36 “HERBARIIAMBOINENSIS 
CAPUT VIGESIMUM QUINTUM. 
- Senecio Amboinicus. Soffo mutiara. 
zc herba propius ad Senecionem adcedit, un- 
H de & idem ipfi tribui nomen, plerumque ad 
pedis altitudinem , aliquando ad illam ulnz ex- 
crefcit, caulem emittens craflum & duriufculum ,qui 
fefe dividit in: plures alios rectos cauliculos, tenues 
& firmos, inferius rotundos, fuperius ftriatos, nec 
la&efcentes. : B 
Folia folitaria locantur per ampla interftiria , atque 
inferiora ex alis alios laterales emittunt ramulos, te- 
nues, & plerumque erectos. Folia cum illis Sonchi 
conveniunt, fed minora funt, in medio latiffima , in- 
ferius prope petiolos acuminata , fesqui ac binos pol- 
lices longa, ultra digitum lata, fed fuperiorum cau- 
liculorum funt minora & anguftiora, ad oras non pro- 
prie dentata , fed finuofa, feu obfcure ferrata , coloris 
obfcure virentis , & parum rugofa, quedam etiam pl- 
lis vagis hirta funt, faporis fatui. : 
Cauliculi in vertice multa gerunt capitula, obfcure 
virentia, fuperius. albicantia & fplendentia inftar Per- 
larum , tenuibus repleta pappis feu ftaminulis, primo 
arcte compaêtis inftar penicelli, ac coloris purpurei 
fed cito albent feu grifea funt, fefe aperiunt in pap- 
s, qui per ventum avolant. Hi fericei pappi aliis 
incumbunt filamentis, Cumino fimilibus , feu uti in 
precedenti Sajor babi, fed non vifcofa hee funt. ` 
Radix in plures ramificationes diftinéta eft, ac lon- 
ior WE in Sajor babi, nodofis fibrillis ornata, & 
rinfcula. ' 
Nomen. Latine Senecio Amboinicus ; Maleienfe ig- 
notum eft; Hitoenfes vocant Aylaun abu[fen minus, 
hi e. Tuffiariam minorem, ac prioris fpeciem habent. 
Quidam hanc Malaice vocant Debat goena, feu Daun 
mucca manis, h. e. Amoris herbam; Ternatice Soffo 
mutiara, h. e. Perlarum caput, quod etidm Malaien- 
fe haberi poteft nomen. 
Locus. In hortorum defertis areis crefcit, & in pla- 
teis prope canales & fepes, in campis etiam reperi- 
- ub fepibus levioribus, ubi prius excultum fuit 
um. , 
Ufas: Ad olus non adhibetur, fed ad ufum Medicum, 
& contra tufles graves uti Sajor babi, cum Pinanga, 
Siriboa mitiore, & pauxillo Zingiberis minoris mafti- 
catur , fuccusque deglutitur. Apud vulgus amatoria 
eft herba , ac proindé Oebat guna, feu Daun mucca 
manis vocatur , muliercule enim ejus fucco faciem 
obliniunt , putantes hinc gratiores fore viris. Idem 
imitantur fervi & ancille ,. ut favorem dominorum 
fibi concilient , prefertim fi vapulationes timent, fed 
eodem modo contra hafce inmunes funt , quo ovis 
diftin&a contra Lupum. 
Audi jam, cur hoc de hac fentiant planta, uti enim 
purpureos fuos flofculos cito mutat in albos, fic pu- 
tant quoque , rubram feu iratam faciem cito in al- 
bam feu pacatam transmutari, feu quod magis vero 
adcedit, quum ipforum facies inde tam fplendentes 
te funt, quam primum inaperta capitula hujus 
herbe, que cum Perlis comparant. 
Apud obftetrices porro decantata ac celebris herba 
eft, quz ejus fuccum cum illo foliorum Bonga raja 
exhibent tempore inftantis pártus, jubentes inpre- 
gnatas per totum ultimum menfem hac herba lavari, 
€ que ventri inponunt , fed nil propinant nifi 
ps: tempore partus , mox enim poft hauftum ejus 
uccum 'conamina excitantur, atque poft hunc 
euam ipiis propinatur, ad lochia expellenda. Vul 
hanc quoque herbam decerpit ad Sajor, fed aliis mi- 
fcendam, unde & quibusdam etia vocatur Sajor ba- 
ram tsjada , quod nomen ceterum gerit fupra defeti- 
ptum Sajor boeloe. — ` 
CAPUT 
Liber X. Caput XXV. 
