jo 
quod decidit, ac plantam multiplicat & propagat. Ra- 
dix vilis eft, perpendicularis, externe nigricans. ` 
Nomen. Latine Herba vitiliginum ; Malaice Safor , 
vel Daun panu , non enim verum eft Sajor, feu olus. 
Amboinice . . Panu Malaice vocantur quedam 
albe maculz ad fummum obuli magnitudinem haben- 
tes, quas tam Indi, quam Miftica in facie, brachiis:, 
& corpore contrahunt, atque hinc hec vocatur Pana 
poeti, he. Vitiligo alba, atque ipfis elegans habetur, 
unde tantum abeít, quod iplis vitio vertatur, ut po- 
tius laborent eas conquirere maculas, qua adeo pro- 
repunt, ut totam tegant faciem , albamque reddant , 
fed fine fquamis vel fifluris , quod ipfis ornamento 
eft. E 
Alia preterea eft Panu itam, feu Vitiligo nigra, vel 
Eichen , que funt macule nigricantes , feu obfcure 
fufcæ, initar rubiginis ferri, non glabra uti priores, 
fed fquamofz & fille, que faciem desquamant & de- 
fedant, queque etiam contagiofe cenfentur.. Ambe 
diftinguendz funt ab alia alba cutis Indorum desqua- 
matione , i ipfis Cadel dicitur, quz erfeéta eft 
Lepre alba fpecies, item ab alia infuper fpecie, que 
hominum facies penitus nigras reddit inftar diabolo- 
rum, ac praterea fiflas & fquamofas Indorum cutes, 
que Morpbea fpecies eft. 
“Locus. Ubique fponte in hortis crefcit, ubi tan- 
wam Zizania eft , filveftris quoque eft, & reperitur ad 
uminum ripas, & in locis olim cultis. 
` Ufüs ejus nullus mihi innotuit, nifi quod muliercu- 
le ejus femen fumant albicans ac femi maturum , quo: 
aliquem 'fricánt dicto Panu: puti laborantem , atque 
fe ipfas dein eodem: hocce femine; Hine macule in 
prima fpecie evanefcunt; ac in pofteriore dehifcent , 
aod: quidam ex «arbitrio fuo & voluntarie efficiunt , 
ut heredés finc elegantiam harum macularum , adeo 
amant ftülti hi homines colorem illorum ; quibus tä? 
men non amant effe fubjeéti.. ^ ^ ' ën $ 
- Herba hee convenire videtur cum Lyfimachia fpe- 
ciofa, quam defcribit J. Bauminos. Lib. 21. Cap. 26. 
quamvis hec fit fore purpurafcente. Radix vinum 
olet, feras domat , &ulcera maligna euraty unde puta- 
tur effe Onagra , five potius Oenagra , a vini A 
Dioscogrpr :vocata Onotbura , ThEOPHRASTO: Ona- 
Kita ab ; wpe 
Similis herba videtur defcripta effe, ni eadem fit; 
in Hort. Malab. part. 2. fig. 49 nomine Carambu, ac 
rima ejus fpecies Bracmanis dicitur Bula-vanga , 
licet figura cum defcriptione non penitus quadret , 
ac Carambu Malabarorum, quod nomen accepit a fimi- 
litudine cum’ Caryopbyllis, “que in fruétibus obférva- 
tur, atque in Amboinenfi longior eft quam in Mala- 
barica. SAAS LAL ASA SH 
Lowe A a 
£x RAGS A. VILA 
+, 1 «Tabula. Vigefima, prima, vos gy 
Ad Figuram primam Herbam exhibet Fitiliginum. : S 
Figura fecunda Bungium exbibet, fenitam, que Cop, 37. de 
ribitur. eee ide E 
| OBSERVATION. 
Herba Vitiliginum eft Lyfimachiá Indica, corniculata , non 
` pappofa, caule altiffimo, flore odorato Commel. Cat. pag. 
214. & Fl. Malab. pag. 41: & Lyfimachia Indica, non pap- 
E , lutea’, flore fruétuque majore Caryophylloide Ray 
Si A. Be ugs 1510. . & Can Caramba H. Malah: part. 2. 
