T 7 
B 
XI. Boek, III. Heft AMBOINSCH*KRUIDBOEK. ei 
CAPUT TERTIUM. 
Angraecum rubrum. Angrec mera, 
magisque funiculofa priore, eft enim funis 
longus, ac longis ramis in minoribus filvis in- 
ter fruticulos decurrit , "ejus vero radix non terre 
infixa eft, fed hic & illic in vetufta ac putrida arbore 
fefe figit, ejus rami minorem digitum craffi funt, ro- 
tundi, duri, & firmi, fed facile ac minutim frangun- 
tur, quibus folia infident , non fafciculatim uti in 
prioribus, fed in florifero caule viciffim fupra fefe 
invicem locantur, quatuor & quinque pollices longa, 
binos lata, craffiffima & firma, prope pedunculum 
arum excavata, in obtufum apicem excurrentia, ac 
Bifida , Coftisque deftituta , excepto quod inferius 
nervus medius parum protuberet, 
Caulis florifer binas cum dimidia fpithamas longus 
eft, rotundus, ac firmus, in varios laterales ramulos 
diftinétus, quibus flofculi infident, magnitudine vul- 
aris Hyacinthi, compreffi, & transverfaliter ex pe- 
eu dependentes , ex quinque parvis petalis 
compofiti, quorum bina latiora deorfum , ac tria an- 
ftiora furfum inflexa funt, coloris intenfe lutei cum 
rubris lineis & maculis eleganter variegati, ita ut to- 
tus racemus igneus quafi adparear , in centro burfula 
feu craterculus ejusdem locatur coloris, ipforum 
vero fitus inregularis eft , nunc enim latiora petala 
Q sz Angrzci fpecies eft rubra; que unica eft, 
furfum, nunc deorfum locantur. 
Caulis florifer rubris lineis quoque diftin&us eft , fo- 
liorum fapor acidulus eft cum levi falfedine. 
Fru&us ultra digiti articulum Kai A funt, femi digi- 
tum craffi, utrimque acuminati , coloris fordide lutei, 
ës Le trigoni, fed fex protuberantibus coftis 
iftinéti , per longitudinem ftriati, intus locatur me- 
dulla lutea ac fibrofa, uti in aliis Angrecis, fuperius 
, refiduum floris fupereft, qui ftellula eft hexapetala. 
Nomen. Latine Angrecum rubrum; Malaice Angrec 
. mera; Amboinenfibus nullo innotuit nomine. 
Locus. In litore potiffimum crefcit , multis flagellis 
per fruticulos decurrens, licet ejus origo imper fit 
in putrido ligno vel vetuíta radice. In vallibus & 
juxta fluminum ripas arbores quoque. adfcendit, ubi 
igneo ac fplendente fuo colore inter virides herbas 
elegans praebet fpectaculum. 
Jfus ejus fere nullus eft, excepto quod tenera ejus 
folia aceto vel muria condi poffunt, vel fola vel cum 
alio Atsjar, Capparidis faporem tum prebentia, non 
multum tamen exfugi poflunt , quum admodum fibrofa 
funt, ac fere nil nifi Capparidis faporem exhibent; 
hunc in finem eligenda funt craffiffima & pinguiffima, 
in litore inter fruticulos provenientia , que grate falfa 
funt, ac proinde meliora funt filveftribus. 
Hzc varietatem quoque habet feu mixtam formam 
rubri nempe Agreci & fubfequentis ottavi five furvi. 
Cujus folia majora funt, quinque & fex pollices lon- 
£ binos lata, cum apice duplici. Flores rubri funt, 
utei, vel aurantii, inftar macisficce nucum Mofcha- 
tarum , fine punctulis, ac pentapetali quoque funt, 
iom binalatiora petala deorfum pendent, ac tria alia 
urfum eriguntur, ac racemus florifer in quosdam la- 
terales ramulos diftinctus eft... Hec fpecies norm ‘in 
arboribus crefcit uti alia Angrzca , fed in litore inter 
fruticulos inftar prioris , longis lignofisque flagellis 
funiformibus prorepens, que interne fungofam aquo- 
mque gerunt: medullam. 
Non tamen dicere poflüm ambas has fpecies ex 
` terra ortum ducere, tam longe enim per iculos 
Prorepunt , ut radicem detegere non potuerim , ifte 
vero paucz plante, quas inveni, fefe fixerant in ve- 
putridis lignis, & cariofis flagellis. 
CAPUT 
DERDE HOOFDSTUK. 
Het roode Angrek. 
