48 
Hinc pars frita mox rubet, ifteque veficule magna 
copia intumefcunt, fed non ita iñ pedibus & ubi cutis 
dura eft. Veficule hæ tamen vix dolorem excitant 
vėl ardorem, fed pruritum potius, qualem quis per- 
cipit , fi aliquid rugofum cutim tangat. Sic hæ quoque 
veficule intra femi hore fpatium disparent, fi poit 
frictionem marius húmide obliniäntur guttulo olei, 
ac vola manus pars fricetur, fique quzdam remanet 
fcabrities, nil refert , fed magnum adfert folatium. 
Poft hanc enim friétionemi homiò talis agilior eft, 
atque hac fcarificatione incole corpus fuum prefer- 
vant a multis malis, unde vapores maligni exhalant, 
qui corpus adgravant. i : 
, Muliercul& hüic operi adeo: adfuete funt. ut: fibi 
inponant ac putent, zgre valere , fi non una alterave 
vice in feptimana corpus fricetur. Nunquam etiam 
credidiffem Europzorum corpora mollia has rudes 
fri&iones tolerare potuiffe, fed poftea ipfe hoc ex- 
pertus comperi , multo facilius hoc opus peragi , 
quam in initio quis putaret, putoque optimam .eile 
* fanitatis prefervätionem. “ Sic etiam Europ&os movi 
robuftioris conditionis , qui hanc fritionem in cute 
fine noxa poterant tolerare,‘ nullis etiam infequenti- 
bus tuberculis. Hunc in finem folia in fafciculos con- 
ligata in foro venduntur, ac plante in hortorum an- 
gulis coluntur, prefertim alba fpecies, que mollior 
eit, nec tam ingentem excitatardorent quam rubra. 
- Hi folibrum fafciculi in frigidiufculis locis , vel Mu- 
fe folio involuti per aliquot dies confervari poffunt, 
ac trans mare vehi. Poft efum calidorum fructuum , 
vel qui fanguinem faciunt biliofum , quales funt Man- 
gz, Duriones, & Ananaffz, frictie hzc faluberrima' 
eft, fic compertum eft in ifto loco , ubi humores 
maxime depravati ftagnant, plurima oriri tubercula, 
atque in corpore penitus fano fere nulla. 
rtica vulgaris 11 India quoque crefcit, forma cum 
media noftra fpecie: conveniens, & Malaice vocatur 
Daun gattal babi, h. e; Urtica porcina, quum porci 
hanc fine noxa edunt, licet quidam incole acprefer- 
tim Fernaténfes hanc etiam fine incommodo inter 
olera adhibent uti & in Medicina, feread fimiles mor- 
` bos, ed quos nos in Europa. sa s : 
Vocatut. Daun gattal aous Jive & Baleyzé quoque 
obcurrit, fed mulierculae Javan® hanc penitus aver- 
fantur, ut & friétionem memoratam , atque eo magis, 
m fibi perfuadent, ingentem ferpentem venenum . 
uum in hzc ejeciffe folia,- unde usque in hodier- 
num diem herba hec noxia, & ifta fpecies ferpentum 
innoxia cenfetur , fic’ hec quoque herba eo magis 
vitatur, quum ipfis parvifolia rubra fpecies maxime 
fit nota, que multo vehementius urit alba fpecie. 
Tabula Vigefims ` 
Ad Figuram primam Urticam exbibet Decumanam, © 
Figdra fecunda Urticam denotat mortuam , que Ricinocarpos 
' Indica glabra, Mercurialis folio a me vocatur in Zbef. Zeyl. 
. pag. 205. ubi plures hujus obcurrunt xt x) , & reliqua 
u E ‚ atque cum: Peecupameni H. Malab.' part: 1o. 
ab 82. jungitur. Huc & fpeétat Urtica racemofa „ angufti- 
“folia, fructu uicocco. Sloan. Hift. tom. 1. Tab. 82. fig. 1. 
t Wt p» cs 
Uh = CAPUT 
D 
HERBARII-AMBOINENSIS . Liber X. Caput XXXI, 
Hier door word de geftreke plaats ftraks rood, de voor- * .. 
noemde bobbelen varen met meenigten op, dog aan de bee- 
nen, en daar bart vel is de min[le. Het vel wert wel 
ontjtelt, ègter is geen 2onderlyke pyn of brand daar by, 
en veel meer jeuken, gelyk iemand gevoelt, als men met wat ` 
ruigs geftreeken wert. Zoo vergaan deexe bobbelen cok in’ 
een half "tur wederom , als men na ^t firyken de banden 
bevogtigt met een dropje Olie, en met de vlakte daar over 
firykt', zoo dan al eenige fcbrammetjes over blyven, dat 
mag geen kwaad, maar dient tot grooter verligtinge. 
