X. Boek, XXIX. Hoofift. AMBOINSCH KRUIDBOEK. qt 
CAPUT VIGESIMUM NONUM. 
Majana fetida, Majana utan. 
zc herbaeque ad Majanas , quam ad urticas mor- 
H tuas referri poteft. prece emittit caulem, 
fesqui pedemaltum , inferiusparum angulofum , 
fuperius rotundum , binis inferioribus articulis terre 
incumbentibus. Cuivis articulo bina adftant folia fibi 
oppofita cum quibusdam aliis minoribus, Jeu ipforum 
loco lateralis excrefcit ramus , cumque fubfequenti 
pari illa crucem formant, que cum illis Urtica foliis 
maxime conveniunt, ad oras fubtiliterferrata, craffi- 
uscula, fed flaccida & contracta , pilofa- lanugine ob- 
ducta, quales & cuncti funt caules. Cum petiolo tres 
polliceslonga funt , ac binos lata, odoris gravis & in- 
grati, ita ut vix ipfis diu quis adítare pofiit. 
In caulium fupremo rotunda & lanuginofa excrefcit 
pica, vix binos pollices longa, & culmum crafía, 
inferiore parte binis foliolis ornata. Spica hec con- 
ftat ex multis capitulis, undique circa caulem in or- 
bem pofitis, & adeo adunatis, ut unum quafi forment 
corpus. Exhibent autem hac flofculum pufillum , pla- 
num, albicantemque feu purpurafcentem , qui mox 
decidit, intusque tum exhibent bina ternave granula, 
arum dehifcunt , ac facile decidunt , quum fricentur. 
Radix vulgaris ac vilis eft. : 
Nomen Latine Majana foetida ;. Malaice.. Majana 
utan , & Majana bu[Joe , h.e. Majana foetida. Javanice 
Sulanking. TR e . 
Locus, Ad parvos reperitur aquarum lapfus & rivu- 
los, qui viciflim exficcantur per folem , atque ubi fo- 
fin DELE. ic Gucci nam aitor 
Ufus Amboinenfibus ignotus eft. Javani ejus folia 
edunt cum Daun contu, Coriandro , & Muff, ad ab- 
dominis tormina tollenda , quz ex frigidis oriuntur 
flatibus. : as voe 
Carim tumba part. 10. Fig. 93. in bort. Malab. de- 
fcripta quodammodo convenit cum hec Majana fæti- 
. da, fed ibi nullus ingratus adfcribitur ipfi odor, indi- 
caturque medicatum ex illa deftillari oleum , ut & 
alium porro ufum, qui ibi explorari poteft, 
.CAPUT TRIGESIMUM. 
Herba moeroris, Daun tsjinta, 
ine. Daun tsjinta obcurrunt fpecies, quas ambas 
in hoc capite defcribàm; Apud vulgus pro con- 
generibus Herbe fentientis fupra libr. 8. defcripte 
habentur, eodemque denotantur nomine, quum vero 
hujus mirabilem ac fingularem proprietatem non ha- 
: beant, quod nempe foliola ad tactum peregrini cujus- 
dam corporis non contrahant, tanquam varias potius 
eas defcribam. : 
In binas diftinguuntur fpecies, in albam &rubram. 
Daun tsjinta alba fimplicem , re&um , & rotundurh eri- 
git caulem , binos tresve pedes altum , qui trans- 
verfaliter in laterales fefe dividit caules fine ordine & 
ample diftantes , palmam vel fpithamam longos. 
Hitce adítant pufilla & tenera foliola altérnata, illis 
Indigo fimilia, anguftiora, & rariora; digiti unguem 
longa, füperius rotunda, inferius anguftata , fuperne 
eleganter viridia, àc fere non venofa , inferne grifed 
feu glauca, venulis protuberantibus. lr teneris plan- 
tulis o&o decemque ab utraque pinne parte foliola 
locantur extremo folitario. In adultis & provectioris 
etatis feptendecim ‚novendecim, & viginti ab utraque 
parte. Foliorum fapor amaricat inftar Piforum , ali: 
orumve leguminum. Sub pinna foliofa prope quodvis 
foliolum viride locatur capitulum , vix Vicie magnitu- 
dinem habens > ex quo flofculus excrefeit pufillus , 
ftellatus, & albicans, in fex apices diftinctus, quem 
infequitur iterum viride capitülum , fed minus, &gla- 
brius priore , quod fenfim fumeur contrahit colorem. 
In hoc reperiuntur in tribus diftingtis éellülisfex par: 
va, fufca, & femi lune formia femina. Cuncta hec 
capitula in inferiore petiolorum ae foliolorum parte 
locantur, ita ut fuperius: vix dignofci poffint pluri- 
maque ipforum pars ante maturitatem decidi 
Tom. VI : Radix 
NEGEN EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK. 
