X. Boek. XXXI. Hoofdft. 
„Radix cum Pinanga mafticata Odontalgiam curat. 
Tota herba cum Pancaga coéta & propinata, Colicam 
& Nephritidem curat. In Banda exhibita quoque fuit 
fenibus convulfioni obnoxiis, tam fola cum Pinanga 
maíticata, quam cum priore mixta & propinata. 
Jave vocatur Pulang kean,'ac dividitur in albam 
feu feminam , & rubram feu marem, ibique‘in ufu 
Medico etiam eft, tota enim planta cum radice ex- 
flirpata & contrita cum Oryza ruffa , addito pauxil- 
lo Anifi, Deryngo & Bangle, propinatur & abdo- 
mini inlinitur contra. peffimam Dyfenterie fpeciem, 
quam curat, licet core fanguinis glebe dejiciantur. 
Sic illi hane: quoque exhibent contra fpasmum & 
convulfiones tam feniorum quam juniorum ,- item 
contra Nephritidem. Dicitur, hanc herbam ore ma- 
fticatam ericere, ut ex oculis decidant quivis pulvi- 
fculi vel arenulz per ventum vel infortunium admifle. 
In Hort. Malab. part. 10. fig. 15 & 16. Kirganeli & 
Tsjeru kirganeli cum hac herba meroris conveniunt, 
prima nempe cum alba, & altera cum rubra, ipfique 
ibi fubfequentes tribuuntur virtutes. Folia fimul cum 
radicibus contrita Apofthemata curant, folia contrita 
& inpofita , ulcera depurant. Radices cum quibusdam 
aliis rebus ejusdem virtutis contrite in pulverem , & 
adfumpte profunt iis, qui tufi & fluxu catharrali 
laborant; eedem cum Allio contrite & fcroto inli- 
nite ejus ulcerationes curant & exficcant. ‘Tota herba 
fummum eít remedium contra Dyfenteriam , uti a 
Javanis etiam contra banc adhibetur, ficuti fupra di- 
¿tum fuit. i 
Tabula‘ Decima Septima ` 
Ad Figuram primam Herbam meroris exhibet albam, 
Figura fecunda Herbam meroris exhibet rubram. dis 
‘OBS ER VA TTO 
Prima alba barum plantarum fpecies eft Urinaria indica, erecta, 
vulgaris; Tbef. Zeyl. pag. 230. Tab. 93. fig. 2. & Urinaria 
Zeylanica ere&a Herm. Par. Bat. pr. pag. 385. & Tithyma- 
lus non la&tefcens Muf. Zeyl. pag. 11. € Phyllanthus foliis 
alternís , alternatim pinnatis, floribus dependentibus ex alis 
foliorum H. Cliff. pag. 440. ubi vide reliqua. 
Altera rubra fpecies eft Urinaria Indica, fupina cauliculis fu: 
bentibus. Muf. Zeyl. pag. A & 16. Thef. Zeyl. pag. 231. & 
Fruticulus capfularis hexapetalus , brevioribus foliis & an- 
guítis Piukn, Dëst, Tab. 183. fig. o. 
CAPUT TRIGESIMUM PRIMU M. 
Echptica. Daun fipat. 
fua folia. Pedis vel ulne altitudinem adtingit , 
caulibus adfurgens rotundis, fuccofis, & ad ta- 
Cum rugofis, qui inferius diftinguuntur in paucos 
reétosque laterales ramos. Folia ejus oblonga funt, 
tres pollices longa, digitum lata, ab utraque acumi- 
nata parte, ad oras paucis vagis & brevibus denticu- 
lis notata, fere feffilia in caulibus , obfcure virentia, 
. fuperne rugofa, ex quavis ipforum ala lateralis ex- 
. crefcit ramus. : : 
In fummo flores producit illis filveftris feu Belli- 
dis minoris fimiles, fed in centro petalis feu difcoi- 
deis deftituuntur, ac planitiem formant cum elevato 
cacumine, ex denfis & angulofis feminibus conftan- 
tem, ita ut unum corpus videantur conftituere , quod 
cingitur multis brevibus & albis petalis, inftar Belli- 
dis dicti, quivis flos ftellato infidet calici , cujus ra- 
dii ultra floris orbem eminent , atque hic caliculus 
longiori inponitur petiolo refpectu folii, ac folitarius 
tantum excrefcit tam ex alis fuperiorum toliolorum, 
quam in vertice. Hic flos vigens viridi planoque 
collo elevatus , cin&usque albis petalis naturaliter 
reprefentat folem Eclipfin patientem, qualis in ça- 
lenda- 
E95 videtur effe adfinis Parietariz per rugofa 
AMBOINSCH KRUIDBOEK 4 
De wortel met Pinang gekaauwt genceft de tantpvn- 
Het gebele kruid met Pancaga gekookt en gedronken, ge- 
neeft kobyk en graveel In Banda is bet ook geprobeert wan 
oude lieden, die de klem krygen, zoo alleen met Pinang 
-gekaauwt, als met bet voorgaande gemengt gedronken. , 
Op Fava beet bet Pulang kean, verdeelt in witte of 
wyfken, en ^£ ronde of manneken , alduar beeft Let ook 
in de Medicynen zyn gebruik, want bet gebcele kruid 
met wortel en al uitgetrokken, met roffe rof gewrecven, 
daar by doende een weinig Anys, Deryngo, en Bangie, 
gedronken, en op den buik gefmeerd., geneeft de quaatfte 
zoorte van bloedioop, wanneer 'er klonteren van bloed 
afgaan, zoo wert bet by bunlieden mede gebruikt tegens de 
klem, zoo aan oude als jonge., als medein*t graveel. Men 
zegt , dat dit °t kruid zy, "; welk in de mond gekaauwt, 
uit de oogen doet vallen alderbande [lof en zant , dat 
daar in gekomen is. 
