X. Boek. LII, Hoofd/. 
Tabula Trigefina tertia 
Aliantbum exhibet volubile majus, five Po!ypoides, ac quidem 
primam ejus fpeciem, cui proxime adcedit Phyllitidi multi- * 
fide adfinis Filix fcandens in pinnas tantum divifa, oblon- 
gas, anguflas, non crenatas Xoan, Hifi. Jam. Lom. 1, Tab. 
46. fiz. 1. 
— 
CAPUT QUINQUAGESIMUM TERTIUM. 
Capillas veneris. Micca miccan utan, 
ndecima inter Filices fpecies eft elegans ac 
tenera herbula , cum vero Capillo veneris 
proxime conveniens , ac pro eo habenda. 
Multi exfurgunt tenues rectique pos ui una ex radice, 
vix fili nautarum craffitiem habentes, pedem vel ul- 
nam alti, ex ruffo & nigro colore fplendentes, glabri, 
nudi, interne cavi & fragiles , tenuibus cauliculis, nigro 
Accarbahar fimillimi. Hi fefe dividunt inregulariter 
in plures laterales ramulos, ex ruffo quoque colore 
nigri & fplendentes, quorum fuperiores adco fubtiles 
funt, ut fetum equinum vel capillum femine refe- 
rant; quivis vero peculiare gerit foliolum, Rutaceum 
quafi, magnitudine nummi Germanici , fed trigonum , 
quorum fuperius latus latiffimum eft & ibi dentatum, 
quzdam vero profundius incifa funt, inftar Apii, ac 
praefertim tenera, ac praterea juxta oram fuperiorem 
rotundis punétulis notata , ut & rufis quafi oculis , 
qui fenfim nigrefcunt , foliolum hoc porro tenerrimum 
eft, tenuiffimum, ac Jete virens, atque ad quamvis 
incifionem fubtus decurrit fubtilis venula per folii 
longitudinem. Quzdam foliola in bina vel tria feg- 
menta profundius incifa funt inftar Apii, ita ut inco- 
lx pro ejus fpecie hang habeant, ac fic nominent. 
ullum habet faporem nifi leviter Filicinum. Ra- 
dix vilis eft, mufcofa, ex brevibus, rufis, & mufco- 
fis fibrillis conftans, non repens, licet plurima fem- 
per plantule conjuncte fint. 
omen, Latine Capillus veneris Amboinicus ; Malai- 
ce & Amboirice Mica miccan utan , quafi dicas A- 
pa filveftre; quum Amboinenfes illum pro hoc ha- 
nt, quod tamen erroneum eft. 
Locus. In Amboina raro eum inveni, ac fere fo- 
lummodo in regione Lariques, femper in folo arzil- 
lofo luteo ad montium pedes, & ad ripas altas ex 
«fimili terra conftructas, ubi humidum eft, & gutte 
ex terra exfudant, In monte crefcebat, in quo i 
I regio fita eft, uti & jn litore alto haud longe 
ito a rupe dicta Cono faccharario noftratibus. Quz 
in acutis & preruptis crefcit fi is, crafüora & 
firmiora gerit folia, magisque incifa, cum Dryopteri 
convenientia. "hon 
Ufus. m tam raro reperiatur, ufus ejus apud 
- incolas ignotus eft, fed puto in omnibus rebus poffe 
adhiberi loco veri Capilli veneris. - 
. Tabula Trigefima quarta 
Ad Figuram primam Capiilum Veneris exhibet Amkoinicum , 
cum quo convenit Adianthum fruticofum , Coriandri folio, 
Jamaicenfe , pediculis foliorum politiore nitore nigrican- 
tibus Plukn. Almag. pag. 10 & Pbyt. Tab. 254. fig. 1. & 
Adianthum ramofum pediculis lucidis & nigris Plum. Tab. 
