuminati caules, fübulas refe- 
rentés , femi digitum longi, adeoque firmi, ut pedes 
.quodammodo ledant , fi calcentur , fi vero altius 
excrefcant, in folia fefe explicant. 
Gramen hoc totos obcupat campos, nudosque col- 
les tam denfe & læte germinans, ut e longinquo ha- 
beretur campus Oryza confitus, tam luxuriofe ac for- 
titer crefcit, ut neque hortos neque filvas evitet , 
atque tam vehementer profepit, ut arez vix depurari 
om, VI. 
Së 
-DERTIENDE HOOFDSTUK. 
Het Sny-gras. : 
Y alan is een Snygras van een byzondere gedaante, 
gemengt van't regte Snygras Carex >El ras y 
en Spartium. Het beftaat uit enkele fmalle bladeren 
zonder fleelen, uit den grond opfcbietende , in gedaante 
van degens, vier en vyf voeten boog, fchaars een duim 
breed, dun, langs benen geribt , in de midden met een fty= 
ve zenuwe, aan de kanten vaat fnydende, jeugdig-groen , 
enzoo digt op malkander , dat men daar door niet gaan kan, 
. of men moet bet nedertrappen. Beneden zyn ze final, en 
omvatten malkander met osjes. i ; 
De wortel is grasagtiz , in de aarde davers kruipende, 
met bare vaxelingen daar in zoo vaft, dat men ze niet uit- 
trekken kan, is zonder fmaak , of SACH Overal zulke 
vergaderingen van bladeren uitgevende , die beneden om: 
trent de wortel zomtyts eenige fteekels bebben , maar bezy- 
den die vergaderingen, komen wit de wortel andere fpitfe . 
vlerken op als elfen van een balve vinger lang, zoo Bag 
dat ze dêwoeten eenigzints beieeren, als'men daar op trapt, 
hooger werdende , openen ze ben tot bladeren. E 
Dit gras beflaat gebeele velden , en kale béuvels , zoo 
diet en jeugdig flaande , dat men 't van verre voor een 
Jchoon gezaait Ryfivelt aanziet , bet waft met zulken on- 
‘geftuimbeid en forffie, dat bet geen tuinen en boge baffen 
d demo en kruipt zoo geweldig voort, dat men ter 
: ` nania 
