102 
CAPUTQUARTUM. 
Angrecum quintum. Angrec kring- 
Jing kitsi, A 
AN uinta fpecies eft minor fubdivifio majoris feu 
Q prime, fed ob ejus varietatem peculiare iph 
tribui caput. Primo autem magnum gerit fo- 
liorum fafciculum , qui peculiari etiam crefcit modo, 
cundta enim folia fefe invicem ampleétuntur , qua- 
tuordecim & quindecim pollices longa, binos lata, 
& apex quam maxime bifidus eft, cujus unus angulus 
longior eft. Ad latera hujus fafciculi ex ipfa radice 
caulis oritur florifer, rotundus, firmus, quatuor pe- 
des longus, cui flores infident vagi , ac viciflim fu- 
pra fefe invicem incurvis in pedunculis. : 
Flores funt uti prime fpeciei, fed minores, magis- 
que aperti, ex quinque petalis conftantes, externe 
- purpurei , feu leete purpurafcentes , interne lutei , fan- 
guineis maculis notati, feu craffis cara&teribus diftinéti, 
juorum quidam rotundi inftar guttarum, alii oblongi 
unt., quidam etiam in medio luteam gerunt macu- 
lam. In centro colliculum caffidem referens locatur, 
utrimque angulofum , feu bina cornicula gerens, al- 
bum, & ad bafin purpureum, ante hocaliud incurvum 
éonfpicitur corniculum , interne fulcatum , fuperius 
p inferius luteum. Ore crafforum peta- 
orum plerumque inflexe funt, ac floris inflexi capi- 
tulum purpurafcit. Flos ipfe in Amboina inodorus 
eft, fed in Baleya odorem fundit , fi media caffis 
aperiatur. Characteres hujus floris ad ortum foliorum 
adparent oblongi & ftriati , fuperius lati , angulofi , 
ac quidam luteum formant circulum. 
Fruétus funt oblonge filiqué, hexagonz, tres qua- 
tuorve digitos longe, unum craffe, intus replete fa- 
tina lutea inftar prioris. 
. Nomen. Latine Angrecum quintum , five Angrecum 
Jeriptum minus; Malaice & Baleyice Angrec kring fing 
kitsjil. 
rs In litore crefcit in Mangio cafeolari , feu 
Waccat , ubi aliquando tam longe duis dependit fla- 
gellis , ut aquam tangant, hz enim arbores maris 
| me in aqua locantur, & refluxu in terra ficca, hinc 
p to Malayenfes hunc florem vocare Renda cafiam, 
.e. devotus & pauper, quum tam humiliter depen- 
dunt, abfciffus etiam diu in domo fervari poteft , 
Baleyenfes hanc cum prima fpecie in arboribüs Sajor 
peti plantant , ubi luxuriofe crefcunt, quod fequenti 
. peragunt modo, Totum abfcindunt caudicem a ma- 
trice trunci cum parte ipfius corticis, quem dein col- 
ligant funibus Gomuto ‘in craffis ramis iftarum arbo- 
rum , & externe obliniunt coeno , quum ipfis increfcit. 
HERBARII AMBOINENSIS  LierXL Caput fy 
VIERDE HOOFDSTUK, 
Het vyfde Angrek. 
E vyffie zoorte is een kleine onderzoorte , van de 
D groote of eerfte , dog .wegens baare verandering 
beb ik baar een byzonder boofdftuk gegeven, Het 
beeft voor eerft een groote bos bladeren , die ook byzonder 
groeit , alle in malkanderen ftaande , en malkanderen 
ombelzende , veertien en vyftien duimen lang , twee breed, 
vooren is de [pits merkelyk in taveén gekloven , en daar 
van de eene boek langer. Ter zyden van deze vergade. 
ring uit de wortel zelfs komt een bloemdragenden Deel 
voort, rond, fiyf, vier voeten lang , daar aan de blog 
men wat ydel ftaan, en met beurten boven malkanderen, 
op kromme fleelen. 
De bloemen zyn gelyk die van de eerfle zoorte , dog 
kleinder , en meer geopent , van vyf blaadjes gemaakt., 
aan de buitenzyde peers of ligt-purper , binnen geel, met 
bloed-roode droppen, of dikke caratteren , waar van zom- 
mige rond, als droppen, zommige langwerpig zyn ; zom- 
mige bebben ook in de midden een geel plekje. In de mid- 
den ftaat een belmken , ter wederzyde twee boekjes , als 
boorntjes hebbende, wit met purpere linien, voor "t zelve 
Jtaat een ander krom boorntje , binnen gegeut , boven pur- 
per-verwig , beneden geel. De randen van de dikke blaad- 
jes zyn gemeenlyk omgebogen , en den knop van de omge- 
bogene bloeme is purper-verwig. De bloem beeft in Am- 
boina geen reuk, maar wel op Baly, als men bet middel- . 
