HERBARII 
AMBOINENSIS 
LIBER UNDECIMUS, 
Agens de reliquis herbis Jilvebiribs, | 
CAPUT PRIMUM. 
Angrecum feriptum. Bongaboki. 
Angrec krinfing. 
Tunc nobiléem deféribemus herbarum filveftrium 
Aj familiám, que eo fefe diftinguit , quod femper 
“in alto habitet, ih aliis nempe arboribus , ac 
fpernit:humile folum, uti & plerumque nobiles arce 
& caftella i altis exftruéta funt locis, ita út alium 
ac fublimen crefcendi habeant modum ac: formam , 
uti & nobilitas modernis fefe diftinguit, & fuperbis 
veftimentis. Tertiani vero addunt rationem Moluc+ 
cenfes principifle, quod nempé recufent flores fuos 
eri ab alio, quam a nobili matrona vel virgine, In 
“hac autem nobilitàte, aque ac inter homines; «etiam 
tales reperiuntur, que in rufticos degenerant, & in 
terra crefcünt , queque peculiarem videntur confti- 
tuere genus. “Unde € cunéta Angraca in binas: diftin- 
guere me oportet claffes.- « … or NGS 
Primo in nobilem ; ous fola in arboribus: erefcit ; 
& fécundo in rufticam, qu ex terra provenit; cun- 
€t$ vero adfines funt ifti herbe ,. que in Herbariis 
Helleborine &Calceolus: marie vocatur , & in-tot-diftine 
itür fpecies, ut omnes defcribere nequeam: Nobi» 
em tamen familiam fub duodecim comprehendi fub- 
fequentibus fpeciebus ;-quarum primam .& pulcherri- 
mam, Ángracum fcriptum hoc in capite defcribam. ` 
Angraecum fitus mira eft herba, more. Filicum 
arboribus incteíc 
corticibus, multosque erigit albos apices inftar coni, 
fed non pungentes. ren 
Ex hifce primo progerminant quedam es ^ 
planiufcule & coniformes burfe , transverfaliter in 
articulos diftinctz , per longitudinem profunde ful- 
cate feu ftriatz , fubltantiz herbacez & mucofe, ex 
his fefe explicant triá quatuorve longa & angufta fo- 
lia, fefe complectentia, illis Hellebori albi, feu Hyris 
fimilia, crafla, firma, inferius angufta, fenfim dila- 
tata, ultra pedem longa, tres lata digitos, tribus ner- 
vis per medium diftinéta, qui non multum protube- 
rant, fed medius ad internam partem Deum format: 
prope hanc burfam e radice alter excrefcit. caulis, ro- 
tundus, ac foliis deftitutus , quatuor & quinque pedes 
longus, fuperius parum incurvus, e quo flores regu- 
lari modo fupra fefe invicem crefeunt more Hyacin- 
"thorum; quivis autem peculiari infidet incurvo De: 
dunculo, UM 
Atque hi flores peculiarem obtinent formam, illis 
E accedentes, magnitudine floris Narciffi, «com- 
pofiti ex quinque exterioribus petalis, inferius angu- 
ftatis, fuperius latis, quibusdam flavis, aliis ex flavo 
virentibus, hifce infcripte funt ample guttz & Cha- 
rafteres, ac Hebraeorum effent litere, fed non di- 
ftin&z, funtque ex rubro colore fufce y in uno flore 
diverfe quam in altero. 
