34 
CAPUT VIGESIMUM TERTIUM. 
Ophiocolla altera. Daun prada altera. 
di fruticulum quendam , quem mihi oftendit 
Amboinenfis quidam , putabatque veram effe 
Avlounyam feu ferpentum herbam. Hic fruticulus 
unum alterumve rectum erigit caulem , tres pedes al- 
tum, lignofum , rotundum & nodofum, feu articula- 
tum, fed inregulariter , fragili conftantem ligno, huic 
rara adftant folia, illis folii Braöteati, feu Daun pra- 
da fimilia, fed longiora, & magis pallide virentia, 
flaccida, fex feptemve pollices longa, vix binos lata, 
coftis parallelistransverfalibus pertexta , ingrati odo- 
ris, fi fricentur, fed in medio nullas habent flammas 
feu maculas, uti Daun prada domeftica. 
. Supremi caules longum gerunt racemum , raris al- 
bisque floribus longo collo conftantibus ornatum, qui 
fimiles funt illis Daun prada, fed anguftiores funt, 
fuperius in tria majora , inferius in bina minora petala 
diftin&i, quorum tria majora Temper ad unam incli- 
nant partem, ac bina minora ad alteram, in centro 
longum erigitur albumque piftillum cum binis ftamini- 
bus brevioribus, antheras plumbei coloris gerentibus. 
Poft florcs piftillum remanet , & fub hoc planum ex- 
crefcit germen, fuperius latius, tube forme, ac ma- 
turum in binas diffilit valvulas, in quibus bina locan- 
tur femina, obfcure cinerea, & burfe formia, feu 
Capfici feminibus fimilia. Quzvis valvula interne 
incurvum gerit denticulum , inftar hami, ac mature 
crepitu diífiliunt inftar fructuum Ricini , femenque 
ejiciunt. 
Nomen. Opbiocolla altera; Amboinice in Hitcea Ay- 
dE pobon, alii hanc vocant Aylilin utan, feu Daun 
prada utan, cum quo etiam maxime convenit. Sed 
aliud eft filveftre Aylilin, Lancez folia gerens, que 
glabra, flaccida, intenfe virentia, & ccerulea farina 
confperfa funt, fine alba ifta macula, quam domeftica 
habet, fructus ejus fimiles funt burfule, fed majores 
& fufciores. ` ` 
Locus, In altis crefcit filvis folo humido & argillo- 
fo, uti & in vallibus ad fluminum ripas. 
Ufus. Hitoënfis ifte, qui veram putabat effe Aylou- 
nyam, dicebat huic herbe adcidifle , quod in prece- 
denti narratum fuit capite, de ferpente vulnerata, 
fed non bene percipere poflum , quo modo anguis 
folia conquirere potuerit , tres pedes alta in tenui 
erecta fruticulo, credere itaque malo de utrisque her- 
bis vera effe pofle, atque hinc adfirmabat , vulnera- 
riam hanc quoque efle herbam , recentia curantem 
vulnera, fic ejus folia mafticanda funt cum fruftulo 
Pinange fine Sirio, quz vulmeri inponenda fünt. Sed 
cavendum eft, ne fuccus deglutiatur, quum hoc no- 
xium cenfetur, vel faltem alvum nimis obftipat, ita 
ut fubprimatur excrementorum dejectio. 
Des Alounya occafionem prebet defcriben- 
t 
HERBARIIAMBOINENSIS 
Liber X. Caput XXIII. 
DRIE EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK. 
Het andere Slangen-krusd. . 
et voorgaande Alounya geeft occafie om een zeker 
H beeftertje te befcbryven , 't welk een ander Amboi- 
nees my getoont heeft, en wilde bet zelve voon’t» 
regte Aylounya, of Slangen-kruid gehouden hebben. Dit 
heeftertje fcbiet op met een of twee regte Deelen, drie voe- 
ten boog , boutagrig , rond, en geknopt , of geleed, dog 
onordentelyk, en bros van bout , daar aan ftaan weinige. ` 
bladeren , die van folium Bra&teatum , ef Daun pra 
gelyk, dog langer, en ligter-groen , flap, zes en zeven 
duimen lang, [cbaars twee breed, met paralelle dwerse 
ribben , onlieffelyk , en wat vuil van reuk, als men ze 
oryft, en bebben op baar midden geen vlammen, gelyk bet 
tamme Daun prada. 
De opperfte Deelen dragen aan een lange tros , weinige 
langbalfige en witte bloemen, die van Daun prada gelyk, 
dog fmalder , vooren in drie grooter en twee kleinder 
blaadjes zig verdeelende, waar van de drie grootere altyd 
na een zyde bellen , en de twee kleindere na de andere. In 
de midden ftaat een lange witte draad met twee kortere, 
en bare lootverwige knoppen. 
