X. Boek. LV. Hoofdft. 
Noftratibus Gecko dicitur , quum tali voce clamitet, 
veraque Salamandre fpecies eft. Si quis jam ab eo fit 
morfus, vel urina confpurcatus, tum hanc fumunt 
herbam cum ejus radicibus, quas mafticant, vulneri- 
que inponunt, unde curatur. 
Ut primum Polypodium rite ac diftinéte nofcatur , 
quasdam ejus varietates hic memorabo. Ac primo quod 
in Kinariis crefcit, radicem gerit fordidis & mufcofis 
villis obductam , qui pilos non ita referunt, fed tan- 
quam peculiarem formant corticem. Ejus folia erecta 
lacinias gerunt in regulari ordine diftinétas , in qui- 
busdam enim laciniz directe fibi funt obpofite, in 
quibusdam raro, in aliis multum alternate, quevis 
etiam lacinia in longum excurrit apicem, fubtusque 
erit multas, firmas, & protuberantes venas, in oras 
fefe non terminantes, nulleque arenofe in iis confpi- 
ciuntur verruce, licet vene parum rugofe fint. 
Folia hzc plerumque in lacinias diftin&ta funt , ab 
utraque nempe parte fex vel feptem, fuperiorque apex 
haud -multo major eft lacinia laterali. Graciliffima ac 
fordidiffima eft omnium varietas, ac proinde etiam in 
nullo ufu Medico, fed quz in Canariis crefcit, opti- 
ma cenfetur. : 
Radicem prime feu pilofe fpeciei contundunt Ja- 
vani, artubusque inponünt tumidis ad cedema extra- 
hendum. Recentem & mollem fecundæ fpeciei radi- 
cem conterunt cum Curcuma & Tamarindis, inpo- 
nuntque abdomini temporé partus difficilis ad eum 
romovendum.- Ex foliis utriusque fpeciei Jave viles 
F oedongs feu ftraminei pilei formantur, quos capiti 
inponunt. 
Jiégentiffttucr & maximum Polypodium pilofum in 
Nuffa Caffa reperitur , ubi in folo crefcit , radicibus 
in miros gyros adeo intricatis, ut videatur effe con- 
geries ferpentum fibi mutuo junétorum & intricato- 
. rum. : 
Caybobbenfes id vocant Lawat feroe yh. e telam 
araneam ad pifces capiendos , quum pifcem Geen 
di&um hifce foliis capiunt raro &' nobis ludibrio 
modo, triangulare enim folium longo adligatur funi, 
quod per mare fluctuat inftar veli , mox autem fub 
hoc loco hami adligant fafciculum telae áranez fil- 
veftris, que tam tenax eft quam fericum crudüm. 
Pifcis ifte Geep putans pifciculum effe avide iftum 
devorat fafciculum , qui dentibus tam firmiter ipfi in- 
hzret, ut fefe extricare nequeat. Hunc in finem tex- 
tura ifta colitur, ac quevis fuum habet dominum. 
uasdam fpecies Polypodii Indici cum defcripto 
maxime convenientes vide apud Facobum Breynium 
Centur 1. Cap. 93. fed nullam aliam novi fpeciem , 
cujus radices füb terra prorepunt. i 
Tabula Trigefima fexta ` ` 
Ramum exhibet Polypodii Indici villofi feu pilofi, ad radices ob 
longitudinem diffe&um, cum quo convenit Filix, feu Po- 
lypodium Indicum , foliis profunde finuofis , Marrubii aqua- 
tici emulis Plukn. ZImag. pag. 153. € Phyt. Tab. 30. fig. 3. 
& Panna Kelengo Maravara Hy Malab. tom. 12; Tab. 11. 
. Tom. PT. CAPUT 
AMBOINSCH KRUIDBOEK. 
