60 
Flores illos minoris Malve referunt, bioboli mag- 
nitudinem habentes, ex quinque rotundis petalis con- 
ftantes, ample extenfi , & ante meridiem aperti 1unt, 
in centro flava gerentes ftamina cum fimilibus anthe- 
ris, coloris late purpurei. 
Fruétus funt lappule , magnitudine granorum Pipe- 
ris, tres, fed plerumque quinque fimul junéte , curtis, 
fed firmis fpinis armate , que tamen nullos notabiles 
rebent hamos, laxe veftibus adherentes, quevis 
interne durum fufcumque continet officulum. Radix 
ample difperfa eft, lignofa, & fibrillofa. E 
Ais. Latine Lappago Amboinica , ac prima fpecies 
Laciniata, five Nufjalavienfis; fecunda Latifolia feu 
Serrata; Malaice Ampulat pulat & Pulot; Amboinice 
Hutta urutta, h. e. Herba vifcofay Javanice Puluttan. 
Locus. In campis crefcunt & levibus collibus , fed 
potiffimum in litore, ac prope areas c dium etiam 
proveniunt. 4 E urs : 
Ufus ejus nullus alius innotuit, nifi quod radices 
fecunda fpeciei in difficili partu adhibeantur aque in- 
coéte & propinate, recentes & contufz radices cum 
Pinanga etiam mafticantur. Ad levia quzdam vulne- 
ra, per feétionem vel cefionem contrata, recentia 
ejus fümuntur folia, que in ore mafticantur cum 
pauxillo Zingiberis, fi ad manus fit, vulneribus inpo- 
ne ea, unde ficcantur & curantur. 
Chirurgus quidam diu in Zeylona verfatus mihi de- 
clarabat , a Malabarenfi quodam didiciffe Sé arca- 
num, radicem nempe prime feu laciniate fpeciei effe 
fpecificum remedium contra morfus venenatiffimi 
etiam ferpentis. 
"Tertia snfuper fpecies eft, in filva crefcens, integra 
erens folia, lanuginofaque , ejus flofculi pufilli funt 
flavefcentes. Lappulz pufille etiam funt fupra fefe 
invicem ereCte , feu fpicate , nec multum adherent. 
Cum his convenit Malabarenfium Uren in Hort. 
Malab, defcriptum part. 10. fig. 2. quod commentator 
_ Commelinus habet pro Alcea Malabarica, ubi nulle 
aliz ipfi tribuuntur virtutes, nifi quod ejus radix ad- 
hibeatur in olei preparatione, d 
A Facobo Breynio etiam defcribitur Centur. I. - Cap. 
ag, fub nomine Trifolio affinis Indie Orientalis Xantbii 
facie» ac Malaico nomine Daun lacat lacat , h. e. Fo- 
ium vifcofum , fed flores ibi defiderantur. 
OBSERVATIO. 
Hec eft Urena foliis angulatis, I7. Cliff. pag. 348 & Urena 
Sinica, Xanthii facie Dillen. H. Eltham. pag. 430. quem vide 
ut & H. Malab. Tom | 10. Tab. 2. & eft Alcea Indica floribus 
rofeis parvis, fructibus parvis, quinque partitis, hispidis, 
lappaceis Thef. Zeyl, pag. 9, ubi vide reliqua. 
CAPUT QUADRAGESIMUM QUARTUM. 
Halicacabus Indicus. Daun copo copo. 
alicacabus in India quoque notus eft, ab Euro- 
pzo haud multum differens, excepto quod om- 
- = nibus fuis partibus fit minor, in binas.vero di- 
viditur fpecies, in majorem feu albam, ac minorem 
feu Halicacabum nigrum. 
Primo. Major alba fpecies ad binorum pedum alti- 
tudinem crefcit, licet ejus rami quatuor pedum lon- 
gitudinem adquirant, non ere&i, fed inclinantes, in- 
regulariter in laterales diftinéti ramos, prope majo- 
rem caulem nodum formantes, ubi unus alterve 
lateralis excrefcit ramulus , tali ordine, ut fi unus 
nodus ramulum adtollat, alter fubfequens hos dimittat 
ad latera, ac fic porro eodem modo, quo Mirabilis 
fupra libro octavo defcripta. 
Caules ejus funt inregulares, & angulofi, quidam 
binis , alii tribus acutis dorfis diftinéti , firmi, & lignofi. 
. Folia cum illis Bliti conveniunt, inferius latiffima, 
inlongum definentia apicem, inequalis magnitudinis, 
ad nodos enim fimplicia funt, ac tres pollices longa, 
binos digitos lata , paucis obliquis coflis transverfali- 
bus diftinéta, flaccida & mollia, fed non lanuginofa. ` 
Alia 
HERBARII AMBOINENSIS 
Liber X. Caput XLIV, 
De bloemen zyn als die van kleine Maluwen, 200 groot 
als een dubbeitje, van vyf ronde bladeren gemaakt , wyd 
uit gebreid , en flaan voor de middag geopent, in de mid- 
den. met geele draden, en diergelyke noppen , ligt-peers 
van couleur. 
