X. Boek. LX. Hoofdft. 
Nomen. Latine Muscus fruticefcens femina & mas; 
Malaice & Ternatice Ruttu ruft: Amboinice in Læ- 
hoea Keü, in Leytimora Yar iff appafua. Ruttu ruttu 
eft proprie vox Ternatenfis, defcendens a voce Ma- 
ruttu, h. e. exftinéta vel exitirpata, quum hee herba 
nullibi copiofius inveniatur, quam in folitariis filvis & 
defertis, ubi homines vidensur effe deleti. 
Locus. In Occidentalibus infulis non multum uti 
Kúe notus eft, fed ubique in harum Orientalium re- 
jonum filvis reperitur , ac prefertim in vallibus, 
emina vulgatior eft, & circa pagos crefcit fub qui- 
busvis fruticulis, mas vero magis amat defertas &fri- 
idas valles, ac rarior eft. : 
Ujus. Nature eft frigide « adftringentis, uti cun&ti 
fant Mufci, ac fimul exficcantis, unde & incole eo 
utuntur ad minora vulnera, que in filvis contrahunt, 
herbamque ore mafticantes ipfis inponunt, ceterum 
multum adhibetur in nuptiis ac diebus feftis > qua 
ornant arcus feftales, muros, & cubilia, quem in 
finem vero fequens aptior eft. Loci, in quibus Ruttu 
ruttu frequens crefcit , prudenter perambulandi funt , 
quum ferpentes plerumque ibi degunt. 
Anno 1685. in latere cocto ad limen confpetta fuit 
tempore pluviofo peregrina quedam Mufci forma, 
albicantem pre fe ferens mucaginem, referebat enim 
" arborem cum variis fruticibus prope radicem fefe ad- 
tollentem , que fefe difpergebat in innumeros fubti- 
les ramulos per totam lapidis fuperficiem , uti Den- 
droides in Achatis. GE "AES : 
. Ramuli nulla gerebant foliola , alioquin fine dubio 
Ruttu ruttu reprefentaret , fed nudi erant inftar Co- 
ralliorum , quidam tamen ad extremitates circinnati 
erant, Rofas vel flofculós quosdam referentes , inftar 
teli aranearum fupra lapidem extenfa erat hec'arbus- 
cula, nec tractari poterat fine lefione. Credi poffet 
Mufei naturam in argilla non deftrui, licet coquátur 
per ignem, atque hinc tempore pluviofo inftar muca- 
ginis fefe-obfert., contra humida & mucaginofa papy- 
rus.maculas aliquando exhibet inftar foliorum Nym- 
phee, quod puto magis fortuito fieri, quam ex in- 
dole chartz. 
Tabula Trigefima -nona: 
Ad Figuram primam Mutt exhibet fruticefcentis fpeciem pri- 
mam, feu age E ee 
Figura fecunda Alteram eius exhibet fpeciem , feu marem , cum 
- quo proxime convenit Mufcus ere&us , major, foliis e es 
oribus, acutis Ray Synopf. pag. 337. & Vaill. Bocán. Parif. 
Tab. 23. fig.’2. 
d 
CAPUT SEXAGESIMUM. 
Cingulum terre. Rutturatiu papuwa. 
ecunda Mufci fpecies cum illa convenit, quz in 
S Europa Ciagulum terre dicitür. H ans grows 
^ planta eft, non erecta, fed longis firmisque fla- 
pellis terre incumbens; vel aliis fruticulis, ultra-or- 
gyam longa, ac prope-radicem: ad trium, pedum lon- 
gitudinem ramis nuda, fed.rügofa eft per: copiofá-fo- 
lola firma cilia referentia 5. reliqua pars rugofior & 
magis fpinulofa:eft, laterales emittens ramulos , qui 
femper bini fibi funt obpofiti, ac quatuor fimul cru- 
cem formant, rügofi: penitus , uti. & tota planta. , 
Hi iterum fefe dividunt in. minores ramulos fine or- 
dine provenientes, atque hi rurfus in alios petiolosin- 
ftar Coralliorum , qui petioli innumeris minimis foli- 
olis inftar ciliorum: hirti funt ; atquechine rugofi funt 
inftar pedum luporum , coloris ex viridi flavefcentis , 
eebe extremitates incurvate funt inftar Orni- 
thogali, quidam vero terminantur in fquamulam , uti 
in prima Ruttu ruttu fpecie, quo vero magis ad fum- 
mum, eo denfiores gerit hec planta ramulos , om- 
nesque ramuli facile abrumpuntur. 
Radix quoque ad quandam diftantiam fupra terram 
rorepit , cui fefe inplantat per paucas firmas fibril- 
as. Ramorum fapor dulcis elt, uti in vero Polypodio. 
Facile e terra evelli poteft , diuque viret, atque etiam 
quodammodo transplantari poteft. 