AMZ Sovivide & Tief. Zeyl pag. 146. Bü Aen RAO CH 
CAPUT 
HERBARIIAMBOINENSIS 
Liber X. Caput XXXV. 
vuldigt. De wortel is flegt y regt neergaande, van bui- 
ten zwartagtig. : 
Naam. In % Latyn Herba vitiliginum; in ’t Maleits 
Sajor, of Daun panu; want bet geen eigentlyk Sajor is. 
in °t Ambons Panu werden "t 1n ’t Maleits ge- 
noemt zommige witte plekken op ’t groot/te als een ftuiver, 
die zoo “wel de Indianen als Misty/en in 't aangezigt , aan 
de armen, en aan °t lyf krygen , en bier van biet dit Panu 
poeti, dat is Vitiligo alba , en wert by ben voor een 
fraaigbeid geagt , zoo verre is 't daar vandaan, dat zy 't 
voor een gebrek zouden bouden , dat zy baar veel meer 
beneerftigen de zelve te krygen, Want bet kruipt voort, 
en maakt het gebeele aangezigt wit, dog zonder /chubbens 
of fcbeuringén, waar mede zy dan pronken. 
Daar is nog een ander Panu itam , of Panubeffi, dat 
is Vitiligo nigra, of Lichen, °t welk zyn zwartagtige of 
donker-bruine plekken „als yzerroeft , niet glad blyvende 
gelyk de voorige , maar fcbilferen , werden fchubagtig , en 
mismaken bet aangezigt, werdende dezelve ook voor aan-' 
ftekende en voortzettende gehouden. Beide zyn ze onder- 
Jcbeiden van een andere witte fcbilfefinge des buids aan de 
Indianen, by bun Cadel genaamt , en is niet anders dan 
een zoorte van Lepra ficca, item nog van een andere zoor- 
te, die de menfchen gant/ch koolzwart maakt in ’t aange- 
zigte, en zooleelyk als duivels met rimpelen , en fchilferen 
des buids aan de Indianen, en is een zoorte van Morphza. 
Plaats. Het waft over al van zelfs in de tuinen, daar 
't voor een onkruid werd gebouden. Men vind bet ook 
in "t wild, aan de vlakke oevers van rivieren en plaat- 
zen, die eertyts bebouwt zyn geweelt. 
Gebruik. My is nog geen gebruik bekent , bebalven 
dat de vrouwtjes dit zaad nemen als 't nog witagtig is, 
en balf ryp , waar mede zy iemand vryven, die de voor- 
noemde Panu Puti beeft , en daar na zig zelven met dat 
eigen[le zaad, Hier door zullem de plekken aan den eers- 
ten vergaan , en verfpringen aan den laaft gevreeven , 
"t welk ze dan alwillens doen , om deze mooje plekken 
over te erven , 200 zeer beminnen deze zotte Kin Eben de 
couleur van die geenen, daar ze zoo ongeern. onder flaan. 
Dit kruid kat overeen te komen: met de fehoone Ly- 
fimachia, welke BAUHINUS befcbryft in bet or. Bok, 
Hoofdft. 26.: fcboon deeze een —— bloem draagt. 
De wortel ruikt na wyn , temt de wilde beeften , en ge» 
neeft de quaadaardige zweeren, waarom gemeent wert, 
dat bet de Onagra is, ofte liever Oenagra van de lugt 
des wyns zoo genaamt , en van Droscoripes Onothura, 
van THEOPHRASTUS Onagron. : i 
Diergelyke Kruid fcbynt befchreeven te werden , zoo 
bet niet bet zelve is, in Hortus Malab. part. 2. fig. 49. 
met de naam van Carambu, de eerfte zoorte, in ’t Bra- 
minces Bula-vanga, hoewel de figuur met de befchryvin 
niet allerweegs overs een komt , ep Carambu zal in^t 
Malabaars de naam gekreegen bebben , na de gelykeni[fe van 
Garioffel-nagelen , die men in.de vrugten ziet ,\ dewel- 
ke aan de Amboinfe langer Zyn dan aan ?t Malabaar/che. 
Sm De. éen en Twintig fte Plaat od 29 
Vertoont inde eerie Figuur het Plekke-kruia: ost: 
De tweede Figuur wyft aan het Bunge-kruid, en wel het Wyfje, 
An ber 37. Hoofdftuk befchreeven. ort © o = 
AANMERKING. 
Het Plekke-kruid is de Indifche gehoornde, niet pluifige Lyfi- 
.; machia,,. met een zeer, hooge feel, en ruikende bloem, in 
- de Catal. van Commel. pag. 214. & Fl. Malab, pag. A1. e 
_ de Indifche, niet pluifige geele Lyfimachia met een groote 
bloem en vrugt, na een Kruidnagel gelykende , van Ray 
bil. plant. pag. 1510. & Cattu Carambu van de H. Ma- 
lab. a, dee) Tab. so. ziet ook de Thef. Zeyl, pag. 146. 
Is 
SES 
