X. Bork, LXIL Hooff. AMBOINSCH KRUIDBOEK, ‚ 89 
CAPUT SEXAGESIMUM SECUNDUM. 
Mufcus capillaris. Tay angin 
Venimus ad fummum mundi, & Confinia coeli , 
Hic ubi perpetuo Rorantis nubís imago i 
Montibus incumbit, folemque obfuscat euntem; - 
Nec fera nec volucris tranfit , fed inhospita femper; 
Frigore tesqua rigent, ftantque alta filentia rebus’, 
Et graciles truncos falfa fub imagine veftit 
Incanus Muscus, quem laffus forte viator; . 
Si premat infeflu, vacuo mox mergitur antro: 
Ne fiat ftrepitus preffa fed voce loquendum, 
Nam pluvias gignit motus clamoribus der,’ ` 
Nec geftare falem fas eft, quia-mobilis imber * 
Attrahitur, cautusque fitem célare memento: 
Sed tacitus laticem de préffo fugere musco. ` 
“Ne tamen invifüs totum te perluat imber, 
Eft ingens folium , parva licet arbore natum., 
Jn formam fcuti mappam cognominat Indus, … 
Hoc capiti imponas, quando illic perficis iter. 
ervenimus jam defcriptione ad-fumma niontium 
H cacumina infularum Amboinenfium, ubinebulo- 
fis nubibus adeo cinéti fumus , ut ipfa meridie 
vix Sol dignofei poffit, qui ros perpetuo fluens cum 
frigore perpetuo quam maxime! delaffat , & horridum 
reddit pretereuntem. Hic loci fere nil aliud confpi- 
citur ,. quam. nature frigide «& acide arbotes, ` Quiles 
fupra libr. s. in Capite, Arboris: frigoris feu Ay mafa- 
ninu defcripfimus y. ibi nulla vox, neque hominum; 
neque animalium, neque .volucrium: auditur y quum 
cun&a animalia frigida hzc & ingrata mundi cacumi- 
ma vitant, ita ut hic perpetua fint filentia cum:horri- 
do crepuículo , & levi venti fufurru:, non autem. hic 
quoque licet adtollere vocem ,. fed tranfeundi funt 
hi montes filentio pacifico , altus enim clamor ita 
ccelum movet, ut; pluvie fubfequantur. ’Prohibetur 
oque Sal fecum portare , quum hoc.pluvias adtrahat. 
Ti horum omnium precautio inftituatur , non:tamen 
‘tranfire quis poteft hofce montes fine humiditate , 
quum madidus fit tam per tenues pluvias quam perar- 
borum tactum ac ipfum folum, quod omne humidum 
eft, ac praterea inveftitum denfo Mufco, qui itinera- 
rios fallit, quum ipfi adcumbant vel infidere velint. 
Ex animantibus animalibus fola ibi aliquando: con- 
Ípicitur Lacertula quedam , que ad folis- fulgorem 
Caput Doum aliquando exferit ex Mufco, wel 
„inter multas Mufcorum fpecies ,: quz ibi. confpi- 
ciuntur, excellit quzdam exotica fpecies, quam hoc 
in capite defcribimus , ac tantummodo ex fummis 
truncis & craffifíimis arborum ramis dependet forma 
capillitii ingentis. Hic itaque mufcus longa fua emit- 
tit fila quatuor fexve Rem longa, nec crafliora 
vulgari filo futono, ita hzc intricat & fafciculos for- 
mat, ut totas fere obtegat.arbores, & filveftrem ac 
triftem locorum confpeétum complet. 
Multicolor eft hic Mufcus , led potiffimum hos ` 
quatuor exhibet colores, pallide virentem, rubrum, 
album, € flavum , ficcus vero plerumque unicum con- 
trahit colorem ex flavo & cinereo mixtum: : Fragilis 
eft, ac facile diffolvi poteft , & in tenuem conteri pul- 
tem, que manus rubro inficit colore. Viridis cenfe- 
tur effe tener Mufcus, ac ruber fenior, nullus porro 
odor vel fapor in eo percipitur, fed nature eft refri- 
gerantis. 
‚ Nomen. Latine Mufcus -capillaris feu Circinnalis ; 
Malaice Tay angin; Ternatice Gori maibo, h. e. venti 
mus ob ejus levitatem ac fubtilitatem, : 
Locus. Supra indicatum eft, in quibus reperiatur 
locis , femper nempe in altiffimis montibus, humido 
rore & nube fere femper obduétis, quales pre reliquis 
funt Cerame montes in Provincia Amboinenfi, & in 
ingenti regione Hallema Heéra in Moluccis. In mon- 
tibus vulgaris altitudinis non vel raro hunc obfervavi , 
fed femper altiffimos eligit locos cujusdam infule. 
U/us ejus in Amboina rarus eft, quum non facile 
Conquiri poffit, ac fere a nemine nifi a filveftribus 
montium incolis feu Alphorenfibus. 
