' in binos tresve 
X. Boek. XXXIII. Eed, AMBOINSCH KRUIDBOEK. 47 
Tabula Decima Nona 
Silagurium exhibet vulgare, feu primam ejus fpeciem. 
OBSERVATIO. 
Helianthemi feu cifti humilis hec prima Silaguri videtur effe 
fpecies , ac forte eft Ciftus humilis Chamedryos crispatis 
foliis Prom. Bone fpei-Plukn. Mantiff. pag. 50. 
Secunda Silaguri fpecies longifolia Tab. 18. fig. 2. exhibita, 
vera Capraria ef H. Amftel. tom. 1. pag. 79. que in H. 
Cliff. pag. 310. votatur Capraria foliis alternis , corollis 
quinquefidis, ubi vide reliqua, nec non Breymii Prodr. 2. 
nov. edit. in notis pag. 69. ut & H. Malat. Tom. 10 fig. 53» 
pu. OF, - en 
De Negentiende Plaat * 
Vertoont de gemeene Silaguri, ofte de eerjle zo0rte daat van. 
AANMERKING. 
De eerfte zoort van Silaguri {chynt te zyn een zoort van de 
Heliantbemum ofte lage Ciflus , en is mogelyk de lage Ciftus 
met gekreukelde bladeren, van de Chamedrys uit de Kaap 
de Goede Hoop, van Plukn, MantifJ. pag. so. 
De tweede zoort van Silagurie, ofte met het lange blad, o; 
de 18; Plaat fig, 2. verbeeld, is de regte Capraria; van de 
Hort. Amftel. eerfte deel, pag. 79. welke in de H Cliff. pag. 
310. genaämt wert Capraria, met verwiffelde bladeren, en 
de bloem-bladeren in vyfverdeelt; alwaar het overige ziet, 
als mede Breyn. Prodr. 2. van de nieuwe druk in de note 
pag. 69. en de H. Malab.-Tom, io. fig. 53. pag. 105. 
CAPUT TRIGESIMUM TERTIUM. 
Urtica decumana. Daun gattal befaer. 
dia, tam fordida gerens folia, quam in ulla 
obfervantur planta, fimplicem vero erigit cau- 
lem, tres quatuorve pedes altum , inferius rotundum, 
lignofum , ac digitum craffüm , fuperius angulofum , 
terales ramos diftinétum , ubique 
ad tactum rugofum. |... : 
Folia folitaria locantur , que forma conveniunt 
cum illis Urtice vulgaris , fed multo majora funt, 
fpithamam vel pedem longa, immo fepe longiora , 
quinque fexve pollices lata , bicoloria juxta binas di- 
verfas fpecies. Alba fpecies maxima gerit folia, ad 
oras profunde dentata, ad taum penitus rugofa, & 
urentia, innumerabilibus punétulis hirta, cuivis ho- 
rum firmus infidet pilus inftar aculei apis. 
In vertice vagum gerit corymbum, inraros ramulos 
diftinétum , quibus quoque va i infident flofculi ex 
fimplicibus modo apicibus conftantes , coloris fordide 
albicantis cum: flavo intermedio , quique plerumque 
fine femine decidunt, excepto quod inferiora fulca 
` capitula femen producant flavum & arenofum. 
ubra fpecies paulo anguítiora gerit folia, fed ejus- 
dem longitudinis, ac rugofiora prioribus , fant enim. 
non modo füperne , fed etiam inferne punétalis no- 
tata, majores verrucas referentibus, ac cuivis firmus 
quoque infidet pilus ,. qui vehementius urit prioribus. 
ufcz funt, uti & caules ac 
M onftrofa Urticæ majoris fpecies obcurrit in In- 
oliorum vene fubtus fi 
capitula , que femen continent, ubique rugófa & pun- 
gens eft hac planta. ` ` 
Ambo hec folia vola manus. taéta, in initio non 
tam facile urunt quam noftre Europee Urtice , fi 
vero aculei alicujus cutim feu Epidermidem perfo- 
. Tant, nom modo urunt, fed fimul veficulas excitant 
cum pruritu quodam , quales iti contrahünt , qui 4 
cimicibus morfi funt. ^ 
Radix ejus longa eft, repens, in multas tenues ra- 
mificationes diftin&ta , quibus multe adherent fibrillz. 
Nomen. Latine Urtica decumana ; Malaice Daun 
gattal befaar , h. e. Folium pruritus magnum x Term. 
tice Sofóru; Amboinice Sala, nefcio quomodo hoc 
nomen ab Hungaris acceperint, Hungari enim quas- 
vis Urticas quoque vocant T/alan; Javanis Camadu. 
Locus. Ad otas filvarum crefcit, & fponte fub fe- 
pibus, atque ob ejus ufum in hortis quoque plan- 
tatur. 