VYF EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK. ` 
Het Amboinfche Senecto. 
balven ik ze ook zoo genoemt bebbe, 't wall in "t 
emeen een voet , zomtyts een elle hoog , met een 
dikke bardagtige feel opfchietende, en zig verdeelende in 
veele andere regte fteelen, dun, en fiyf, beneden rond, 
boven geftreept, en zonder melk. 
D it kruidje komt met de Senecio nader overeen, Wes- 
De bladeren ftaan enkeld , wyd van malkander , en de 
onderfte geven uit baren fcboot andere zydetakken, dun, 
en meeft overeind ftaande. De bladeren gelyken na die 
van Sonchus, dog kleinder , in de midden "t breedft , en 
agter langs de [leelen toege/pitft, anderbalwe en twee dui- 
men lang, ruim een vinger breed , dog aan de bovenfte 
fteelen kleinder, en fmalder, aan de kanten niet eigent- 
lyk getant , maar bogtig, of donker gekerft , doods-groen, 
en wat ruig, zommige ook met ydele hairtjes bezet, laf 
van fmaak. i 
De ficelen dragen op bare toppen veele donker-groene 
knoppen , die boven op witagtig zyn, en blinken als perelt- 
jes, uitgevult met fyne vlokken of bairtjes , eerft digt in 
malkander gefloten als een penceeltje , en peers van cou- 
leur , maar baaftig werden ze wit of grys , openen baar 
in fluif kens , en vliegen met den wind weg. Deze zyde- 
vlokjes ruften op andere draadjes, de Comyn gelyk, of als 
in ’t voorgaande Sajor babi, dog zy werden niet kleverig. : 
De wortel is meer in, takken verdeelt, en langer dan 
aan Sajor babi, met knobbelogtige vezelingen bebangen , 
en Gr 
Naam. Ja 't Latyn Senecio Amboinicus; in’ Ma- 
leits is bet onbekend. De Hitocéfen noemen ’t Aylaun 
ahuffen , "t kleine, dat ist kleine Hoeftkruia, :en bou- 
den bet voor een zoort van. "t eerfte: zommige noemen bet 
op "t Maleits Debat goena, ofte Daun mucca manis, 
at is Liefde-kruid. [m 't Ternataans Soffo mutiara, 
dat is Paarle-knop, "t welk men ook voor t, Maleits ge~ 
bruiken kan. ` 
Plaats. Het waft in de tuinen op verlate bedden, en op 
Praten langs de geuten en by de paggers. In’t veld vint 
men.'t ook onder lugtige beggens , daar eertyts gebouwt 
land is geweelt. 
Gebruik. Tot smoeskruid werd het niet gebruikt , maar 
in de Medicynen en tegens zware boeften , gelyk Sajor 
babi, met Pinang, laffe Siriboa , en een weinig kleine Gem- 
ber geknaauwt, en den fap ingeflokt. By *t gemeene volkje 
is bet een Wefdekens-kruid, en daarom Ocbat guna, of 
Daun mucca manis genaamt , want de vrouwkens be- 
firyken "t aangezigt met den fap , baar inbeeldende , dat 
ze daar door aangenaam by de mannen werden. Het zel 
ve aapen de laven en meiden ook na, om de gunft van bunne 
meejters te verwerven , zonderlyk als. zy wat flagen vree- 
zen, en zy zjn dikwils zoo wel daar mede bewaart , als 
"t geteekende {cbaap. voor den wolf. 
oort nu ook, waarom ze "t zelve van dit kruid bebe 
ben willen, want gelyk "t 2yn peerfche bloemen fchielyk 
1n witte verandert, zoo zal bet roode, dat is vergramde 
aangezigt van de meefter [ebielyk een witte , dat is vreed- 
zame couleur krygen; of "t welk waar{chynelyker is, om dat 
bet baar. aangezigten zoo blinkende en aangenaam maakt s 
gelyk de e ongeopende knoppen dezes kruids y: die ze by 
peerlen vergelyken. ; 
Voorts is "i by de Vroedvrouwen een vermaart kruid, 
die deszelfs fap met die van Bonga raja bladeren ingeven , 
ter tyd van. aanflaande geboorte , latende de ‘zwangere 
vrouwen de gebeele laatje maand mes dit kruid wallen, 
en "t gekookte op den buik leggen, maar niets daar van 
drinken, tot dat de uure van ^t baren gekomen is, want 
firaks na *t innemen komen baar de weedommen over , en 
na.’t baren wert bet ook ingegeven om de nageboorte uit 
be dryven. Het gemeene volkje plukt dit kruid ook tot Sa» 
jor y dog onder andere te mengen, daarom bet ook by zome 
mige Sajor haram tsjada genoemt werd, welke naam ane 
ders °t bovenftaande Sajor boeloe draagt. 
SES 