E vierde zoorte van Angrec is bet roode, beftaandé 
maar in een geflagte , nog zeeliger dan bet voori- 
ge, want bet is een lang touw, en loopt met lan- 
‚ge takken in ?t kreupel bos tuffen de ruigte, dog zyn wor- 
tel vindt men niet in de aarde vaft, maer bier en daar op 
een ouden verrotten boom, de takken zyn een kleinen vin- 
ger dik, rond, bard, en ftyf, dog knappen kort af in t 
reeken , daar aan [laan de bladeren , en niet in byzonderé 
bosjes gelyk de eerfle , maar aan dezen bloemdragende 
Deel met beurten boven malkanderen, vier en vyf duimen 
lang , twee breed, zeer dik en Dat, by den fteel een wei: 
nig bol, met een [Lompe [pits , in tweën gedeelt , voorts 
zonder ribben , als dat men van onderen de middelzenuwe 
cen weinig ziet uitbuilen. 
De fieel , die de bloemen draagt , is derdebalve [pan 
lang , rond, en ft f, in verfcbeide xydetakken verdeelt ; 
daar aan de bloempjes ftaan, dezelve zyn in de grootte van ` 
gemeene Hyacintben , digt op malkander , en dwers uit 
den fteel flaande , gemaakt van vyf kleine blaadjes , waar 
van de tavee brecäfte neerwaarts , en de drie fmalfle op- 
waarts gebogen Baan „ boog-geel van grond , met roode 
linien , en plekjes digt ge/pikelt , zoo dat den gebeelen 
tros vuur-rood Jcbynt , in de midden ftaat een beursje of 
bekertje van dezelfde couleur. Hunnen ftand is ongelyk ; 
bebbende de breedfte bladeren nu boven dan onder. 
Den bloemdragenden Deel ziet men ook met roode linien 
go/pitkelt , den {maak der bladeren is zuuragtig met cen 
leine brakkigheid. 
De vrugten zyn ruim een lid van een vinger lang , 
een balve vinger dik, agter en vooren pits, vuil-geel van 
couleur „ eenigzints drieboekig , dog met fes uit{teckende 
ribben, in de e: geftreept , binnen ziet men bet geele 
dradig merg gelyk in andere Angreks , boven op ziet men 
"t reftant van de bloem, zynde een fesbladig fterretje. 
Naam. Jn’t Latyn Angrecum rubrum ; in’t Maleits 
Angtec mera; by de Amboinefen beeft bet geen byzonde- 
re naam. 
Plaats. Het waft meeft op flrand , met veele ranken 
door de ruigte lopende , boewel "t zyn oorfpronk altyd op 
een verrot blok of oude wortel neemt. In de valeyen, en 
langs de rivierkanten vindt men °t ook de bomen oploopen , 
daar * met zyn vuur-roode couleur tuffen de groente cen 
fraai /pettakel geeft. 
Gellik Het is ook meeft zonder gebruik, bebalven 
dat men zyne jonge bladeren in Azyn en Zout kan leggen, 
p alleen of met ander Atsjaar gemengt , Wanneer ze 
maaken als Cappars, dog men kan weinig daar van zui- 
gen, om dat ze zeer draadig zyn, en men beeft er fchier 
niets van dan de Capper-/maak. Hier toe moet men ver- 
kiezen de dikfte en vetfte bladeren , die op flrand en in lug- 
tige ruigte waffen, want dezelven bebben een aangename 
brakkigbeid , en zyn dierhalven beter , dan die uit bet bos. 
Dit beeft een verandering of gemengde fatzoen , van 
dit Aen rubrum, en "7 volgende Oféown Jive furs 
vum. De bladeren zyn wat grooter , vyf en fes duimen 
lang, twee breed , met een dubbelde fpits , de bloemen 
zyn-rood, geel of orangie , gelyk de drooge Foely.van de 
Nootemo/chaten, zonder puntjes, en bebben insgelyks vyf 
blaadjes, waar van de twee breedfie neerwaarts bangen, 
en de drie andere opwaarts flaan, en de bloem-tros is in 
eenige eae verdeeld: Dit geflagt ziet men: niet p 
de bonien gelyk de andere Angreks , maar op firand in 
ruigte ava[Jen , gelyk bet voorgaande met lange boutagtige 
ryskens als touwen , die van binnen een voos en Waters 
agtig merg bebben. LL. 
Egter kan ik niet zeggen , dat deze beide 200rten uit de 
aarde baaren oorfpronk bebben , want ze lopen zoo verre 
door de dikfte ruigtens, dat men by de wortel niet kan ko- 
men , en die weinige , die ik aangetroffen beb , badden baar 
geveft op oude verrotte blokken, en vermolzemde ryzen. 
N3 VIERDE 