95. de Püic. Amer. $ 
CAPUT 
AMBOINSCH KRUIDBOEK. 77 
De drie en Dertigfte Plaat 
Vertoont het groote flingerende Atiarthum polypoides, en wel 
de eerfie zoorte daar van , aan welke het naate komt de 
Vaare, gelyk aan de veel verdeelde Hartstong , verdeelt 
in langwerpige, fmalle, en niet getande bladen van Sloan, 
Hift. Jam. Tom. 1. Tab. 46. fig. 1. 
DRIE EN VYFTIGSTE HOOFDSTUK. 
Het Venus-baair. 
en teer kruidje , met de regte Capilius veneris naajt 
over cen komende , en ook daar voor te houden. 
Daar fcbieten veele dunne regte fleelen uit eene wortel s 
Ichaars zoo dik als een zeilgaarn , een voet, of een elle 
boog , uit den roffen, en zwarten blinkende y glad y kaal, 
binnen bol, en breekzaam , de dunne ryskens van "t zwart 
Accarbabar beel gelyk. Deze verdeclen bun zonder order 
in veele zydetakjes , mede uit den roffen zwart-blinkende, 
swaar van de bovenfte zoo zubtiel zn „ als eeu paarde- 
bair , of vrouwenbgir, ieder draagt een byzonder blaadje 
als vaneen Ruite, in de grootte van een Duitzen penning, 
dog driezydig „ waar van de woorfbe de breedfte is , en ai- 
daar gekerft , zommige ook aieper gefneden als een Apium, 
inzonderbeid de jonge , en daar en boven langs de woorfle 
zyde , met ronde puntjes, en vo[fe oogjes hezet, die met er 
tyd zwartagtig werden , voorts is bet blaadje zeer dun, 
teer, blyde-groen , en ma yder kerfje loopt van onderen 
ten zubtiel adertje, in de lengte van "t blad, Zommige 
bladeren.zyn. twee of drie deelen dieper gefneeden , als 
een Apium, zoo-dat bet de Inlanders voor een mede zoor- 
te daar van aanzien , en ook 200 noemen, 
2y bebben gants geen [maak ‚dan een weinig na Varen 
trekkende. De wortel is gering, mosagtig , van korte, 
roffe, en mede mosagtige vazelingen gemaakt, niet krui- 
pende , boewel men altyd veele jiruikjes by malkander 
vind. 
Naam. Jn 't Latyn Capillus veneris Ambojnicus ; 
in’t Maleits en Amboins Micca miccan utan, quafi di- 
cas Apium filveftre; dewyl 't de Amboinefen daar wor 
aanzien, daar in ze nogtans ongelyk bebben, 
Plaats. Ik beb’t in Amboina zeer wernig gevonden , 
en Jebier alleenig in 't Diftritt van Laricque. Altyd o 
een geele er herd in^t bangen der bergen, en aan fteile 
D E elfde zoorte onder de vare Kruiden , is een fcboon 
oevers van diergelyke aarde gemaakt, daar "t vogtig is s 
en de droppels uit de aarde fweeten. Het ftond aan den ` 
‚daar de Ne Larieque op leid, als mede op een 
fil ‚firand, niet Ger van de Kd; zuikerbroodje 2 das) 
Het geene op fcberpe klippen waft, beeft dikker , en fty- 
ver bladeren, meer gefneeden , en met bet Dryopteris over 
een komende. . 
Gebruik. E bet zoo weinig gevonden «vert , is 
zyn gebruik by de Inlanders nog onbekent , maar ik boude 
bet daar voor , dat bet in alle dingen mag gebruikt wer- 
den, als opregte Capillus veneris. 
De vier en Dertig fle Plaat 
Vertoont ín de eerfte Figuur het Amboinfche Venus - banir, 
waar mede overeenkomt het heefteragtige Javaaníche Adi- 
anthum met het blad van de Coriander, en de fteelen der 
bladeren zwart, glad blinkende van Piukn. Almag. pag. 10. . 
^ en Phyt. Tab. 254. fig. 1. en het takkige Adianthum met 
heldere en zwarte len, van Plum. over de Americaanfe 
Vaaren, Tab. 95. í 
De tweede Figuur verbeelt de Velt Dryopteris. 
E 
1 
K 4 VIER 
