neten E 
X. Boek, XXVI. Hoofdft. 
CAPUT VIGESIMUM SEXTUM. 
Olus /quillarum. Sajor udang. 
varii fefe dividunt caules in orbem, terre pla- 
ne incumbentes, rotundi & glabri, qui in arti- 
culos diftincti funt, tres quatuorve transverfales di- 
gitos diftantes. Hifce articulis bini alii adftant cau- 
les oblique vel cruciatim locati, qui fefe parum eri- 
gunt, inque breviores articulos diftincti funt. Cuivis 
autem articulo bina adítant folia fibi obpofita, atque 
in ipforum alis quzdam alia minora, quz fenfim no- 
vum formant caulem, ita ut hzc herba caules emit- 
tat plurimos inregulares, magnum obcupans locum. 
olia ejus oblonga funt & anguíta, ab utraque acu- 
minata parte , fesqui & binos pollices longa , mini- 
mum digitum lata, fuperius glabra & obfcure viren- 
tia, inferius paucas gerentia obliquas & protuberan- 
tes coftas , oris qualibus. Exceptis majoribus, in qui- 
bus dentes quidam minores confpiciuntur, ubi cofte 
nempe definunt, faporis fatui & ceenofi quafi, inftar 
aque nempe ftagnantis. In alis fuperiorum foliolo- 
rum capitulum locatur ex flavis conttans flofculis, 
H* herba fefe non erigit, mox enim ex radice 
qui tamen nil funt nifi albicantes apices, feu fquamu- . 
le, fere uti in albo Sajor bajang, fed haud majores 
funt Pifo, hiapices diu eandem fervant formam , fed 
tandem abeunt in pappum fine femine. 
Radix primaria primo fimplex eft, craffiufcula, dein 
fefe dividit in.longas ramificationes ac raras fibrillas, 
quz transverfaliter per terram decurrunt. _Cundti ar- 
ticuli terram tangentes in eam radiculas inmittunt , 
ita ut ubique terre fuperficiei adhereat. s. 
Alia hujus obcurrit varietas, minora, anguftiora , & 
crafliora gerens foliola , cum Portulaca filveftri quo- 
dammodo conveniens, ejusdemque fere faporis , hec 
non tot producit laterales ramulos, fed plura & ma- 
gis albentia capitula loco florum, per terram itidem 
rorepit, & ubique fibrillas emittit, ipfius fuccus ob- 
cure viret & nigricat quafi. : 
Nomen. Latine Olus /quillarum ; juxta Malaienfe 
Sajor udang , h. e. Squillarum berba , quidam etiam 
hanc vocant Sajor Bengala minor ‚ad diftinétionem ma- 
joris , quod eft Ganja bortenfis , libro o€tavo defcripta. 
Aliis Daun ruffa, h. e. Cervi folium, quum hi hoc 
amant depafcere folium. e 
- Locus. Amat crefcere in humilibus & humidis locis, 
ubi aqua pluvialis ftagnat, in hortis nempe & arvis , 
ubi depreflum & cenofum eft folum. E 
Ufus. Tota decerpitur herba, & cum ficcatis fquil- 
lis in olus coquitur, vel fola etiam inftar Portulace 
tilveftris. Cervi juniores, qui in edibus educantur , 
hanc quoque amant depafcere. Nature eft refrige- 
rantis cum levi adftri€tione, feu exficcantis, fere in- 
{tar Portulacz albe , cum hac quoque caput lavatur, 
unde refrigeratur, & niger capillitii color fervatur; 
Unde & multi hanc congenerem habent Daun fipat 
infra defcripto. 
Tabula Decima Quinta 
Ad Figuram primam exhibet Olus fquillarum. Bes 
Figura fecunda Agrimoniam exhibet Moluccam, que eft Bidens 
latifolia , hirfutior femine anguftiore radiato. Dillen. H. 
Eltham, pag. 51. Tab. 43. € Bidens corona feminum retror » 
fum aculeata, feminibus undique patentibus, H. Cliff. p. 399. 
