X. Boek. LXIV. Hoofdf. 
OBSERVA TIO. 
Equifetum hoc arboreum Rumpbii , eft Lycopodium erectum, di- 
chotomum , foliis cruciatis, fpicis gracilibus. Dillen. Hift. 
Mufcor. pag. 450. Tab. 61. ubi ejus defcriptio ex H Mala- 
bar. & Breynii Centuria , cui dicitur Selago Indie Orienta- 
lis, five Plegmaria admirabilis Zeylanica pag. 180. ubi ele- 
gantiflima hujus plante Icon reperitur, vide & Thef. Zeyl 
pag. 211, 
CAPUT SEXAGESIMUM QUARTUM. 
Folium petolatum. Daun petola. 
demus, eftque humilis ac pufilla plantula , 
pauca gerens folia , hec vero tam eleganter 
pida funt, acfi arte quadam effet factum, fimplicem 
ac mollem adtollit caulem, non ultra binos vel tres 
ollices altúm, ita ut plantula hzc fere terre incum- 
at, fupra tria gerit folia in triangulo pofita & ex- 
tenía, ac fub his bina ternave alia minora, que cau- 
Jem quodammodo in S ee & ad ali-- 
quam partem vagina fua hunc ambiunt y mike folio: 
rum Alfines Indice, feu Arundinelle , cai adfini 
videtur. Vë Ka 
I E natürz artificio hunc decimum librum clau- 
th re 
Majora foliola quodammodo etiam illa Arundinel- 
le latifolie referunt, fed breviora furit & rotundiora 
ee etiam cordiformia quafi, craffiufcula, fed 
accida. In fuperiore parte fpadicea , & paulo altioris | 
d on = tactum: inftar SE denfioris, ac 
uodammodo fplendentia, quam eleganti s f 7 
i p A ei anne ita 
lete rubentibus & intricatis flavis lineis 
ut cancellata fint, atque ignotos referant characteres, 
acfi penicillo a perito piétore pitta effent, inferius 
folia rubent, feu purpurafcunt fine characteribus, Sic 
diu viget, nil aliud exhibens liec plantulé , quam tria 
hee quatuorve pi&a foliola. [ "cxx & 
Tandem ex centro fuo Dri mollemque ad- 
i , Januginofus sac fex 
pollices altus, in tres quatuorve obfcuros articulos ~ 
tollit caulem, qui rotundus e 
diftin&us, qui flofeulos quosdam albos profert, cito 
marcefcentes, ac fub his caulis incipit crafcefcere A 
ac fru&um format trigonum eodem modo, quo Em- 
petrum acetofum, oblonga nempe cellula eft , ex tribus 
craffis pelliculis feu alis conftans, oblongior tamen 
elt fructu Empetri ,. coloris ex viridi & fufco diftinéti, 
diu fuperius emarcidum fuftinens flofculum. 
Hec filiqua tandem in tres dehifcit partes, fed iñ- 
fra ac fupra connexa, ex qua pufillum & arenofum 
quafi decidit femen, illi Empetri fimile , remanentibus 
tribus nudis filamentis inter fegmenta pofitis. 
Radix vilis eft, ex pufillis craffis & albis fibrillis 
compofita , laxe terre inherens , femperenim in molli 
& humido crefcit folo. 
Nomen. Latine Folium petolatum , juxta Malaienfe 
Daun petola, ob fimilitudinem veftis pretiofz ferifex 
Sa dic, que multis coloribus diftinéta & picta 
eit 
Locus. Raro reperitur , ita ut plurimis etiam incolis 
hee ignota fit plantula, femper vero crefcit in altis 
& remotis montibus, ubi arbotes vage ipfi umbram 
rebent, & füb quibus folum eft parum humidum. 
ultum inpendi laborem , ut eam in hortos transplan- 
tarem , ubi per aliquod tempus quidem crevit, fed : 
femper fine femine periit. Melius tamen id fuccedit 
Amboinenfibus, qui cam aliquando in fuis plantant 
hortis montanis. > 
Uus 
^ fe. zyn = 
AMBOINSCH KRUIDBOEK. 9$ 
AANMERKING. 
