X. Boek. XIV. Hoofd/t. 
In medio formant culmum tenuem, binos ac binos 
cum dimidio pedes altum, qui in fummo peculia- 
rem gerit rotundam fpicam , uti in Panico, ed que 
multo minor eft, ex fimplicibus firmis ciliis conftans 
inftar fetorum, quibus edes verruntur, queque mi- 
nimum circiter digitum longa funt, nunc flavefcentia’, 
nunc gilva , nunc -alba , tenuiora & fubtiliora: ad oras 
crefcit Caricis, cum quo partim mixtum eft in nudis 
collibus, & faxofis planis locis. 
Radix Caricis iftius penetrat apicibus fuis tanquam, 
fubulis per quasvis teneras radices , quas offendunt 
` inftar Ubiorum & fecundz Satyrii fpeciei, quod radi- 
cem gerit inftar Lampoejang. à 
Aliud porro Rompot bulu matta, fupra vide fub fi- 
nem fecundi capitis. 
OBSERVA TEO. 
Gramen caricofum Rumpbii videtur convenire cum illo, quod 
gramen Indicum leger, holofericum majus, fpica longa 
pappefcente Piukn. byt. Tab. 92. Fig. 5. 
CAPUT DECIMUM QUARTUM. 
Phoenix Ambomica montana. Hulang. 
fex feptemve pedes altum, plurimos rectos ex 
una radice emittens caules, qui externe mol- 
libus pilis inftar lanuginis teéti funt, vix pennam 
craffi , rotundi, & in genicula diftinéti, quz per femi- 
pedis fpatium diftant, atque cuivis folium adponitur 
cum illo Sirii conveniens, fed anguftius, & ad oras 
acutum feu fcindens , prefertim fi retrofricetur, per 
longam vaginam cauli adcumbens. 
x alis mediorum cauliumvalii laterales excrefcunt 
longi caules, fimilia gerentes genicula & folia, ita ut 
una planta ingentem obcupet locum, fuperius vero 
longa-anguftaque excrefcit fpica, uti in avena fterili , 
paleacea, & pallide fufca, ariftis quibusdam donata, 
ranulofis infidens petiolis, non pungens , fed ad ta- 
um mollis. 
Radix intricata eft congeries craffarum fibrarum fir- 
miffime terra infixa. 
Nomen. Latine Phenix Amboinica montana, Ter- 
nato-Malaice quibusdam Tagalgnana utan, quum cun- 
éte Tagalgnane fpecies ad Phoenicem quoque perti- 
nent, alii autem magis proprie illam. vocant Siree 
utan, Amboinz nota eft fub nomine Hoelong ‚in Ley- 
timora Hoerong. ` T ee 
Locus. Nullibi crefcit nifi in nudis montibus, ple- 
rumque fub Sirii plantis , cum quo maxime convenit, 
fi tenera ejus fit planta, excepto quod Hoelong fo- 
lia flavefcant, feu ex gilvo vireant, illa autem Sirii 
glauca funt. à 
Hsi quoque gramen eft altum arundinaceum , 
U/us ejus mihi huc usque incognitus eft, præterquam | 
quod inferiores juniorum plantarum caules:dulci Sa- 
gueri potui infundantur defectu alius Oebat. - 
Radix tam firmiter terre infixa eft, ut ne vir, quam 
fortis etiam fit, plantam extrahere valeat. Ex hiíce 
fignaturis Amboinenfes edocti funt , tumentes curare 
gingivas, & vacillantes firmare dentes. 
unc in finem radices minutim confciffz eliguntur 
cum radicibus es carbou, ac fruftulis quibusdam 
Alleapade , que fimul mafticantur cum Pinanga ve- 
teri enger carbou autem, quod in pagis & plateis 
crefcit, non adhibendum eft, fed quod in montibus 
& filveftribus hortis provenit, nec ab animalium urina 
confpurcatur.. 4 ; 
CAPUT 
AMBOINSCH KRUIDBOEK. E 
In de midden formeren xe een dunne balm, tavee en der- 
debalve voeten boog, die aan 't opperfte draagt een by- 
zondere ronde aaire , gelyk Pannikoorn , dog veel kleinder, 
van enkele flyve bairtjes gemaakt , gelyk borjtels, daar men 
de buizen mede veegt, Jcbaars een pink lang , zommige 
geelagtig of vaal, zommige wits dunder en fynder: bet 
waft aan de kanten van °t voornoemde Snygras, en ten 
deele met bet zelve vermengt op kale beuvelen en fleenag- 
tige vlaktens. 