$t 
Het werd by de onze Gecko genaamt , dewyl men "t' 
alzoo boort roepen, en is anders niet dan een zoorte van 
den Salamander. Als nu iemand van bem gebeeten of bé- 
pift is, zoo nemen ze dit kruid , en kauwen de wortels , en 
binden bet op ae kwet/uuren ; die dan dadr van geneezen: 
Om bet eerfte Polypodium ter degen te leeren kennen; zoo 
zal ik eenige veranderingen daar van bier by zetten. Voor 
eerft bet geene op Kinarbomen waft , beeft zyne wortel 
met vuile moffige vlokken bekleed, die weinig na bairen 
gelyken, maar als een byzondere fchorze maken y zyn over. 
eind flaande bladeren bebben de lappen: ongelyk verdeelt y 
«vant aan zommige flaan de lappen regt tegens maltande= 
ren, aan zommige weinig, aan andere veel verwiffelt , 
ieder fnibbel eindigt in een lange /pitze, en beeft van on- 
deren veele flyve en uitbuilende airen , die tot de randen 
niet en komen, en men ziet geen zandige wratten daar 
aan , boewel dat ze de aderen wat gerimpelt maken. 
` Zy zyn doorgaans in lappen verdeelt , te weten aan iei 
der zydein fes of zeven „ en de voorfte (pus is niet veel groo- 
ter dan een zyde lap. Zy is de magerfte en leelykfte van al. 
len , ‘derhalve in geen-Medicyn te gebruiken, maar die 
van de Kanarybomen werd voor de befte gebouden, 
De wortel van de eerfte of bairige zoorte , kneuzen de 
Javanen , en flaanze op de gexwolie leden , om de zugt 
uit te trekken , de verfebe en weeke wortel van de tweede 
zoorte, wryven ze met Curcuma en Tamaryn , en flaan 
zulks over den buik ter tyd van een barde geboorte, om 
dezelve te bevorderen. Uit de bladeren van beide zoorten 
werden op Fava flegte Toedongs of ftrooboeden gemaakt s 
die men op "t boofd draagt. 
Het /choonfte en groot/te Polypodium pilofum, vindt 
men op Nuffa Caffa, alwaar men ' op de grond gegroeid 
ziet , met wortelen im zeltzame bochten , zoodanig door 
malkanderen geflingert , dat men bet woor een klomp om 
malkanderen gewrongene flangen zoude aanzien; T 
De Caybobbers nemen bet eg, feroe, dat is; pin» 
neweeve om vis te vangen, om dat ze den vis Geep met 
deze bladeren vangen op zelzame en by ons belaggelyke ma» 
nier, want bet driekantige blad werd aan een lyn gebon- 
den , welke dan door de Zee vliegt als een zeildje , kort 
daar onder, in plaats van een vishoek binden ze een bosje 
weer van een zekere woud/pin , "t Welk zoo taai is als rus 
«ve Zyde. Hier na toe fchiet de Geep , meenende dat bet 
een visje is, en voorfcbreeve fpinzel blyft bem zoo vaft 
aan de tanden bangen, dat by daar mede aangetrokken werd. 
Tot deze einde werd bet voorfchreeve geweeve geculti- 
veerd, en ieder beeft zyn byzondere eigenaars. <` 
` Eenige zoorten van Polypodium Indicum , met de voor. 
deren meeft accordeerende, ziet by Jacob. Breyne Cent. 
- cap. 98. dog ik weet geen zoorte , wiens wortelen on- 
der de aarde kruipen. denn BOTS 
i Ti H Ee 
peet De fes en Dertig fte Plaat is: x 
Vertoont cen tak van het ruige of wollige Indifche Polypodium, 
“by de wortels in de lengte doorgefneeden, waar mede over- 
` eénkomt de Paare, ofte Indifcbe Polypodium, met diepgefneede 
“bladeren , na het water Marrubium gelykende van Piukn. 
-Almag. pag. 153. en Phyt: Tab. 30. fig. 3: en de Panna- 
-^'Kelengo Maravara van de Hort. Malab. 12. deel, 11. Plaat. 
IEC J Zeie, 1 p 6349919 — fv «I 
ser 
CHE SI 
