76 HERBARII AMBOINENSIS 
Nomen. Adiantbum volubile medium; Malaice & Am- 
boinice Capey befuar in Loehoea Rubey & Kibey eia; 
Ternatice Gumubo & Gumuba. Secunda fpecies majo- 
ris dicitur Capey tullis; Ternatice Gumoba gogila; Ba- 
leyice Hatta 
"Tertio. Adianthum volubile minus, funis quoque eft 
volubilis, multis tenuibus flagellis fefe circa frutices 
circumvolvens , haud multo craffior filo ligatorio , 
binasque habet varietates. Prima caules gerit ex ni- 
gro fufcos, qui fefe dividunt in alios laterales, quibus 
in amplis interftitiis bina locantur folia fibi obpofita , 
& transverfalia, achi petiolis fuis inpotita effent ipfis , 
quodvis fefe quoque dividit in tres vel quinque laci- 
nias, tenues admodum & anguítas, digiti articulum 
longas, ad oras fimbriatas, he autem fimbriz magis 
in fuperioribus confpiciuntur foliis, inferiora autem 
& vetultiora fimplicia funt, & a fuperioribus ita dif- 
ferunt, ut bine diverfee haberentur. plante. 
` Altera varietas caules gerit pallide virentes, ac folia 
fimili modo locata , fed minora, aliusque forme, illis 
Adianthi magis adcedentia , non enim ultra unguem 
magna funt , ac fere trigona, feu inftar Trifolii ; bina 
ternave fimul locata, nec fimbriata. Inferioraac vetu- 
fta longiora &anguftiora funt, minorem fere digitum 
longa, hic & illic in minores lacinias diftincta , ita 
ut füperiora & inferiora tanquam diverfarum planta- 
rum haberentur. Utraque radicem gerunt fibrofam , 
terre firmiter infixam, adeoque foliofze funt, ut her- 
bas penitus tegant , quibus incumbunt. 
Nomen. Latine Adianthum volubile minus, Malaice 
Capey papua, & Capey alus; Ternatice Gomoba pa- 
pua; in Lochoea Sickey ; Baleyice Pacu rambat. 
Alii hoc Capey modo dividunt in majus & minus, 
fed majus fubdividi oportet in tres fpecies, & minus 
in binas. 
Locus. Omnes hz plante fub fruticulis crefcunt hu- 
milibus , quibus fefe firmiter circumvolvunt , piéte 
"& circinnate ad fluminum ripas amant crefcere , ubi 
locus eft umbrofus, & denfus per fruticulos. Minus 
in hortis & ad fepes provenit. Transplantari etiam po- 
teft, fi cui lubet. : 
U/us. Binz majores fpecies eundem habent ufum, 
inferiores enim funes eliguntur, in frufta fcinduntur 
orgyam longa, finduntur, ipforumque interna viridis 
medulla eximitur & abjicitur, cortex dein in tria qua- 
tuorve finditur loramenta, quibus ftraminez capfule 
Totombo ditte, noftratibus vero Tomtommen , uti & 
corbes , fimiliaque nexa opera ad oras confuuntur vel 
retexuntur, hac enim loramenta durabiliora ac fo- 
idiora cenfentur quovis ligaculo, atque hzc fifla fe- 
soni & fervari poflunt. Minores fpecies huic operi 
inepte fant, fed adhibentur im nuptiis & diebus fe- 
ftis ad edium poftes & arcus feftales ipfis ornandos , 
quum fpeciofa fit herba. 
Multi Chirurgorum noftrorum minore utuntur fpe- 
cie loco Capilli veneris, quo nomine illam etiam de- 
notant, fed meo judicio fine ullo fundamento , ad 
fpecies enim Hemionitidis pertinet, cujus in Europa 
unica quoque reperitur fpecies, incifa gerens folia. 
Caeterum tam major quam minor in Medicina etiam 
adhibetur, utriusque enim folia contunduntur cum 
pauxillo Curcume, aqua falfa, & cellulis nidi Ves- 
arum, que bono cum fucceflu inponuntur. artibus 
uxatis & combultis. 
Inquirendum eft, an non fit una eademque planta 
cum Mippi, feu Caja baba, que in India Occidentali 
& quidem in Brafilia crefcit, & commemoratur a Do- 
don&o in Appendice Cap. 30. pag. 1440. feribens par- 
vam effe herbam, circa arbores fefe volventem in- 
ftar Convolvuli, ipfiusque virides ac teneras plantulas’ 
` confciflas contufis & filis inponi artubus, qui inde cu- 
rentur, immo ipfa fracta offa. Quidam etiam dicunt, 
internas fibrillas, ex quibus hic conligitur funis, in 
Brafilia adhiberi ad trabulas connectendas. i 
Cunétarum Caray fpecierum teneros circinnos feu 
cymas — Baleyenfes, antequam in folia explicen- 
tur, ques Mufe folio involvunt , fub cineribus torrent 
& edunt, dulce enim przbent olus. 
Baubin, libr. 37. cap. 9. Phyllitis poiycipes Laciniata 
Cinfii folia habet , quorum mucro in multos apices 
divifus eft, que convenit cum noftro Caprey majori. 
Tabula 
Liber X. Caput LII. 