CAPUT 
AMBOINSCH KRUIDBOEK. 37 
SES EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK, 
Garnalen Moes, 
it kruid verbeft zig niet overeind, want flraks van 
D de wortel verdeelen zig ver/cbeide Geelen inde ronds 
te, plat. ter aarde leggende, rond en glad, ‘waar 
dezelve zyn in leden verdeelt , drie en vier dwersvinge- 
ren van malkander. Aan deze leden Doan twee andere , 
Peelen, regt dwers of in ^t kruis, en die verbeffen baar 
wat overeind, en zyn in korter leden verdeelt. Aan ieder 
lia flaan twee bladeren tegens malkander, en in dezelve 
Jeboot nog eenige andere kleindere, die met 'ertyd een nieu- 
wen fleel maken, zoo dat dit kruid met zyne Deelen zeer onr 
gefchoeit en verwerd groeit, een groote plaats beflaande. 
De bladeren zyn langagtig , en fmal, agter en vooren 
toege/pitft , anderbalve en twee duimen lang , een pink 
breed, boven glad, en doods-groen , beneden met weinige 
Jebuinfe ribben uitpuilende , en effene kanten, Bebalven 
aan de grooten ziet men eenige kleine tanden, daar de 
ribben eindigen, laf en modderig van /maak, als ftaande 
of poelwater. In den fchoot der bovenfte blaadjes ziet 
men een knopje flaan van gefchokte bloempjes, die dog 
niets dan witagtige fpitfen of /cbubbekens zyn, fcbier als 
aan 't witte Sajor bajang, dog niet boven een erwete 
root: deze /pitsjes blyven lang in een wezen, en-ver- 
tuiven eindelyk zonder zaad, — .. 
De boofdwortel is eerft enkeld, dikagtig, daar na ver- 
deelt ze baar in lange takken , en weinige vazelingen , 
die dwers in de aarde loopen. Alle knietjes, die de aarde 
raken , fchieten ook worteltjes daar in, zoo dat bet overal 
aan den rifcb der aarde vaft bangt. 
- Bet beeft nog eene verandering , met kleiner, fmaller, 
en dikagtiger blaadjes, met de wilde Porcelyn eenigzints 
bvereen komende, ook Jebier van de zelfde maak : deeze 
beeft zoo veele zydetakken niet, maar meerder en witter 
knopjes in plaats van bloemen y kruipt.ook langs.de aarde, 
en wortelt overal in; baren fap is donker-groen en zwart- 
agtig. i - 
Ni! In "t Latyn Olus fquillarum ; na " Maleitfe 
Sajor udang, dat is Garnalen-kruid ; zommige noemen 
*t Sajor Bengala 't kleine , tot onderfcheid van ’t groote, 
"t welk is de Ganja hortenfis, in ’t agt[le boek befcbree- 
ven. By anderen Daun ruffa , dat is fone PR om dat 
wg gaern.a Ware De 
. Plaats. Het gaarn 0 e én vogtige. plaatfen, 
daar ’t regenwater Doan blyft, Py de e en erven, daar 
"t laag en flikkerig is, ` a e 16 
Gebruik. Het gebeele kruid werd geplukt , en.met droo- 
ge garnalen tot moes gekookt , of ook wel alleen, gelyk de 
wilde Porcelyn, De jonge bertebeeften , die men opvoed in 
de buizen, zyn er ook graag na om af te weiden. 
is verkoelende van eigenfchap , met een kleine adjtrittie, 
of opdroginge , fcbier als witte Porcelyn ; men gebruikt 
bet ook om "t boofd mede te waffen, "t zelve te verkoelen, 
en de zwarte couleur des bairs te bewaren, daarom ^t 
veele voor een geflagt bouden van.bet Daun fipat, bier 
na Mën ` ` — ACE. qup 
De Pyftiende Plant 
Vertoont in de eerfte Figuur het Garnale kruid. 
De tweede Figuur wyft aan de Molukfe Agrimonie, welke is 
de breedbladige, ruigere Bidens, met een naauwgelternt 
zaad, van Dillen. in de H. Eltham. pag. 51. Tab. 43. en de 
Bidens met een kroon van "t zaad, na agteren gebáakt, met 
zaden, van alle kanten gapende, in de H, Cliff. p. 399. 
Es SEVEN 
