98 
Burfz magni Agreci decorticate fi funt , ipfarum- 
que interna medulla contrita , & cum pauxillo Zin- 
giberis mixta, & abdomini inlinita, primo paucum 
excitat pruritum, fed haud diu poft vermes enecat , 
ac fimul omnes malignos ex inteítinis expellit humo- 
res, immo lienem induratum feu Tebatu refolvit , 
eadem tumentibus inponitur pedibus, ut cedema ex- 
trahatur. S 
Bulborum medulla ore mafticata, ita ut fuccus pro- 
fluat, quo os conluitur contra Aphthas, quod prodeft, 
quum hic fuccus fit fatuus , ac fummopere refrigerans. 
Amboinenfes norunt arcanum fed fuperftitiofum , 
componentes ex flava fruétus farina Philtrum , ac di- 
cunt mulierem profequi amore talem, a quo hanc 
farinam cum cibo vel potu accepit. Caeterum in 
cibo etiam exhibetur ad Siea fiftendam , eft- 
que penitus infipida. 
Helleborinem Moluccam vocavi, quum maxime con- 
veniat cum Helleborine recentiorum, quam Clufius de- 
feribit libr. 2. rar. pl. Cap. 63. & ab aliis Calceolus 
Marie vocatur, qui defcribitur a Dodoneo libr. 8. Cap. 
22, qui-ex Gesneri fententia multum conveniret cum 
Cosmofandalo. Paufanie , & Chiliodynami antiquorum , 
Angrecum faltem noftrum quadrat forma foliorum 
& florum, fed noh modo crefcendi. Examina, an 
etiam adcedat Flori Tigridis, qui eft flos Indiæ Occi- 
dentalis, quem Dodoneus defcribit in Adpendice La- 
tino Cap. 32. 
Hieronymus Tragus putat, Orchides & Satyria oriri 
ex femine turdorum & merularum , quarum fimus ali- 
quando reperitur.in agris & pratis, quum hz aves 
vere coëunt. 
. Atbanajius Kircherus in fuo mundo fubterraneo Libr. 
. 19. Sed. I. Cap. 9. judicat, cuncta Satyria ortum 
ducere vel ex putridis quorundam animalium cada- 
veribus, in quibus vis quedam feminalis latet , vel ex 
ipfis animalium feminibus, quz in montibus vel pra- 
“tis coëunt, atque pro ejus argumento dicit in Saty- 
riorum floribus detegi fpeciem iftius animalis , ex 
. cujus femine in terra putrefacto hoc Satyrium excre- 
vit, vel iftius infedi, quod plerumque ex cadavere 
cujusdam animalis prodit. 
ud fine ratione hoc credi poffet de noftro An- 
greco, quod Satyrio maxime adfine eft, ortum nem- 
pe fuum ducere ex femine Palumbis, quz magra co- 
pia frequentat Mangia & Canaria. Concludere etiam 
quis poffet, Coagulum Plinii, & Orobanchem Gesneri 
adfines effe herbas noftro 4ngraco, e 
A Foanne Baubino Libr. 7. Cap. 3. Viscum Indicum 
quoque defcribitur, quod puto fpeciem itidem effe 
Angreci. 
Tabula Quadragefima Jecunda 
Angrecum exhibet fcriptum , caudici Calappi incretum , nbi. 
Litt. A. florem inapertum. B. Florem ad latus con[picien- 
dum. C. Plorem planum naturali magnitudine offert. D. 
Fru&us e(t. E. Hujus plante radix eft firmiter Calappo in- 
, creta, 
OBSERVA TIO. 
Angrecum hoc convenit cum Ansjeli Maravara H. Malab. 
part. 12. Tab 1.:quod Orchis abortiva, aizoides, Malaba- 
rienfis, flore odoratiffimo variegato, intus aviculam repre- 
fentante a Commel. in notis & Fl. Malab. pag. 49. voca- 
‚tur. 
Huc & fpe&at Vifcum, Delphinii flore albo, guttato minus , 
radice fibrofa, Sloan, Cat. pl. Fam. paz. 120, & Hift. vol. 
Tab. 148. fig. 2. FORE Mito PE 
CAPUT 
HERBARII AMBOINENSIS 
Liber X. Caput 1, 
De beurzen van bet groot Angrec gefcbilt , en bet bin. 
nenfte merg klein gewreeven met een weinig Gember ge~ 
mengt, en op den buik gefmeert , maakt in ’teerft een wei- 
nig jeuken, dog niet lang, daar na dood bet de wormen , 
en dryft met een alie kwaade bumeuren uit de darmen, ja 
zelfs doet bet een gezwolle Milt of "Yehatu /melten, bet 
zelffbe wert ook op de gef wolle beenen gebonden, om de zugt 
wit te trekken. 