De vrugten zyn kleine Kliffen, in de grootte van Pe- 
perkorrels , drie, dog meeft vyf by malkander geboopt , 
met korte dog five doorntjes , dog zonder zienlyke weer- 
baakjes , flappelyk aan de kleeren klevende, binnen is in 
ieder een barde bruine korrel. De wortel is wyd uitge- 
breid, boutagtig , en vol vazelingen. 
Naam. /n* Latyn Lappago Amboinica ; de ccrfte 
zoorte Laciniata, five Nuflalavienfis ; de tweede Lati- 
folia; in 't Maleits Ampulat pulat en Pulot; in ’t Am- 
boins Hutta urutta, dat is kleevent kruid ; op Fava 
Puluttan. 2 
Plaats. Zy waffen in * veld en op ligte beuvelen , dog 
meef op firand , en komen ook genoegzaam by de erven in 
de buizen op.. 
Gebruik. Daar is anders niets van bekent , als dat men 
de wortelen van de tweede zoorte by een barde geboorte 
gebruikt , als men de zelve in water kookt, en drinkt , 
ook de verfche en gekneusde wortelen met Pinang kauwt. 
Tot alderbande ligte wonden , die men door fnyden of kap- 
pen krygt. Neemt werfche bladeren, kauwt ze in de mond | 
met wat Gember, zoo men "t by der band beeft, bind bet 
op de wonde , dat droogt en geneeft. 1 
Zeker Chirurgyn langen iyd op Ceylon gewoont heb- 
kende , verzekerde my van een Malabaar voor een fecreet 
geleert te bebben , dat de wortel van de eerfle of gekerfde 
zoorte cen zouverein tegenmiddel zy tot de beete van de 
aldervernynig fte flang. 
Daar is nog een derde zoorte , in "t bofcb met beele bla- 
deren , die wolagtig zyn, de bloempjes zeer klein en ligt- 
geel. De Kliffen zyn zeer klein , [íaande boven malkande- 
renin aairen, en kleeven niet veel. 
Hier mede komt over een bet Malabaarfe Uren be- 
Jchreeven in Hort. Malab, part. zo. fig. 2. bet welk den 
Commentator Commelinus boud voor een Alcea Mala- 
barica , alwaar bem geen andere kragten werden toege- 
Jcbreeven, als dat men de wortel gebruikt by bet maken 
van Oiie. : 
Ziet bet mede befchreeven by Jacob. Breyn Cent. I. 
Cap. 35. onder den naam van Trifolio affinis Indie 
Orientalis Xanthii facie , met den Maleitfen naam Daun 
lacat lacat, dat is Kleef-blad, dog zonder bloem. 
AANMERKING. 
Deze is de Urena met hoekige bladeren, in de H. Cliff. pag. 
348. en de Chinefe Urena in gedaante van de Xanthium, 
by Dillen. in de H. Eltham. pag. 430. welke ziet, als mede 
de H. Malab, 10. deel, Tab. 2. en is de Indifche Alcea met 
roosvormige kleine bloemen, en kleine in vyf gedeelde rui- , 
ge vrugten, in de Thef. Zeyl. pag. 9. alwaar het overige ziet. 
VIER EN VEERTIGSTE HOOFDSTUK. 
De Indifche Kriek over Zee. 
E Halicacabus is in Indien ook bekent , van den 
Europifchen niet veel verfcbillende , bebalven dat 
by aan alle zyne deelen kleinder is , en verdeelt in 
twee zoorten , in groote of witte, en kleine of zwarte. 
I. De Groote wiite zoorte groeid twee voeten boog, 
boewel de takken vier voeten lang werden, niet over eind 
Staande , maar bukkende, ongefchikt , in zydetakken ver- 
deelt, by baren hoofdfteel een knie makende, daar een of 
twee zydetakjes uitkomen , met zoodanige ordre, dat als 
de eene knie zyn takjes opwaarts geeft, bet naaftoolgende 
de zynen ter zyden uitfchiet, en zoo vervolgens op de mas 
nier als de Mirabilis, boven Lib. 8. befcbreeven. 
De fleelen zyn ongefchikt , hoekig , zommige met twee, 
zommige met drie fcherpe ruggen, ftyf, en boutagtig. 
_ De bladeren gelyken na die van Blitum , agter breed, 
in een lange fpitze toeloopende , zeer ongelyk van grootte, 
want aan de knien ftaan zy enkeld , drie duimen lang , 
twee vingers breed , met weinige fchuinze dwarsribben s 
Slap en zagt, dog niet wolagtig. i D 
t 