Tom. PT, Ter- 
* 
: TWEE EN SESTIGSTE HOOFDSTUK: 
Het baairige Mos. 
De gang beeft ons gebragt tot *s werelts boog fle toppen; 
Daar febier een langen arm aan’s Hemels detr zou kloppen ; 
Daar mifi en duifternis benevelen ‘t gezigt y 
En op den boogen dag verduifteren t zonneligt. 
Geen dier, geen vogel kan op deze boogte blyven , 
Dewyl de natte kouw. (bier alles doet verftyven , 
Geen flem, geen volgelzang men immermeer daar boort 
De naare frilbeid beeft baar woning aan dit oort: 
De ranke flammen zyn van mos wel dik in d'oogen, 
Maar bebben menig menfcb met baaren fchyn bedrogen; 
Want als een Reiziger zjn lyf daar tegen leent, 
Zoo zakt by in een bol, daar by * op "reine meent, 
Wi: met onze befchryving gekomen , tot de boog- 
fte bergen van de Amboinjche Eilanden, daar wy 
met de miftige wolken zoodanig omgeven zyn , 
dat men ook op de middag kwalyk de zonne bekennen kan, 
welken mift geduurig druipt en daar by met een moeje- 
lyke koude reizende gants mat en ftyf maakt. Hier ziet 
men nu bykans anders niet dan de koudaardige en zuure 
bomen, diergelyken wy boven libr. y. in."t boofäftuk vän 
Arbor frigoris of Ay maflaninu be/chreeven - bebben. 
Daar :boort:men geen [lem , nog van men[cben , nog van 
gedierten , nog van vogelen, vermits alle bet gedierte , de- 
ze koude en onguure toppen des weereids fcbusvt. Een eeu- 
wige ftilte met een naar febemerligt „ en een klein zuizen 
van winden regeeren daar y men mag ook niet bart /pree- 
ken , maar men moet ze pa[Jeeren met een geduldige "Rite 
want bet bart roepen beweegt de lugt tot regen. Het wert 
ook werbaden, zout by zig te dragen , om dat bet zelve den 
regen zal aan zig trekken. Dit alles onderboudende, kan 
men egter niet voor komen zonder nat te werden, zoo van 
den fiofregen als van °t aanraken der bomen en des gronds; 
daar alles nat is, en daar en boven bekleed met dik Mos, 
"t welk.de Reizigers bedriegt „ als men daar tegens wil 
leunen of zitten. 
- Alleenlyk onder alle levende: dieren wert aldaar gezien 
een Hagedisje, dat tegens bet blinken der zonne zomtydì 
zyn boofd buiten *t Mos uitfteekt. -` org ebr 
Onder veelderleizoorten van Moffen, die men aldaar ziet; 
munt uit een vreemd flag , "t welk wy in dit boofdftuk te 
befchryven bebben , en alleen aan de bovenfte [lammen , 
en dikfte takken der bomen bangt, in gedaante van grooté 
bairlokken. Dit Mos dan zyn lange draden vier en fes 
duimen lang dragende, niet dikker dan gemeen naigaren , 
door malkaar verwert , met bosjes by malkander gevoegt s 
en de bomen ftbier bedekkende , om bet wilde en droevige 
aanfchyn dezer plaatzen te volmaken, MEE f 
- Het is veel-verwig , dog vertoont meeft deze vier cou- 
leuren, ligt-groen, rood, wit, en geel , maar bet ge- 
droogde befterft meeft tot eene couleur’, uit den geelen, en 
graawwen gemengt. Het is ook bros , laat zig ligt uit 
malkander trekken , en tot een fyn papje uryven , "t welk 
de banden rood verft. Het groene wert voor jonk mos 
ebouden, en bet roode voor oud, voorts is geen reuk nog 
maak daar in, «dan verkoelend, / 
Naam. In ’t Latyn Mascus capillaris of Circinnalis; 
in^t Maleits Tay angin; op Ternaten Gori-maiho , dat 
is drek van de wind, wegens zyne ligtigheid en fubtiligbeid, 
Plaats: Boven is gezegt ; oe voor plaatzen men bet 
windt, te weten altyd op de boog fle bergen, die meeft al- 
tyd met miftige wolken bedektzyn , gelyk onder anderen dé 
bergen van Ceram, in de Amboinfche Provintie, en bet 
groote land Hallema. Heéra in de Moluxe quartieren, 
Op bergen van gemeene boogte beb ik bet niet of zelden 
gevonden, maar bet wil altyd de boog fte plaatzen in beb- 
ben van "t zelve Eiland. S ju 
Gebruik. In Amboina is zyn gebruik weinig bekent ; 
dewyl men ’t niet wel bekomen kan , en [ebier van nies 
mand dan de wilde Bergwoonders , of Alpboerefen, 
M Br 