Het merg uit de bollen in de mond gekaauwt , zoo dat er 
bet fap uit komt, en daar mede den mond gefpoelt , verdryft ` 
de fpruw, want "tis laf, en verkoelt zeer. 
De Amboinefen hebben een fecreet , dog fuperftitieus 
konft/tukje, van bet geele meel uit de vrugt om een Phils 
trumdaar van te maken, zeggende dat een vroww die gees 
ne moet na loopen , van dewelke ze dit meel in de hof 
drank gekreegen beeft. Anders wert bet ook in de koft 
ingegeven, om de roode loop te floppen , en bet is gants 
zonder fmaak. .. 
Ik beb bet Helleborine Molucca genaamt , om dat bet 
meeft overeen komi met de Helleborine recentiorum, 
die Clufius befcbryft Lib. 2. rar. Plant. Cap. 63. en an- 
ders Calceolus Marie genaamt werd , be/cbreeven by 
Dodonzus Lib. 6. Cap. 22. dewelke na Gesneri mee- 
ning wel over een komen zoude, met dat Cosmofanda- 
los van Paufanias , en bet Chiliodynamis der ouden, 
immers ons Angrec komt met °t zelve over een in gedaante 
der bladeren , en bloemen , maar niet in gedaante van was- 
dom. Bezie ook, of het eenige over een komft beeft met de 
Flos tigridis, een Wejt-Indiefe bloem, dewelke Dodon. 
befchryft in zyn Latyn/en Appendix cap. 32. 
Hieronymus Tragus is van gevoelen, dat de Orchides 
en Satyria baaren oorfprong bebben uit bet zaad van Lys» 
ters , en Meerle , welkers uitaverpzel men zomtyds vindt 
in de Beemden en Weilanden , als deze Vogels in de Lente 
zig paaren. i 
Athanafius Kircherus in fuo mundo Subterraneo Lib, 
12. Sect. 1. Cap. 9. oordeelt , dat alle Satyria baaren 
oorfpronk bebben , of uit verrotte lichamen van pai 
e 
‚Dieren, daar in nog eenige zaad-kragt fieekt , of van 
zaden zelfs der Dieren, die op de Bergen of in de Weilan- 
den fpeelen , en dat men tot bewys bier van op de bloemen 
qan deze Satyria vinden zal de gedaante , of van dat beeft , 
uit wiens zaad in de aarde verrot zynde , dat Satyrium 
ge/prooten is, of van dat infestum, "t welk ordinaris uit 
een dood aas van eenig Beeft groeit. 
„ Niet zonder reden zoude men dit mogen gevoelen van 
ons Angrek , "£ welk met bet Satyrium groote maag fchap 
beeft , dat het zyn oor/prong bebbe, van `t zaad der wilde 
Duiven, dewelke zig met meenigte op bouden op de Mangi 
mangi „en Kanari-bomen. Men zoude ook mogen giffen s 
dat bet Coagulum Plinii, en de Orobanche Gesneri ver- 
maag fcbapte kruiden te zjn met ons Angrec. 
By Joh. Bauhinus Lib. 7. Cap. 3. werd een Viscum 
Indicum befchreeven, "t welk ik mede giffe een zoorte van 
Angrec te zyn. Es 
xi De twee en Veertig fte Plaat ` 
Vertoont de Zefcbreeve ofte bonte Angrec, gegroeit op de ftruik 
van een Calappus-boom, alwaar lett. A. de knop van een 
ongeopende bloem. B de bloem open, en van ter 3yde, aan te 
zien, C. de bloem open van vooren in haar Led he grootte 
vertoont. D. is de Vrugt. E, de Wortel van dit gewas, 
aan de Calappus-boom valtgegrocit.. EN 
“AANMERKING. 
Dit Angrec komt overeen met het Ansjeli Maravara van de A. 
Malab. part. 12. Tab. 1. het geen de ontaarde, fappige , Ma- 
labaarfche Orchis, meteen zeer riekende en bonte bloem, 
van binnen een vogeltje verbeeldende, genaamt weit van 
Commel. in de noote, als mede in de FJ. Malab. pag. 49. 
Hier toe behoort mede het Vifcum, met een witte gevlakte 
bloem , als: van de Ridderfpooren, met een vezelige wor- 
tel van Sloan. Cat. pl. Fam. pag. 120. en de Diir, vol, I. 
Tab. 148. fig. 2. 
TWEE 
$ 