Naam. Adianthum volubile medium; in ’t Maleits 
en Amboins Capey befaar; op Hoeloe Rabey , en Ribey 
ela; op Ternaten Gomuho , en Gumuha. De tweede 
zoorte van 't groote beet Capey tuilis ; op Ternaten 
Gumoha gogila; in ’t Baleits Hatta. 
lI. Adianthum volubile minus, is ook een zeldzaam 
gewas , met vele dunne ranken, zig om de ruigten flinge- 
rende, niet veel. dikker dan bindgaarn , en beeft twee verane 
deringen. De eerfte beeft zavart-bruine Jlecien , die zig in 
andere zydefleelen verdeelen , waar aan in wyde tujlen- 
plaatzen, vor twee bladeren tegens malkanderen ftaan, en 
regt dwers, als of zy met bare [leelen daar op gelegt waren, 
ieuer verdeelt zig mede in drie, of vyf fnibbelen, die zeer 
dun, en Jual zyn, een lid van een vinger lang, aan de 
Kanten met zeer gekrulde franjen bezet , dog deze franjen 
ziet men meer aan de voorfte bladeren, want de agterfte 
en oudjle zyn fcbier flegt, en verfcbillen van de voorfte 
zoo dat men "t voor twee planten zoude aanzien. 4 
Het tweede beeft ligt-groene fieelen, en de bladeren in 
diergelyke fituatie, maar nog kleinder , en van een ander 
fatzoen, die van Adianthum nader komende, want ze zyn 
niet boven een nagel van een vinger groot, fchier drie- 
kantig , of als klaverbladeren, twee en drie by malkander 
ftaande, en zonder franjen. De oudfte agter[le werden 
langer en fmalder, fchier een kleine vinger lang, ook bier 
en daar in kleindere lapkens verdeelt, zvo dat men de voor- 
Jte en agterfte mede: voor diverze plante zoude- aanzien, 
Beide bebben een vezelagtige wortel, die vaft in de aarde 
boud , en zyn zoo digt beblad, dat ze de ruigte bedekken, 
daar xe op leggen. 
Naam. Jn *% Latyn Adianthum volubile minus; $g 
"t Maleits Capey papua, en Papey alus; op Ternaten 
Gomoha papua ; op Loeboe Sickey; in "t Baleits Paca 
rambat. 
Andere verdeelen dit Capey maar.in groot en klein, 
dog bet groote moet men onderdeclen in drie zoorten , em 
bei kleine in twee, 
Plaats. Alle deze gewaffen vint men onder de laage 
ruigte , daar ze zig vajt omflingeren. De gefchilderde 
en gekrulde willen aan de kanten van rivieren waffen, 
daar °t fchaduwagtig , en de ruigte wat dikis. Het kleine 
komt ook in de tuinen, en langs de beggens op. Het laat 
zig ook verplanten, als men wil. 
Gebruik. De twee groote zoorten bebben eenderlei gen 
bruik, want men neemt de onder[le Melen van bet touw, 
/nyt die in lukken van een vadem lang , fplyt die open, 
en trekt bet binnen[le gras-groen, en. weke berte uit, dat 
men weg [myt , de fcborze fplyt men in drie of vier rie- 
men, waar mede men de ftrooye koffertjes Totombo ge- 
naamt , en by onze Tomtommen , als ook korven , en 
diergelyke goet aan de randen benaait , of omzoomt. Want 
men deze riempjes voor vafter em durabelder houd, als 
eenig ander bintwerk, men kan de opge/pleete riempjes 
wegleggen, en bewaren. De kleine zoorten dienen bier 
toe niet, maar werden gebruikt op Bruyloften en Feefi- 
dagen, om de ftylen der buizen en Fee[lbogen daar mede 
te bebangen , de«oyl bet een cierlyk gewas is. 
Weele van onze Chirurgyns gebruiken ^t kleine voor 
Capillus veneris , dewyl zy "t ook zoo noemen , dog mynes 
oordeels zonder fundament , want bet behoort onder de 
zoorte van Hemionitis, wan welke men in Europa ook een 
zoorte vint met gefnibbelde bladeren. Anders zoo wel bet 
groote als "t kleine werden ook in de Medicynen gebruikt, 
want men neemt de bladeren , floot die met een weini 
Curcuma, zout water, en celletjes van een Ce 
dewelke men met goed fucces op verjiuikte en geblutfie 
leeden bind. ` i 
Het fiaat te bezien , of bet niet een en "t zelve xy mes ; 
bet Mippi , -of Caja haba , "t welk in Weft-Indien en - 
Brafil waft, en aangebaalt flaat by Dodonzus in zys 
Appendix Cap. 30. pag. 1440. /cbryvende , dat bet een 
klein kruid zy , zig om de boomen begtende als Veil, en 
zyne jonge groene ftruiken klein geltooten, op de gekwete 
[^ en gepletfte leeden gelegt , genezen dezelve, en beelen 
de gebroke beenderen. Zommige zeggen, dat de binnenfte 
vezelingen , waar van dat touw verzamelt is, in Brafiliea 
dienen om de balken mede te binden. 
Van alle zoorten van ’t voorfchreeven Capey, nemen 
de Balyers de jonge krullen, eer de bladeren bun openen, 
doen die in een Piffang blad, braden "t onder beete afe, 
en ceten*t aldus, want bet geeft een zoet moeskruid. 
De Phillits polycipes ingefneden bladeren gevende van 
Clufius , by Bauhinus libr. 37. cap. 9. be/cbreeven, beeft 
bladeren , welkers einde in veel punten uitloopt, en we 
overeen komt met onze groote Caprey. 
