XI. Bork, II. Hofdf. AMBOINSCH KRUIDBOEK. 9 
CAPUT SECUNDUM. 
Angrecum album duplex. Angrec poeti. 
& minor, utreque a precedenti quoad flores 
2 maxime differentes. 
Primo. Angrecum album majus , convolvulacea fere 
planta eft, primo enim multis & longis radicibus fefe 
circumvolvit circa arborum truncos , tanquam chor- 
dule effent, que exterius fordide albent, interne 
virent & lento nervo gaudent, fub planta intricatam 
formantes congeriem , que aliquando laxe dependet, & 
tam incompta eft quam in ulla planta, folia fafciculata 
tria quatuorve fimul proveniunt fine burfis , excepto 
quod inferior caulis parum ventricofus fit & ftriatus. 
Exterius feu maximum folium duodecim ac fex- 
decim pollices longum eft, tres Quatuorve digitos la- 
tum, craflum, ac firmum, ac fere nervis deftitutum, 
S & tertia Angreci fpecies eft alba major 
excepto quod in medio fulcatum fit, fuperius rotun- 
de definens , fique adcurate adtendatur, fuperior apex 
femper bifidus eít, cujus unus angulus longior eft, 
qui character eft cunctorum Angrecorum, fed in pri- 
ma fpecie non adeo notabilis quam in cunctis fubfe: 
quentibus, ubi clarior eft. Ex intricata radicum con- 
erie juxta folia peculiaris excrefcit caulis, obfcure 
fufcis lineis notatus, craffitie penne , rotundus, ligno- 
fus, ac foliis deftitutus, fuperius in quosdam laterales 
ramulos fefe dividehs, qui in amplos articulos diftinéti 
funt, & in quorum fumma parte flores progerminant , 
multo rariores numero , & majores quam in prima fpe- 
cie, peculiarem quoque babent formam , quz difficilis 
defcriptu & difficilior delineatu eft, ac viciffim fupra 
fefe invicem locantur, quivis peculiari alba bafi. ` 
Compofitus autem hic flos eft ex quinque extefiori- 
bus petalis, flaccidis, & penitus albis, quorum bina 
lateralia maxima funt,- intra hec altera confpicitur 
congeries trium minorum petalorum itidem alborum, 
formam habentes cochlez feu calceoli, bina enim 
inferiora convoluta funt in circulo. 
Supremum petalum paulo magis fefe elevat, & ad 
. oras binas longas gerit barbas inftar myftacum inflexas. 
in centro hujus circuli alterum craffum adparet peta- 
lum, ge iftillum eft bifidum, ex luteo & purpu- 
reo colore Ce fic quoque’ circulus ifte non 
direéte in centro locatur floris , fed ad unam inclinat 
partem , in ipfo autem floris centro album locatur 
germen, ex quo circulus oritur, in ¿llo bina flava 
inveniuntur grana femen mentientia. + 
Lutea ifta granula per album iftud germen transpa- 
rent & binos referunt oculos, ac caput reprefen- 
tant, Cicade , flos porro inodorus eft. 
Fru&tus eft ex rotundo ftriata filiqua , ultra tres pol- 
lices longa, ac digitum craffa, fex protuberantibus 
coftis donata, in quibusdam vero.plantis hi fructus 
magis trigoni funt quam hexagoni, & in tres quoque 
dehifcunt partes, quarum quevis pollicem lata eft, 
prope apicem connexa. Interna farina pallide flava 
eft, & decidit, fed filamentis lateralibus adherent 
granula quedam alba, que fi comprimantur, lym- 
pham emittunt. Octobri ac fubfequentibus confpiciun- 
tur menfibus; 
Hee fpecies varietatem quandam habet, cujus flos 
eandem quidem habet formam , interne albus , fed 
externe ex lete purpureo colore fplendens. Altera 
etiam dus eft varietas, cujus flos quinque extenfa ge- 
rit petala, quorum bina latéralia latiffima funt, alba 
penitus, excepto quod internum germen fit luteum. 
Nomen. Latine Angracum: album majus; Malaice ` 
Angrec poeti befaar , & Bombo terbang ; Belgice Vlie- 
gende Duive; Baleyice Angrec colan , h. e. Mas, 
quum præcedens femina habetur, Amboinenfibus nul- 
lum huc usque obtinuit nomen, fed in Læhæa voca- 
tur Wanlecu. EI mo ; 
Lotus. In craffis itidem fed curtis crefcit arboribus, 
que rmuscó obduéte fimer, uti in Kinar & Mangis, 
Ss tanquam funis adfcendit , & e qüibus intricate 
ependit. Nullus ejus huc usque innotuit ufus. 
. Secundo. Angrecum album minus Caules quoque ge- 
Tit quatuor & quinque pedes longos, quorum multi 
ex una oriuntur radice, que mufcofa eft , & tanquam 
emplaftrum vetuftis incumbit arboribus , multisque 
fibrillis circa eas ne&itur. Cau- 
TWEEDE HOOFDSTUK, 
Het dubbelvoudige witte Angrek. . 
te, beftaande in groot en klein, beide van ’t voor- 
gaande in bloemen merkelyk verfebillende. 