Na de bloeme blyft den langen draad flaan, en daar 
agter waft een plat buisken, vooren breedts, en gefat- 
Joeneert als een luit , ryp zynde , fpringt bet op in twee 
deurtjes , en daar in leggen twee platte zaadkorrels, don- 
ker-graauw , beursformig , of als de zaden van "t Capfi= 
cum. leder deurtje beeft van binnen een kromme tant als 
een bake, en de rype berften meteen kraak open, gelykde 
vrugten van Ricinus, en fmyten bet zaad uit. 
aam. Ophiocolla altera; in Amboin op Hitoe Ay- 
lounya pohon; andere noemen ' Aylilin utan, of Daun * 
prada útan, waar mede bet ook meejl overeen komt. Dog 
is nog een ander wilt Aylilin, met bladeren als Lancen, 
dog glad, flap, boog-groen, en met een blaauwagtig meel 
bejtrooit „zonder dien witten vlek, welke bet tamme beeft; 
zyne vrugten zyn diergelyke beursjes , dog grooter , en 
bruinder. > 
Plaats. Het waft in't booge woud op een vogtige klei- 
grond, en in de valleyen aan de oevers van de rivieren. 
Gebruik. Den Hitoées die ’t voor "t regte Aylounya 
bield, zeide aan dit kruid gebeurt te zyn 't geene in 't 
voorgaande Hoofdftuk verbaalt is, aangaande de gekwet- 
fte ys > dog kan ik niet wel befeffen , boe de flange by 
de bladeren kan komen , die drie voeten hoog zyn, en op 
een dun flammetje fiaan, wil dierbalven liever geloven, 
dat bet aan beide kruiden kan waar zyn , dierbalven bield 
by ftaande , dat dit ook een wondkruid zy om verffe won- 
den te geneezen , 200 zal men de bladeren met een ftukje 
Pinang zonder Siri kaauwen, en daar op binden. Dog 
men moet zig wagten den fap in te flikken, vermits de- 
zelve voor fchadelyk gebouden werd, of immers den buik. 
te zeer fluit, zoo dat men geen afgang bebben kan. 
CAPUT VIGESIMUM QUARTUM. 
Olus ferofinum. Sajor babi. 
d ec herba ex Senecionis familia effe mentitar, ` 
quum vero ab ea maxime differt ;- peculiaris - 
haberi poteft planta, hujusque tres obcurrunt 
fpecies in hifce infulis, uti primo alba, fecundo ru- 
bra, & tertio lutea. : 
Primo alba feu vulgatiffima fpecies eft fruticulus 
extenfus , quatuor vel quinque caules unica ex radice 
emittens , qui ulnam alti funt, craffiufculi , rotundi 
& fuccofi , fed externe parum rugofi. : 
Folia vaga locantur in amplis articulis, quodammo-. 
do cum illis Valerianz convenientia, bina fibi obpo- 
fita, ac quatuor cruciata, atque ex ipforum alis ra- 
muli laterales excrefcunt cruciati quoque. Folia etiam 
cum illis Majanz conveniunt, vel cum Urticz foliis 
fed funt oblongiora  & inferius magis acuminata , 
ad oras craffe & rotunde dentata, in obtufum apicem 
excurrentia, fuperius glabra, & intenfe viridia, in- 
ferius contraéta ob venas protuberantes, quarum tres 
pofteriores ad caulem concurrunt, & oblique farfurn 
usque 
VIER EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK. 
Het Zogge-moes. 
ib kruid «vil uit de n nes van Senecio zyn, 
dog dewyl bet nog merkelyk daar van werfchilt , 
mag bet voor een kruid 2 zig zelfs gebouden wer- 
den , enmen beeft er in deze Eilanden drie zuorten van, 
~ ‚als cerfi-bet witte , ten tweede bet roode „ten derde bet geele. 
_ I. De witte of gemeenfte zoorte, is een uitgebreid ftruik- 
je, met vier of vyf fleelen, uit eene wortel opfebietende , 
een el hoog, dikagtig, rond, en Jappig, dog van buiten 
wat ruig th "t aantaften, 
-De bladeren 755 wat ydel , aan wyde leden, eenig- 
zinss die van Valeriana gelykende , twee en.twee tegens 
malkander , met bun vieren int kruis , en uit bare fcboo- 
ten komen andere zydetakken , mede in "t. kruis flaande. 
De bladeren gelyken mede na die van Majana, of na die 
van Netelen, dog langwerpiger , en agter fpitfer. Aun 
de kanten grof, en rond getant , met een Tati Spite, 
boven glad, en boog-groen , beneden rimpelig wegens de 
uitbuilende aderen , waar van de drie agterfte by den 
Seel t'zamgn floten , en fchuins na vooren loopen tot over 
de 
