X. Bock. XLIV, Hoofdjt. 
Alia ex alis & in lateralibus ramulis crefcentia mul- 
to minora funt. Flofculi ex quinque flavis & ftellatis 
conftant petalis. Fructus fimiles funt pentagonz vefi- 
cule utiin Europeo, fed multo minores, ac bacce 
in iis latentes non rubent; fed intenfe lutefcunt, feu 
ruffz funt ,faporisaciduli. Radix ample fefe difpergit, 
in lignofas diftinéta ramificationes cum plurimis fibrillis. 
Secundo. Minor nigra fpecies multo humilior eft, 
ac caules profert quoque inregulares , obfcure fufcos, 
feu nigricantes. Folia etiam multo minora funt , mol- 
liora, & lanuginofióra prioribus, ac ipforum cofte 
aliquid fufci gerunt. 
Flores fru&usque minores etiam funt. Baccz ejus 
flaveícunt, ac faporis magis aciduli prioribus. 
Nomen. Latine Halicacabus.Indicus; Malaice Daun 
copo copo , & Loto loto , quidam etiam eum vocant 
Daun boba, h. e. herbam variolarum. Ternatice Do- 
taga; Portugallice Bredo patafi; afonitu veficularum, 
quum fronti allidantur. 
Locus. Amat crefcere in arenofis locis, in defertis 
hortis, & ad planas fluminum ripas. : 
Ufus. Aliis mifcetur oleribus, ut & medicamentis, 
eontra variolas ad eas expellendas prafertim infan- 
tum, fi talibus mifceantur, que fupra libr. 9. in Vita 
alba commemorata funt. 
Bontius Lib. 6. Cap. 53. dicit, Sinenfes hos edere 
fru&tus, uti Poma amoris inftar Laétuce. Recens folio- 
rum fuccus adfumptus dolores fedat inflammationis 
renum & vefice , item in Gonorrhea virulenta, qui 
dolores hic vehementiores funt quam in Europa. 
Halicacabus peregrinus fic diCtus , parva gerens incifa 
inftar. Petrófelini folia, parvasque rotundas baccas, fe- 
mi albas ac femi nigras in veficula contentas, in Am- 
boina a me quoque deteétus fuit in Hitoes ora, inco- 
lis Uita mabu dictus, h. e. Favanorum Jajer > uique 
ab iis inter olera ffumeratur, uti & ejus folia ad ves- 
tium lotiones etiam adhibentur. s 
Hujus autem ampliorem defcriptionem dare nolo, 
quum ejus forma fatis nota fit in Europzis libris, fo- 
lummodo addens ejus matura grana perforari, filis 
adligari, & in amentis inftar Perlarum geftari a mu- 
lierculis & pueris, ut & fimilem plantam defcribi in 
Hort. Malab. part. to. fig. 70 & 71. fub nomine Inota 
inodien & Pee inota inodien , que fpecies funt Halica- 
cabi ferratis foliis, cujus major ac minor fpecies eft, 
que a Commelino pro {peciebus Solani veficarii haben- 
tur, & camparantur cum Brafilienfium Lomario a D. 
Pifone defcripto. 
Tabula Vigefima fexta 
Ad Figuram primam Halicasabum exhibet Indicum minorem, 
ubi Litt. A, ejus frü&tum veficularem , B. ejus Baccam deno- . 
tat, eftque Alkekengi Indicum , glabrum, Capfici folio. H. 
Eltham. pag. 12. Tab. 11. & T bef. Zeyl. pag. 10. 
Phyfalis hoc genus Linneo dicitur, cujus alias fpecies vide in 
H. Cliff. pag. 62. y 
Figura fecunda Halicacabum fiftit Bacciferum: 
N. B. Halicacabus peregrinus fupra Tab, 24. fig. 2. delineatus 
eft, qui Cardiofpermum Linneo dicitur in H. Cliff. pag. 151. 
& Cor Indum, five Halicacabus peregrinus Tbef. Zeyl. pag. 
75. ubi vide reliqua. 
CAPUT 
AMBOINSCH KRUIDBOEK, 
6t 
De andere uit den fcboot , en aan de dwarstal jes zyn 
veel Kleinder. De bloempjes zjn uit vyf ligt-gcele, en gg- 
Jternde blaadjes gemaakt, Devrugten zyn diergelyke vyf- 
boekige blaadjes , gelyk aan "t. Eurepifcbe , dog kleinder, 
en de Kar/Jen daar in fcbuilende , worden niet rood , maar 
blyven boog-geel, of ros, rins van fmaak. De wortel is 
verre verfpreid in boutagüge takken, vol vazelingen. 