In medio aliud locatur concavum petalum compli- 
catum inftar crateris, coloris pallidioris, fufcis feu 
purpureis lineis ftriatum , in hujus cavitate craffum. 
erigitur piftillum lato germine ornatum, ceterum flos 
eft inodorus, 
3 Primo 
9$ 
AMBOINSCH 
KRUID-BOEK, 
„ELFDE BOEK, 
. Handelende van de overice of ref 
rie ct j sdb wilde Keio: ST 
1 
„EERSTE HOOFDSTUK. 
| o Bet gefebreeven Angrek, 
U zullen wy befcbryven den Adel onder de wilde 
kruiden , dewelke zy daar in uitbeelden , dat ze 
altyd in de boogte op andere bomen, en nooit om 
laag op de aarden willen wonen, gelyk men gemeenelyk de 
Adelyke Siooten en Burgten op de boogten ziet gebouwt , 
zoodat ze een vreemde manier van waffen en gedaante beb- 
ben, gelyk den Adel met modieufe kleederen pronkt. Dederde 
reden zetten de Moluxfe- Prince[[en daar by ; dat ze de 
bloemeñ van niemand willen gedragen' bebben don door 
Fufrouwen van flaat. Onder dezen Adel vindt men eg- 
der ook zoodanige gelyk onder de menfchen , die in Boeren 
veranderen , en op de aarde waffen , die een byzonder ge- 
flagi fcbynen te maken. Wesbalven ik ook al de Angreks 
in twee.boofdzoorten verdeelen: moet, -aros i 
ole JIn ^t Adelyke , °t welk alleen op bomen waft , en ten 
tweeden het Boerze, "7 avelkuit de aarden /pruit , alle zjn 
ze uit de maag {chap van dat kruid , 't-welk in de Kruid- 
boeken Helleborine em Calceolus marie genoemt werd, 
en in. zoo veelezoortenverdeelt , dat ik ze op verre na niet al 
zal kunnen befebryven. . Ik-beb egter bet. Adelyke geflagte 
onder de volgende twaalf zoorten begreepen, waar van ik 
de cerfte en feboonfte Angrecum fcriptum in dit Hoofde 
fuk befchryven zal. ` 
Angrecum fcriptum , dat is een zeltzame plante, in 
maniere als Maare-takken op de bomen waflende , op wiens 
dikfte takken , en mee[L by derzelver oor/prong, of uit de 
okjelen bet voort komt „ met. ontelbare taaye, en witte va- 
zelingen, zig op derfelver fcborfJe vaft makende, en beeft 
veele Lan [pitzen over eind flaan als een Egel, dog niet 
fieekelig. " 
Pe Hier uit komen eérftelyk woort eenige groote ; wat plat: 
te, en keegelformige beurzen over dwers in leden verdeelt, 
en dan in de lengte diep gevoorent of geftreept , binnen 
wan een kruidagtige en flymerige fubflantie, bier uit /prui- 
ten drie of vier lange en fmalle bladeren , malkanderen 
omvattende, die van witte Helleborus , of van Hyris 
gelyk, dik, Daf, agter /mal, allengskens breeder, ruim 
een voet lang , drie vingeren breed , met drie zenuwen in 
de lengte doortogen , die niet zeer uitbuilen , maar de mid- 
deljte maakt aan de binnenzyde een geut, bezyden deze 
beurze komt uit de wortel een anderen feel , rond , en 
zonder bladeren, vier en vyf voeten lang, boven wat ge= 
kromt, daar aan de bloemen gefchikt boven malkanderen 
waffen, op de manier gelyk de Hyacintben, leder op cen 
byzonder kromvoets fteeltje. 
`: Deze bloemen. zyn nu weder van een byzonder fatzoen , 
en willen na die van Satyrium aarden, in de grootte 
van een narciffe, gemaakt van vyf buitenfte blaadjes, 
agter final, vooren breed , zommige geel, zommige geel 
groen , bier op ziet men breede droppelen en karatteren y 
als of bet Hebreeuwfe letteren waren, dog mier kennelyks 
en alle bruin-rood, ook in de eene bloeme verfchillende van 
de andere. 
In de midden ftaat een ander bol blaadje, t'zamen gebo= 
gen als een bekertje, ligter van couleur, met bruine of 
peerfe linien geftreept , im dezes bolligbeid ziet men nog 
een dik pilaartje , met een breed boofdeke , en voorts is 
ze zonder reuk. D 