In Hort. Malab. part. 10. fig. 15 & 16. Kirganeli en 
Tsjeru kirganeli komen overeen met ons Herba merorts , 
te weten de eerfigenoemde met de witte , en de tweede met 
de roode zoorte, Aldaar werden ben de volgende kragten 
tocgefchreeven. De bladeren tezamen met de wortelen ge- 
wreeven geneezen de apoftemen. De bladeren gesvreeven 
en overgeleid zuiveren de ulceratien. De wortelen met neg 
eenige andere dingen van dezelfde kragt, gewreeven tot 
poejer „en ingenomen, belpen die geenen , die met de hoeften 
en zinkens op de borft beladen zyn. Dezelfde met look ge- 
“wreeven, en op den klootzak gefimeerd, geneeft deszelfs exul- 
ceratien en a — Het geheele kruid is bet opper[le reme- 
die tegens den bloedloop , waar toe bet by de Favanen ook 
gebruikt wert, als gezegt is. 
De Seventiende Plaat 
Vestoont in de eeríte Figuur het witte droevig kruid, 
De tweede Figuur wy(t aan de roode zoort van het droevig kruid. 
AANMERKING. 
De eerfte witte zoort van deze planten is de Ibdifche , op- 
ftaande , gemeene Urinaria van bet Thef. Zeyl pag. 230. 
Tab. 93. fig. 2. en de opftaande Ceyloníche Urinaria ván 
Herm. Par. Bat. pr. pag. 385. en de Tithymalus , zonder 
melk Mit, Zeyl. pag. 11. en de Phyllantus met verwiffelde 
bladeren ; dragende fteeltjes met bloemen , hangende uit 
de hoeken der bladeren, van de Hort. Cliff. p. 440. alwaar 
het overige zict. 
De tweede roode zoort is de Indifche Urinaria, leggende met 
roode fteeltjes, van het Muf; Zeyl. pag. 4 en 16 en de 
Thef. Zeyl pag. 231, en het ftruikje met fes bladige bloe- 
men, en de vrugt in een huisje , met korter en naauwe bla . 
deren, van Plukn. Phyt. Tab. 183. fig. 6. 
EEN EN DERTIGSTE HOOFDSTUK. 
De Echpfis-plant. 
[NX cliptica fcbynt van de maag fchap van Parietaria te 
E zyn, met zyn ruige bladeren. Het fcbiet een voet 
of een elle boog op, met regte fleelen, rond, Jappig, 
en ruig in "t pes y > beneden in weinige regte zyde- 
takken verdeelt. De bladeren zyn langwerpig , drie dui- 
men lang , een vinger breed , agieren en vooren toegefpit fb; 
aan de kanten met weinige ydele en korte tantjes , fchter 
zonder woetjes tegens bare fleelen aanzittende , zwart- 
groen, aan de bovenzyde ruig. leder uit zyn {choot een 
zydetak uitgevende. dpt 
Op zyn top draügt bet bloempjes, die van de wilde 
Maagdelieven gelyk, dog in de midden heeft ze geen blaad- 
jes maar een plat en groen beuveltje , uit digt en boekige 
zaden gemaakt , zoo dat zy een ligbaam [cbynen , omgeven 
met veele korte en witte blaadjes , gelyk de voornoemde 
Bellis. leder bloem flaat op een galera bordje ; wiens 
flralen buiten den omring van de bloeme uitfteeken y en 
dit bordje op een langer feel, waar van maar een alleen 
flaat „ zoo wel uit den fchoot der bovenfte blaadjes als op 
den top. Deze bloeme in baar fleur ftaande met dat groene 
vlakke beuveltje , en de witte blaadjes rontom, vertoont zeer 
natuurlyk een Eclipferende Zon, gelyk ze in de Almanak. 
ken gefchildert wert, te weten als "er een totale Eclipfis 
Fa voor. 
