96 HERBARIIAMBOINENSIS 
Primo progerminans flos interne ex viridi flavefcit, 
ipfiusque characteres obfcure fufci funt, fed. fenfim 
penitus luteus eft, ae charäfteres rubri, dit viget 
etiam in abruptis caulibus, qui in camera locati per 
octo dies flores vegetos fervant, uno poft alium fefé 
aperiente.. Tandem ineipiunt marceícere, fed non 
decidunt, ipforumque pedunculi craffefcunt & ven- 
tricofi funt, fructum formantes , qui tenerum refert 
Blimbingum, vel hexagonam craffam filiquam , cujus 
ore protuberantia gerunt dorfa, quorum tria majora 
fulcata funt, ac furfum bifida, tria alia humiliora funt 
nee fuleata: Quinque pollices longus eft hic MEN, 
fesqui craffüs , fuperius latifimus,. emarcidum fufti- 
nens florem ; inferius autém acütioreft, cortex hujus 
exterior viridis eft , craffus , & herbaceus , interna pars 
repleta eft farina flava & villofa, m 
Maturi obícuri cinerei funt,.ac facile in fex. dehi: 
fcunt partes, ita tamen; ut dorfa fupetius & inferius 
cohzreant inftar corone Cefaree, tumque flava deci- 
dit farina, que per ventum diffipatur , án vero in 
hac vis feminalis lateat , & in alias per ventum pro- 
jecta arbores progerminet, ignotum eft. 
Burfa , cui folia infident, uti dictum eft, interne 
herbacea eft, f vero, folia deciderint , craflefcit ma- 
is, ac tandem ficca.eft, ejusque fubftantia interna 
ungofa & fibrola eft, in qua nidulantur plerumique 
formicg. ` 
uedam hujus obfervantur-varietates , que tamen 
nor fatis: differunt , ut peculiarem conftituant fpe- 
ciem, \primo enim plante, que Mangiis vel fimilibus 
increfcunt arboribus, corticem fuccofum habentibus, 
majora gerunt folia precedenti ,- viginti feptem.& 
otto nempe pollices longa, ultra palmam lata, nullum 
alium notabilem gerentia nervum longitudinalem , 
-pili medium, loco trium ; quibus precedens-gaudet , 
referuntque, tenera folia Toxicarie feu Ypo. | ` 
Quodam tempore caulem habui floriferum , quatuor 
cum dimidio pedes longum, vario modo flexum, cu- 
jus quinquaginta duo flores uno tempore aperti erant. 
Charaéteres iis inferipti non'itá referebant Hebreo: 
rum, quam antiquiorum Latinorum majores literas, 
quidam etiam Samaritanorum literas, ex quibus no- 
mina etiam quzdam componi poterant ; fi petala ques 
dam ex floribus:defumpta in ordine Jocabantur. "©. 
Ramus Mange , cui Angrecum fimilesque plante 
ncrefcunt, fi eas rite nutriat, nullos vel paucos pro: 
feret fruétus, quod ferendum eft elegantis fpettaculi 
gratia, : 
Alia hüjus varietas in Calappo obfervatur , quam 
multi pro peculiari habent fpecie, unde & diftinéte 
eam defcribäm. E latere Calappi vetuftioris excrefcit. 
Radix élevatam format glebam ex fübtilibus longis, 
fed non pungentibus conis formatam. Burfe funt uti 
in priore, fed glabre, nec articulate, excepto quod 
er longitudinem. parum fint coftatz. Folia breviora 
unt, latiora, & craffiora, fineullis nervis, excepto 
medio canali, a tredecim ad fexdecim pollices longa, 
uatuor lata, & ex teneris exerefcunt burfis. ` Caulis 
orifer peculiari éxcrefcit loco, quinque & quinque 
cum dimidio pedes longus , minimum digitum craffus, 
rotundus, firmus, ac fere lignofus. Bine fuperiores 
tertie partes floribus ornate funt, illis prioris haud 
diffimilés, ex quinque nempe flavo viridibus petalis 
conftantes, quorum unum femper introrfum flexum, 
ac quivis fere flos prope ortum finuofus eft, plerum- 
que furfum, aliquando ad latus. : 
. Hujus petala piéta fuñt craflis & fufcis chara&teri- 
bus, qui nullas peculiares formant figuras , plurimi 
enim maculas referunt, litere tamen A. I. O. in iis 
inveniri poffunt; In medio piftillum locatur pallidius 
exterioribus petalis, fufcis lineis longitudinalibus di- 
ftinétum , ac porro fine ullo odore. 
Fru&us fine dubio magne & angulofe funt filique, 
uti in priore. . Radicis congeries fere onus viri. elt. 
Novembri floret. 
Baleyenfes nullum peculiare hujus plante fciunt 
nomen, nec volunt habere pro Angrec krinfing , unde 
hanc interim vocavi Angree calappa , quum ad verti- 
cem talis arboris inventa fit, quidam eam vocant An- 
gree lida ob glabra & firma folia, que, magnam refe- 
runt linguam. ; e 
$ Nomen. 
Liber XI. Caput I. 