Ufus. Sordida hzc folia apud Indos in quotidiano 
funt ufü, quibus idem faciunt, quod nos fcarificatio- 
nibus & Cucurbitis, quam primum enim fefe fegnes 
fentiunt ac torpentes ex fanguine craffo , quo artus 
se. ac inmobiles funt, unde pruritum fentiunt vel 
delaffati videntur, tum zque viri 2c femine corpus 
fricant hifce foliis, fuprema nempe ipforum parte, ac 
fatis ruditer, fi enim meticulofe hoc peragitur, hzc 
herba fefe quafi defendit, ac majores excitat dolores, 
hinc intrepide hzc folia tractanda funt, folummodo 
cavendo, ne fuprema:manaum pars tangatur, ac fine 
metu corpus perfricetur hifce, non vero funt contor- 
quenda vel leniter tractanda. 
Hinc 
DRIE EN DERTIGSTE HOOFDSTUK. 
De grootfle Brantnetel. 
E en. monftreus seagi van groote Netelen beeft men in 
Indien, met zoo leelyke bladeren , als men ooit aan 
een gewas bebben mag , zy Jcbiet met een enkelen 
Steel op; drie of vier voeten boog > beneden rond , bout- 
agtig y een vinger diks boven boekig , in twee of drie zy« 
detakken verdeelt , over al ruig in 't aantaften. 
_ De bladeren flaan enkelt , van gedaante wel onze. Nee 
elbladeren gelyk, dog veel grooter , een (han of een voet 
em meer, vyf en fes duimen breed , van taweederlet 
couleur na de twee zoorten , de witte zoorte beeft wel de 
ES: bladeren Së aan (^ "€ diep pent in ’t er 
gants „en ig , met ontelbaare pukkeltjes 
ieder Daat een ftyf baairtje als een a 
Op zyn top ftaat een ydele tros in weinig takjes ver: 
deelt, daar aan ook weinige bloempjes ZG Schier van 
enkele ftyve /pitzen gemaakt, vuil-wit met geel gemengt; 
die meeft zonder zaad afvallen , bebalven de onderfte 
bruine knopjes , brengen een geel zandig zaad voort. 
De roode zoorte beeft wat fmaldere bladeren, dog even 
lang , en nog ruiger dan de voorige, want bet is niet al. 
leen. van boven maar van onderen, ook met pukkeltjes als 
groote wratten bezet , en op ieder flaat een ftyf bairtje, 
dat beviger brand: dan de e ua De aderen zyn van. 
onderen bruin , gelyk ook de Beleg en knoppen, daar bet 
zaad infteekt, tot bet uiterfte tipje toe , ruig en flekelig. 
Beide deze bladeren aangeraakt met bet binnenfte van 
de band, branden in 't eerfte zoo ligtelyk niet als onze 
Europife Netels , maar als de ftekeltjes iemand in d'andes 
p^ jud Get 200 wenig aen alleen, maar werpen 
op elen op, met eenig jeuken, gelyk die geene krygen, 
Ki van Lë gals gem werden. "7 d 
e. wortel is lang, kruipende , in dunne takken 
verdeelt, en daar bir ont s 
Naam. In 't Latyn Urtica decumana; in ’t Maleits 
Daun gattal befaar, dat is Folium pruritus, magnum ; 
in ’t Ternataans Soforu ; op ’t Amboins Sala. Ik weet 
niet, waar zy by de Hungaren zyn geweeft ‚om dien naam 
malkander te leenen, want de Hungaren noemen alle ne= 
telen ook Tfalan; in ’t Favaans Camadu. 
Plaats. Het waft aan de kanten van de boffen im "t 
wild onder de beggens , en Wegens zyn gebruyk wert bet 
ook in de tuinen geplant. : 
Gebruik. Deze onaanzienlyke bladeren zyn by de In- 
dianen in een dagelyks gebruik, dewelke daar mede ver- 
rigten 't geene wy met fcarificeren of koppen doen, want, 
zoo dra zy baar onluftig gevoelen , met een zwaar bloed 
beladen , waar door de leden lam en fiyf werden , en 
groot jeuken gevoelen , of anderzints vermoeit zyn, zoo 
laten zoo wel vrouwen als mannen baar over ’t lyf firv< 
ken met deze bladeren, te weten met de bovenfle zyde, en 
dat vry wat bardagtig. Want zoo men bang is „en ver- 
zaagt een anderen over "t lyf firykt, zoo verwekt dit on- 
kruid grooter pyn, derbalven moet men de bladeren ftout 
aanvatten, alleenlyk wagtende , dat ze op de bovendeelen - 
van de banden niet en komen, en zonder fchramen over ’t 
bf firyken, maar geenzints vryven of drayen, m 
er 