Want na dat firyken zoo gevoelt zig de menfch merkelyk 
verligt , en door deze er Weer preferveeren de Inlanders. 
bunne lighaamen voor veele toevallige krankheden , en ver- 
loffen. baar van kwade dampen, die bet lyf befwaaren, 
De vrouwen zyn er 200 aan gewent, dat ze baar ine 
beelden niet wel te zyn , als zy in de week niet een of tause 
reizen beftreeken werden. Ik zoude bet nooit gelooft beb- 
ben, dat de Europianen op bunne weeke buiden deze ruige 
bandelingen zouden konnen verdragen , maar naderband 
zelfs probeerende , beb ik bevonden , dat bet veel gemakkes 
lyker toegaat, als men zig ten cerfte inbeelt , en bouden’t 
na voor een goede prefervatief van de gezontbeid. Zoo beb 
ik ook Europianen gekent van een robujle complexie, die 
dit firyken op bun vel zonder gevoelen koften verdragen , 
ook dat daar van gants geene bobbelen opkwamen , tot de- 
zen einde , werden de bladeren met bosjes op de Markt 
verkogt , en de planten in een boek van de tuinen naer- 
bouden ,‘ inzonderbeid de witte zoorte , die zagter van 
brand is dan de roode. d t 
De bosjes van bladerenkan men ook aan koele plaatzen of 
in een Piffang+blad gewonden , eenige dagen goed bebou- 
den , en met zig over Zee voeren. Na’t flerk eten van 
beete vrugten , of die een geil bloed maken als Mangas „ 
Dorioens, en Ananaffes , is deze flrykade zeer gezond. Zoo 
bevind men ook dat op die plaats, daar de meefte kwade hir- 
meuren zitten , de in le bobbelen opvaren , en op een 
gants gezond lighaam fcbier geene. ivo op 
De gemene Brandnetel waft ook in Indien , van fatzoen 
onze middelbaare zoorte gelyk, en biet in 't-Maleits Daun’ 
gattal babi; dat is Verkensnetel, dewyl bet de Verkens' 
zonder gevoelen eten, hoewel zommige Inlanders y inzon- 
derbeid de Ternatanen , ook dezelve onder Moeskruid gen 
bruiken „als mede in de Medicynen, fcbier tot ‘diergelyke’ 
gebreken , als wy nu in Europa doen. 
Het eerfigenoemde Daun gattal, boewel bet op Java en 
` Baly ook walt , zoo zyn egter de Favaanfe vrouwen gant/ch 
afkerig daar van, om de voornoemde firykade te gebruiken, 
en dat te meer , dewyl ze malkanderen wys maken, dat een 
groote Slang uit kwaadbeid , baar vergift op deze blade- 
ren zoude uitgefpogen hebben, waar door tot den buidigen 
dag toe bet Kruid fcbadelyk , en die zoorte van flangen on- 
Jcbadelyk gebleeven is, zoo wert ook dit kruid zoo veel meer 
gefchouwt , om dat by bunlieden de kleinbladige roode zoorte 
meer bekent is, dewelke veel beviger brand dan de witte. 
De Twintigfle Plaat 
Vertoont in de eerfte Figuur de groot/te Brandnetel. 
De tweede Figuur wyft aan de dorre Netel, welke van. my in 
de Thef. pag. 205. genaamt wert Indifche gladde Ricino- 
-karpos.,- met het. blad van de Mercurialis, alwaar meer 
zoorten hier van gevonden werden, en de verdere bena: 
mingen, welke ook met de Peecupameni, van de H. Ma- 
_ lab. 10. deel Tab. 82. overeenkomt. Hier toe behoort mede 
de trosdragende fmalbladige Netel met een driezadige vrugt, 
-van Sloan, Hift. 1. deel, Tab. 82. fig. 1. 
) 