De ftinkende Majane. 
it kruid kan zoo wel onder de Majanas, als onder 
D de dove netelen gebragt werden. Het fchiet op 
met een enkele ficel, anderbalf voet boog , bene- 
den wat hoekig , boven rond , met de twee of drie onderfte 
leden op de aarde bukkende. Aan ieder lid flaan twee 
bladeren tegens malkanderen, met nog eenige kleindere of 
in derzelver plaats een zydeiak , en met bet volgende paar 
int kruis: zy gelyken de metelbladerem , aan de kanten 
Sym gezaagt, dikagtig, dog flap, rimpelig, met een bai- 
rige wolagtigbeid bekleet , gelyk ook alle de ficelen zyn. 
Zy zyn met den Deel drie duimen lang, en twee breed y 
zwaar, enonlieffelyk , zoo dat men qualyk daar by duren, 
kan. 
Aan "t opperfte der fleelen komt een ronde en wolagtige 
aaire voort, fcbaars twee duimen lang , en een Jebaft dik, 
onder aan met twee kleine blaadjes, De aaire is gemaakt 
van veele kleine knopjes, rontom den fleel in kringen 
ftaande, en digt boven malkander , zoo dat ze een ligbaam 
maken. Zy vertooneneenklein plat , witagtig, of peerfch 
bloempje, "t welk firaks afvalt, en dan bebben ze van 
binnen twee of drie zaadkorreltjes , wyken wat van mal- 
kanderen, en vallenligt af , als men ze firykt. De wortel 
is flegt, en gering. 
Naam. In ’t Latyn Majana foetida; in ’t Maleits 
Majana utan , en Majana buffoe , dat is flinkende Ma- 
jana; op Fava Sulanking. 191 233 E 
‚Plaats. Men vint bet aan keine waterlopen en beekss 
kens, die met beurten uitdroogen, en daar ten fteenige 
grond is. vl et Eu : 
- Gebruik. By de Amboinefen is ’t onbekents De Fava- 
nen eeten 2yne bladeren met Daun contu ,^Cotiander en 
15: 0m ’t buikkrimpfel te verdryvem, "t welk van kou- 
devinden komt.) 112202 199 0:29 Chom « 
„Carim tumba part. zo. fig. 93: in hort; Malab. bes 
Jebreeven.y beeft: eenige overeenkomjt met: -deze - Majana 
foetida , dog wert in gemelden Hort: geen onlieffelyken 
reuk toegefcbreeven , maar gezegt , dat "er een Medecynale 
olye daar van gediftilleert wert , nevens meer ander ge- 
bruik, dewelke ziet. aldaar. 1 
"DERTIGSTE HOOFDSTUK, 
„Het droevige Kruid; 
L Aen beeft twee zoorten van Daun tsjinta , die ik 
d beide in dit Hoofdftuk zal befchryven, Zy werden 
a by de gemeene man voor medezoorten van Herba 
fentiens, boven lib. 8. befchreeven , gebouden , ook met. 
eenen naam beteekent, Dog om dat ze deszelfs wonderlyké 
eigen[cbap , zyne blaadjes op "t aanraken van een vreemd ` 
lichaam te fluiten , geenzints bebben, zoo zal ik ze liever 
voor byzondere kruiden befchryven. BENUT tirer 
. Zy,2yn verdeelt in witte en roode zoorten; „De witte 
Daun tsjinta hiet op met een enkele regte en ronde fteel, 
twee. en. drie voeten boog. , de zig over dwers in zyde- 
Steelen verdeelt y zonder. order, en wyd van malkanderen; 
een band of cen pan lang. Hier aan ftaan kleine en teere 
blaadjes, eerie tegens malkander , die van Indigo ge- : 
lyk 5 dog fmaller en ydeler, een nagel van een vinger lang, 
vooren rond , en agter.toefmallende y boven [cboon-groen y 
en bier zonder aderen „ beneden grys.. of blaauw-groen ; 
met uitbuilende adertjes. Aan de jonge ryskens aan agt 
of tien blaadjes , aan ieder zyde met een vooruit alleen. 
Aan. de volwaffene en oudere zeventien „negentien y of 
twintig aan ieder zyde, De finaak van de bladeren is. 
pos. pb gelyk: erwete en andere plukorugien: On- 
derden bladdragenden. fleel by ieder blad ftaat een groen. 
knopjes Jchaars zoo groot als een Witfe , waar uit werd 
een. klein gefternt en witagtig bloempje , in fes Jpitsjes. 
verdeelt, waar. op mgt weder een groen knopje , dog, 
kleinder , en gladder dan "11 eerfte, "t welk get er tyd. 
rookveravig wert, Hier in vint men in drie celletjes fes 
kleine bruine en balfmaansgewyze zadekens.- Alle: deeze. 
Knopjes. [Laan aan de onderzyde van bare fteelen en blaad-: 
jes, zoodat men ze van boven niet wel. bekennen kan y, 
en "t meefte deel valt voor baar rypheid af. $ 
F De 