De cerfte opgaande bloem is van binnen geel-groen, en 
baare &aratteren donker-bruin y; maaf met er tyd werd zy 
regt geel, en baare karafteren rood, zy Hat lang-in baar 
weezen , ook aan de afgebrokene fleelen, waar aan men in 
een. kamer gezet, wel agt dagen bloemen kan bebben, de 
eenena de ander opengaande.: Kindelyk beginnen ze te flen- 
zen , dog zonder af te vallen, en bare voeten beginnen dik 
en buikagtig te werden, en formeeren de vrugt „ dewelke 
gelykt een jonge Blimbing, of een Jeskantige dikké bou- 
we, en de kanien bebben uitbuilende ruggens, waar van 
de drie grogtere gevoorent zyn, en na vooren toe in tween 
zig fplyten , de drie ondere ayn laager , en nict gevoorent. 
Zy is vyf duimen lang , anderbalvé dik, vooren "t breedft, 
met de verwelkte bloeme boven op, agter wat fpitzer , bui- 
tenis een groene , dik en kruidagtige fchor(Je , bet binnen- 
fie is uitgevuld met-een geel vlokagtig meel: ~man 
De rype werden donker-graauw,, fplyten Jet in fes dee- 
len open’, xbodanig dat de ruggens agter en Vooreh aan 
malkanderen blyven bangen als een Keizer-kroon , en als 
dan quit bet geele meeft uiten verfinifimet de wind, maar 
of bet een zaadkragt in zig bebbe , en op andere bomen door 
den wind vervoert, zig Verplante ; is neg onbekent. 
De beurze , daar de bladeren op fiaan, is, als gezegt , 
van binnen kruidagtig , maar als de bladeren af gevallen 
zyn, 200 werden ze dikker, en ten laatften droog ,| beb- 
bende van binnen een vooze en draadige fubfrantie , daat 
dan de mieren gemeenelyk in neftelen. Së eme? 
, Men heeft eenige veranderingen van bet bovenftaande, 
dewelke niet genoeg zyn, om een byzondere 200rte te ma- 
ken. Want voor eerft bebben de planten, dewelke op Man- 
gas of diergelyke bomen ftaan , die een fappige Jcborffe beb- 
ben ,. grootere bladeren dan de hovenftaande , te weten 
Jegen. en agtentwintig duimen lang , en rúim een band 
breed , met geen ander kennelyke zenuwe in de lengte, dan 
de middelfte, in plaats van drie, die het bovengenoemde 
beeft, en gelyken de jonge bladeren van de Jpatwortel, . 
- Ik beb-op.cen tyd-een bloemdragenden feel gebad „ vam 
vyfdebalve voeten lang , Ce et? bogtet, Waar aa 
tweeen vyftig bloemen op regen (ad geopend ftonden.. De 
karatteren-daar op flaande , gelyken zoo wel,niet.na "& 
Hebreeusbfe , als na de oude Latynfe Kapitalen , ep 200= 
mige ook. na: Samaritaan/che letters „ waar wit, men, wel 
eenige naamen-konde fabriceeren,: als men bier en daar een 
blad van een bloem genomen , en in ordre gelegt. hadde. 
De tak van een Mangans-boom , waar op Angreck em 
Segre kruiden geplant oan , 200 by. dezelve „welk 
voed , zal by geene of weinige vrugten dragen , "t welk 
men zig dan getrooften moet,omeen fraai fpeftacul te bebben.. 
Nog een verandering beeft men op den Kalappus-booms 
*t welk veele voor een byzondere zoorte bouden , avesbalver 
ik ze ook uitvoerlyk befchryven zal. Zy groeit ter zydem 
aan de oude Kalappus-bomen , de wortel maakt een beuvel 
of grootenklomp van fyne, lange , dog niet fteekelyke fpit= 
aen. De beurzen zyn gelyk aan ’t voorgaande, dog glad, 
zonder afzetzels of leden, bebalven in de ne een Wei- 
nig geribt. De bladeren zyn wat korter , breeder, em 
dikker , zonder eenige zenuwen , bebalven de middelgeut s 
van dertien tot festien duimen lang , vier breed, en komers 
op de jonge beurze voort. Den bioemfteel komt byzonder. 
voort, vyf en fesdebalve voeten lang , een pinkdik, rond x 
Dy, en febier boutagtig. De twee bovenfte derde deelen 
zyn met bloemen bezet, die van bet voorgaande niet onge- 
lyk, te weten van vyf geel-groene bladeren gemaakt , waar 
van bet eene altyd binnewaarts gebogen ftaat , en fchier 
ieder bloem beeft by baar oorfprong een bogtje, meeft op- 
waarts , zommige ter zyden. lo 
- Deze blaadjes zyn gefchildert met grove en brüine ka- 
raü&eren , waar uit men geen zonderlinge figuren kan 
maken , want de mee[le na plekken gelyken , egter kan 
men A. F. O, daar in vinden. In de midden ‚flaat een 
kelkje, wat bleeker dan de buitenfte bladeren , met bruine, 
linien in de lengte geteekent , voorts zonder reuk, 
© De vrugten zyn buiten twyfel groote en kantige bour 
wen, gelyk aan bet voorgaande, Den klomp van de wor-. 
tel verfirekt ten naaften by een dragt voor een man. ZJ 
bloeit in November. 
De Balyers bebben geen byzondere naam daar toe, € 
willen bet egter voor geen Angrec kringfing erkennen » 
avesbalven ik bet by provifie Angrec calappa genoemt beb, 
dewyl’t by de kruin van zulken boom, gevonden is, zom- 
mige noemen 't Angrec lida, wegens de gladde en flyve 
bladeren , dewelke na een groote tong gelijken. Naam 