I, Angrecum album majus is /chier bet zelfde ges 
was, want bet flingert vooreerft met veele en lange wor- 
telen, als chordelen rondom de flammen der bomen , buiten 
vuilwit, binnen groen , met een taaje zenùwe , onder 
de planten een verwerden klomp makende , die zomtyds 
los bangt, en zoo wild als ik aan geen andere plante ge- 
zien beb, de bladeren komen ook drie en vier in bosjes » 
malkander , zonder beurzen, bebalven den onder [len fteel, 
die wat buikagtig , en geftreept is. fl 
Het buitenjte of grootfte blad is twaalf en festien duimen 
lang , drie en vier vingeren breed , mede dik , en ftyf ; 
Jebier zonder zenuwen, bebalven in de midden gegeut , van 
vooren lopen ze rond toe, en als men’er nauw op let, zoo is 
de voor [le [pits altyd in tween gekloven , waar van deeene 
boek langer is, een kenteeken van alles Angreks. Aan de 
eerfte zoorte zoo kennelyk niet , maar aan alle de volgende 
klaar te zien, wit den verwerden klomp der wortelen bezy- 
den de bladeren komt ook eenbyzonderen fleel op, met donker- 
bruine linien gefpikkelt , in de dikte van cen febaft, rond; ` 
boutagtig , en mede ongeblad, die zig boven in eenige zy- 
detakken verdeelt , alle met wyde leden , aan wiens uiter {te 
de bloemen voortkomen , veel weiniger in’tgetal, engroo- 
ter dan aan de eerfte zoorte, zy bebben ook een vreemd fat- 
zoen, dat moeilyk te befchryven , en nog moeielyker af te 
teekenen is, zy flaan egter met beurten boven malkander 5 
teder op een byzondere witte voet. 
D E tweede en derde zoorte van Së zyn de wits 
De bloem is gemaakt van vyf uitwendige bladeren , flap, 
en fpier-wit , waar vande twee ter zyden de groot[le zyn , 
binnen deze ziet men een andere vergadering van drie 
mede witte blaadjes , de gedaante van een Zeeboorn , of 
van een Schoenke eenigzints uitmakende , want de twee 
onderfte zyn t'zamen gebogen in een cirkel. 
Het bovenfte blaadje verbeft zig wat meer, en beeft 
aan zyn einden twee lange baarden, die gekruld ftaan als 
knevels. In de midden van deze cirkel ziet men een ander 
dik blaadje, als een pilaartje zig in twee boofdekens ver- 
delende , met geel en purper gefcbildert , zoo Boot ook den 
cirkel niet regt in de midden van de bloem, maar belt na 
de eene zyde , regt in de midden van de bloem fiaat een 
wit bewvelke, waar uit den cirkel ont/pringt , in "t zelve 
windt men twee geele korrels, als of bet zaad wilde zyn. 
— Deze geele korrels fchynen door dat witte beuvelije als 
twee oogen, en verbeelden bet boofd van een Sprinkbaan ; 
voorts is ze zonder reuk, ` 
De vrugt is een wit den ronden gefbreepte bouwen, ruim 
drie duimen lang , en een vinger dik, met fes uitfteekende 
ribben, dog aan zonimige werden deze vrugten meer drie- 
kantig, dan feskantig , en fplyten ook in geen 
ieder een duim breed , by de fpits aan malkanderen ban 
gende. Het binnenfte meel is bleek-geel , en alt daar 
"it, maar aan de xydedraden blyven eenige witte korrels 
bangen , en als men ze drukt , komt "er water uit. Men 
windt ze in Oétober en de volgende maanden, 
Deze zoorte heeft nog een verandering , daâr de bloem 
wel van-dezelve fatzoen is , binnen wit , maar buiten 
met een ligten purper fcbynende. Item nog een ander ver: 
andering , waar aan de bloem uit vyf uitge/preide blaad- 
jes beftaat , waar van.de twee aan de zyde zeer breed zyn , 
allegaar wit, bebalven dat bet binnenfte beuveltje geel is. 
Naam. In ’t Latyn Angrecum album-majus ; in "t 
Maleits Angrec Poeti befaar ` en Bombo terbang; in’t 
Duits vliegende Duive ; in ’t Baleits Angrec colan; 
dat is bet manneken;-om dat ze Det voor * wyfken bou- 
den, by de Amboinefen beeft bet nog geen naam, maar 
op Loeboe biet bet Wanlecu:: 
Plaats. Het waft mede op dikke dog korte: bomien ; én 
die mosagtig zyn , gelyk aan Kinar en Mangas-bómen ; 
daar bet als eem zeel op loopt , en zeer verwert; geen 
gebruik bier van is tot nog toe bekent. : 
IL. Angrecum album minus beeft ook fleelen , vier 
en vyf voeten lang , waar van veele uit eene wortel ftaan, 
dewelke mosagtig is, en als een pleifter tegens de oude bo- 
men aanzit, en met veele vazelingen daarom flingert. 
E i 2 H 