Deze van de homen bangende Paardeflaart van Rumphius , ia 
het opítaande Lycopodium intweén verdeelt, met gekruifte 
bladeren , en fchrale aairen var Dillen, in de Hijlerie det 
Mofchen pag. aso. Tab. 61. alwaar deszelfs befchryving is 
genomen uit de Hert. Malab. en Centuria van Breyhe, b 
wien ze hiet de Selago van Ocftindie , ofte de verwonder- 
lyke Ceylonfche Plegmaria, op pag. 180. alwaar van deze 
plant een zeer fraaije Figuur gevonden wert, ziet ook de 
T'bef. Zeyl. pag. 211. 
VIER EN SESTIGSTE HOOFDSTUK. 
Het Petola-blad. 
befiuiten , zynde een klein láag kruidje, uit «vei» 
nige bladeren beftaande, dog dezelwe zyn zoo aars 
dig gefcbildert „alsof bet door konft gefcbiedt was , bet beeft 
een enkele weeke fleel, niet boven twee of drie duimen boog, 
zoo dat bet plantje fchiër op desaarde legt. Boven heeft 
bet drie bladeren , [cbier in een drieangel uitgefpreidt , en 
onder dezelve nog twee of drie kleindere, die den fleel ee- 
nigzints in leden verdeelen , en een fluk weegs met baare 
Jebeeden: bekleedtn , gelyk de bladeren van de Alfine In- 
lica ; of Arundinella , wit aviens maag fcbap bet fcbynt 
Mi: dit konftftuk der natuur zullen wy dit tiende boek 
nella fatifoli: 3 En ronder , zommige ook wat 
Frische 2 ik di Lap. an de bovenzyde ka- 
Jtanje-bruin, of wat hooger ; xagt in *t aantaften als vulpt, 
en cenigzints glimmende , zeer aardig gefchildert , met 
ligt=raode of geele linien, inen door malkandet lopende , zoo 
dat ze eenige ruitjes, of onbekende karacteren vertoonen , 
even als Ke door cen konflig Schilder met een penceel 
geifokkem waren. Van onderen zyn de bladeren rood, 
- purper-verwig , zonder karatieren. Dus blyft bet lan- 
gen tyd flaan, zonder iets anders te vertoonen dan deze 
drie of: vier gefchilderde ‘blaadjes. 
>. JEindelyk brengt bet uit zyn midden een enkele aveeken 
‚feel voort s fond , wolagtig , vyf en fes duimen boog „ in 
drie of vier donkere leden verdeelt , daar op eenige witie 
bloempjes voortkomen , die baaft vergaan , en onder de 
zelven begint bet fteeltje dik te werden , en formeert een 
driekantige vrugt, y de manier als bet Empetrum aceto- 
fum, te weten een iangwerpig buisken , uit drie dikke vel» 
lekens of vlerken gemaakt , dog langwerpiger dan aan’t Em- 
petrum, van couleur uit den groenen en bruinen gemengt, 
bet verwelkte bloempje langen tyd boven op beboudende. 
Deze houwe fplyt ten laaften in drién , dog onder en 
boven aan malkander blyvende, en dan valt een klein zan- 
dig zaad daar uit , dat van Empetrum gelyk , blyvende 
noch drie bloote draadjes tuffen de riempjes flaan. 
De wortel is gering, van weinige dikke en witte va: 
zelingen gemaakt , flappelyk in de aarden boudende , want 
bet alle tyd op een loffe en vogtige grond ftaat. 
Naam. In 't Latyn Folium petolatum ` oa" Maleits 
Daun petola; wegens de gelykeniffe met een koftelyk zy- 
dekleedje Petola genaamt , 't welk met veelderlei verwen ` 
gefebildert is. 
Plaats. Het werd zelden gevonden , zoo dat het ook de 
meefte Inlanders onbekent is. Altyd op booge en afgelege 
bergen, daar bet van booge bomen /chaduwagtig, dog wat 
ydel is, onder dewelke de grond wat vogtig is. Ik hebbe 
veel moeiten gedaan om bet in de tuinen te verplanten, 
daar 't wel een tyd lang gegroeit beeft , maar telkens 
zonder zaad uitgegaan, ‘Beter gelukt bet de Amboinefen , 
die bet zomtyds in bunne bergtuinen verplanten. j 
M3 Gebruik, 