De wortel van *t vorige Snygras dringt met bare fpit- 
fen als met elfen door alderbande teere wortelen, die ze 
ontmoeten gelyk Oebis, en de tweede zoorte van Saty: 
rium, bebbende een wortel als Lampoejang. 
Nog een ander Rompot bulu matta, ziet boven aan 
"t einde van "t tweede Hoofdftuk. 
AANMER KING. 
Het Snygras van Rumpbius fchynt overeen te komen met het 
Indifche roodagtige grooter gras als de Alopecoris, met een 
lange zagte helm van Plukn. Phyt. Tab. 92. Fig. 5. 
VEERTIENDE HOOFDSTUK. 
Her Amboinfche Bergagtige Phenix. 
He is mede een boog rietagtig gras, zes en ze- 
ven voeten boog, met veele regte fleelen uit eene 
wortel opfchietende, wan buiten met zagte.bairtjes 
als wolle bekleet , fchaars een fchaft dik, ront , en in te- 
den verdeelt, een balve voet van malkander ftaande, en 
aan ieder een blad dat van Siree gelyk, dog fmalder, en 
aan de kanten fnydende, inzonderheid als men ’t agter- 
waarts firykt , met een lange fcbede tegens den fteel leg- 
gende. , 
Uit den {choot van de middelfte komen andere lange 
fleelen ter zyde uit, met diergelyke leden en bladeren be- 
zet , zoo dat een flruik een groote’ plaats befaat : boven 
op komt een lange fmalle aair gelyk aan den wilden ba» 
ver, kafagtig en ligt-bruin, met eenige baarden of dra- 
den, op korrelige Jakin Jlaande , niet ftekelig, maar 
zagt in 't bandelen. - 
e wortel is een verwerde bos van dikke vazelingen , 
zeer vaft in de aarde boudende. 
Naam. In '; Latyn Phoenix Amboinica montana, 
in °t Ternatis Maleits, by zommige Tagalgnana utan, 
dewyl alle zoorten van Tagalgnana ook onder Phoenix 
bebooren , dog andere noemen *t wat eigentlyker Siree 
utan. In Amboina is ze bekent met den naam van Hoe- 
long: op Leytimor Hoerong. 
Plaats. Het waft nergens dan op kale bergen , gemeen- 
lyk onder de planten van Siree gemengt , waar mede bet 
groote gelykenife heeft’, als ^t jong is, behalven dat de 
laderen van Hoelong geelagtig of vaal-groen zyn, en 
die van Siree blaauw-groen. 
_ Gebruik. Hier van is nog niets bekent , behalven dat 
de onder fte jteelen van de jonge ftruiken genomen werden, 
om in de zoete Sagueer te doen by gebrek van ander Oebat. 
- De wortel oud zoo vaft , dat geen man , boe Bert by zy, 
een ftruik kan uittrekken. Uit deze fignaturen hebben de 
Amboineefen geleerd , dat ze bet zweilende tantolees ge- 
neeft , en waggelende tanden vaft maakt. 
ier toe nemen ze de wortelen klein gefneeden met de 
wortelen van Rompot carbon, eenige kleine flukjes Al: 
leapade, kaauwen zulks met een oude Pinang , laten °t 
den patient in de mond bouden , en daar aan kwylen , 
dog de Rompot carbou moet men niet nemen, die in de 
egoryen en op ftraten waft, maar op bergen of bostui- 
nen, daar geen vee over loopt, en dezelve bepift. 
2 VYF- 