IL. De kleine zwarte zoorte blyft kleinder van gewas, 
en zyne fleelen mede onge/chikt verdeelt, donker-bruin , of 
»wartagtig van couleur. De bladeren zyn nog kleinder , 
zagter, en wolagtiger dan de voorige , en aan bare rib- 
ben ziet,men iets bruins. : 
Bloemen en vrugten zyn mede kleinder.. Zyne KarfJen 
blyven bleek-geel, zynde nog rinzer dan de voorige. 
Naam, In’t Latyn Halicacabus Indicus; in 't Ma- 
leits Daun Sepe copo; en Loto loto; zommige noemen 
't ook Daun boba; dat is Pokken-kruid; op Ternaten 
Dotaga, in't Portugees Bredo patafli ; alles van `t klap- 
pen der blaasjes, als men ze tegens bet hoofd flaat. 
Plaats. Het waft geern in zandige plaatzen, verlate- 
ne tuinen, en aan vlakke oevers van rivieren. 
Gebruik. Men mengt bet onder andere moeskruiden , 
item onder Medicamenten, die men inneemt , om alderban- 
de Pokken uit te dryven, inzonderbeid de kinder-pokken 
gemengt met die dingen, die boven Lib. 9. in Vitis alba 
verbaalt Baan, 
Bontius Lib. 6. Cap. 53. zegt, dat de Chincefen deze 
vrugten eten , gelyk de Poma amoris voor Salade. Bet 
groene fap der bladeren ingenomen, [tilt de pyn in de ont- 
ficeking der nieren , en blaas., item in de kwaadaardige 
Gonorrhea , bier te lande pynelyker vallende danin Europa: 
De 200 genoemde Halicacabus peregrinus , met kleine 
gefnibbelde bladeren , als Pieterfelie , en kleinz ronde 
korreltjes , die half wit en kalf zwart zyn , in de blaas- 
jes beflooten , beb ik in Amboina ook gewonden meeft op 
de Kuft van Hitoe, by de Inlanders Utta mahu , dat is 
Javaanfe fajor genoemt, ook by bun lieden onder demoes- 
kruiden gereekent , gelyk 2e.00k de bladeren tot bet was- 
Jchen der klederen gebruiken, 
Dog bier van wil ik géen breeder befchryving maken, 
om dat zyne gedaante Meg pear bekent is in de Europi- 
che Boeken, alleenlyk doe ik bier by, dat men de rype kor- 
rels doorboort , aan een draad rygt, en als Peerle-/noeren 
draagt , by de vrouwtjes en kinderen, en dat een dierge- 
lyke gewas befcbreeven wert in Hort. Malab. part. 10. 
g. 70 & 71. onder den naam van Inota inodien en Pee 
inotainodien. Zynde zoorten van Halicacabus met ges 
zaagde bladeren , te weten een kleine met een groote zoor- 
te, gelyk ze ook van Commelinus voor een medezoorte van 
Solanum veficarium gebouden werden ,en vergeleeken met 
bet Brafilifcbe Lomarium , van Doctor Pifo befchreeven, 
De fes en Twintigfte Plaat 
Vertoont in de eerfte Figuur de Indifche kleine Halicacabus , 
alwaar Lett. A. deszelfs blaasagtige vrugt , B. deszelfs Bes 
vertoont, en is de Indifche gladde Alkekengi, met het blad 
van de Capficum, in de Hort. Eltham. pag. 12. Tab. 11. en 
in de Tbef. Zeyl. pag. 10. 
Phy falis wert dit geflagt van Linneus genaamt, welkers andere 
zoorten ziet in de H. Cliff. pag. 62. 
De tweede Figuur verbeelt de Besdragende Halicacabus. 
N. B. De vreemde Halicacabus boven Tab. 24. fig. 2. afgetee- 
kent, is die geene, welke Cardiofpermum van Linneus ge- 
naamt wert in de H. Ciiff. pag. 151. & Cor Indum ofte 
vreemde Halicacabus, in de Tbef. Zeyl. pag. 75. alwaar 
het overige ziet. 