: " E Nomen, 
AMBOINSCH KRUIDBOEK, 87 
Naam, In ’t Latyn Muscus fruticefcensfzmina, en 
Mas ; in °t Maleits en Ternataans Ruttu ruttu; in % 
Amboins op Loeboe Kia; op Leytimor Yar isfi appafua, 
Ruttu ruttu is eigentlyk Ternataans , afkom[lig van ’t 
woord Maruttu ; dat is omgebragt of uitgeroeu , wyl 
men dit kruid nieuwers overvloediger vindt , dan in "t een- 
zame bos, en in wildeniffen, daar de menfcben Jebynen 
uitgeroeit te zyn. 
laats, In de Wefterfche Eilanden is bet ook gelyk bet 
Kie niet veel.bekent , maar over al in deze Ofiri. Ge- 
weften, daar men "t in alle boffen vindt , inzonderbeid in 
de valeyen. Het wyfke is gemeender , en waft ook om- 
trent. de Negoryen, onder alierlei ruigtems , maar "t man- 
netje bemint meer de wildernifJen , en koude valeyen, werd 
bok-weiniger gevonden. 
Gebruik. Het is koud, en t'zamentrekkende van aart, 
gelyk alle Mos , daar by opdrogende, waarom de Inlanders 
et gebruiken tot kleine kwetzuuren, die ze in’t bos krygen, 
bet kruid. in. de mond kauwende, daar op binden , anders 
Gehe men "t eel. by Bruyloften , en Feeftdagen, om 
eeftbogen, wanden , en bedjteden daar mede te verfieren, 
waar toe het volgende.bekwamer is. De plaatzen , die 
vol Ruttu Rutta flan , moet men voorzigtig doorwande- 
len, want gemenelyk [langen zig aldaar opbouden. 
Anno 1685. beeft men gezien, op een efterik van ge- 
bakken fieen , in een floep liggende , in de regen moiffon 
een vreemde gedaante van Mos, met een witagtige fchim- 
mel uitflaande , want bet geleek een boom met verfcheide 
Jtruiken, by de wortel op/cbietende, en in ontelbare fyne 
takjes zig verfpreidende , over de gebeele vlakte van den 
Reen, gelyk de boompjes in de agaten zig vertonen, 
De takken badden geen bladeren , anders zouden ze on- 
getwyffelt een Ruttu ruttu verbeelden , maar waren bloot 
als bet Calbabaarboompje , bebalven eenige badden aan de 
eindens Krullen als roosjes 5 of-bloemkens , bet (og al: een 
Jpinnewebbe op een fieen, en was zonder te-bederven niet 
te handelen. Men zoude geloven, dat de mosagtige na~- 
tuur de klei niet benomen wert, àl ts by gebrand , maar 
Slaat als een‘ [cbimmel uit by regen-weer , daar. en tegen 
bet vogtige en uitgeflage pampier., vertoond zomtryds plek- 
ken gelyk de bladeren van Nymphea, "t welkik gte meer 
by geval te gefcbieden , dan uit ingebore aart des papiers. 
De negen: en | Dertig (le. Plaat 
Vertoont in de eerfle Figuur de eerfle zoort ofte het wyfje 
van de beefteragtige ‘Mofèh: ` * NO 
De tweede Figuur vertoont deszelfs tweede zoort , ofte het mane 
- netje, met welke het naafte overeenkomt met de grooter op- 
"ftaande Mofch , met nauwer en puntige bladerénvanys 
Synopf. pag. 337.-en Vaill. Botan. Parif. Tab. 23; fig. 2. 
- idis 
SESTIGSTE HOOFDSTUK: 
«De Gordel der Aarde. 
Ts tweede geflagt van Mos komt met bet geene over 
H xi GES Europa Cingulam terrae of Wolfs 
E klasuwengenaami wert. Her is ook een cierlyk ge- 
was, niet over eind fhaande, maar met lange De ran- 
ken op de aarde kruipende , of op andere ruigte ruftende , 
meer. dan een-vadem lang , by de wortel «vel de lengte 
wansdrie voeten, bloot van takken , dog ruig van veele 
kleine blaadjes. als ftyve bairtjes, de reft is nog ruiger en 
(teckeliger , bezet met zydetakjes, die altyd twee en tavee 
tegens. malkander ost: met bun vieren in "t kruis „ook 
s ruig y gelyk bet voorige. : : 
S A ben. Bias in.mindere takjes zondér’ or- 
der, en dezelve, weer in andere fleeltjes ‚op de manier 
als een Koraalboompje. Welke fieeltjes met ontelbare kleine 
bladeren als bairtjes bezet zyny ‘en daar door. zoo-ruig als 
Wolfsklaauwen , alle geel-groen van couleur. Hunne ein- 
dens zyn zommige omgekruld als een klauw , zommige ein- 
digen in een riempje of [nibbeltje , gelyk aan’t eerfte Ruttu 
ruttu, boe meer na vooren toe, boe digter dit gewas ge- 
takt is, en alle takken breeken kort af. 
De wortel kruipt ook een fiuk weegs boven de aarde, 
daar in ze baar met weinige flyve vazelingen begt. De 
fmaak van de fteelen is zoet, als aan ’tregte Polypodium. 
Men kan bet ligt uit de aarde trekken, en bet blyft lange 
groen „laat zig ook eenigzints verplanten, Na 