Ste belmken opent. De caratteren van deze bloem zyn by 
den oorfprong der bladeren lankwerpig , als fireepen, na 
vooren toe breed , boekig , en zommige een geel cirkeltje 
befluitende. 
De vrugten zyn langwerpige bouwen, feskantig , drie 
en vier vingeren lang , een dik , met geel meel van bin- 
nen als aan "t voorige. 
Naam. In’t Latyn Angrecum quintum , five An- ` 
grecum fcriptum minus ; in ’t Maleits en Baleits An- 
grek kringfing kitsjil. ! 
Plaats. Het wijk op firand op °t Mangium cafeolare, 
of Waccat, daar *t zomtyds met zyn fleelen zoo lang af- 
bangt , dat ze aan ^t water raken , want deze bomen 
Jlaan met de vloet, in zee-water , en met de ebbe droog , ik 
giffe , dat de Malyers daarom deze bloem Renda cafian 
noemen , dat is demoedig , en arm, om dat ze zoo nede- 
rig afbangen. De afge/needene kan men ook lang in buis 
bewaren. * De Balyers planten deze en de i zoorte 
veel op de bomen van Sajor poeti , daar ze weelderig op 
komen, bet welk ze aldus verrigten. Zy fnyden den ge 
beelen [Lok van den moederftam af , met een gedeelte van 
deszelfs fcbor[Je , dan binden ze den zelve met touwen van 
Gomuto op de dikke takken van voornoemde bomen , en be- 
firyken *t van buiten met flik , zoo groeit by daar aan vaft- 
CAPUT QUINTUM. 
Angraecum flavum. Angrec cafturt. 
Angrec hemon. 
e t 
extum, feptimum , octavum , nonum , & deci- 
mum Angrecum luteos gerunt flores, nullis vel 
paucis admodum characteribus notatos, a prio- 
ribus in eo differunt he fpecies , quod folia nullos 
peculiares formant fafci€ulos , fed ipfi florifero infi- 
dent cauli vel ad ejus latus , qui in ramulos etiam di- 
` ftinguitur. Harum plurimz funt fpecies , quarum binas 
hoc in capite defcribam. ; 
. Primo. Angraecum fextum mofchatum five odoratum, 
fefe figit arborum corticibus per multas craffas & al- 
bas fibrillas , ex quarum congerie unus alterve fefe 
erigit caulis , tres ic altus, cujus inferior tertia 
pars foliis veftita eft, viciffim & denfe fupra fefe in- 
vicem locatis in binis fere ordinibus, unum in alte- 
rius finu locatur , funtque craffa & firma, fere inftar 
illorum Sedi majoris , quatuor pollices longa, binos 
lata digitos, fine nervis & venis, excepto quod infe- 
rior iplorum pars fit fulcata, — ' 
Apex 
= * 
VYFDE HOOFDSTUK: ` 
Het geele Angrek 
te van Angrekzyn die geene , die geel van bloemen 
Ryn, en geene of weinige caracteren bebben , van 
de voorgaande daar in dre dat de bladeren geen 
byzondere boffen maken , maar aan of ter zyden un de 
bloemdragende fteel ftaan „die zig ook in takken verdeelt, 
bier van beeft men veelderlei zoorten , waar. van wy twee 
in dit boofdfluk befcbryven zullen. 
I. Angrecum fextum Mofchatum five odoratum , 
D E fesde, zevende, .agt/te, negende, en tiende 200r- 
. begt zig mede aan de fcbor[Je der tomen waft , met veele 
dikke , en witte vafelingen , uit welkers klomp een of twee 
Deelen opfcbieten , drie voeten boog , «viens onderfte derde- 
part bekleed is van bladeren, met beurten digt boven mal- 
kanderen ftaande , fcbier in twee ryen, bet eene in'san- 
deren fcboot , dik en Syf, (hier als die van Donderbaart 
vier duimen lang , twee vingeren breed , zonder nerven 
en aderen ; bebalven dat men aan de binnenfte zyde een 
geute ziet. De 
