XI. Boek. VIIL Hoofáf. 
Hi inferius concavum gerunt petalum inftar Cym-. 
be, in qua concavus reconditur flofculus, fefe ape- 
riens in tria craffiufcula & flavefcentia petala, e qui- 
bus purpurea eminet lingua, que fimul reprefentant 
os feu riétum Leonis cum lingua extenfa. 
Radicem gerit vilem , ex paucis conftantem fibtillis , 
& inter alia Angreca crefcit in filveftribus arboribus 
in Toleeuwo , qui pagus eft ore Orientalis Amboinz. 
AMBOINSCH KRUIDBOEK. 
109 
Deze bebben van onderen een bol blaadje niseen fobuitje , 
daar in legt een bol bloempje indrie geslagtige dikke blaad- 
Jes zig openende , daar tuffen cen peers tonisken with pkt; 
te zamen verbecldende een Leewwen-mond met cen uitge- 
Jecke tong. d et 
Het beeft een zobere wortel , uit weinige vazelingen 
beftaande , en groeit onder andere Angreks op wilde bo: 
men op Toleeuw, een Dorp van Amboins Ooftbosk. 
- 
CAPUT. O.C T AV, UM. 
Angraecum purpureum. Angrec jamba, 
uodecima fpecies tam raro folia exhibet con- 
fpicienda, ut a muitis habeatur aphyila. Hoc 
obfervavi difcrimen, quod que in litoreis cre» 
fcit fcopulis & arboribus, foliis plerumque fic defti- 
tuta, fed que in ipfa terra in arboribus provenit, fo» 
lia profert, ita ut. bine hujus fpecies formari poffint, 
A non opus eit, quum varietas nimis par- 
va eft. 
Litorea fpecies primo gerit caulem angulofum & 
ftriatum , in mulros insequales articulos diftin@um , 
qui femper in medio magis protuberant quam in extre- 
mitatibus, uti & totus caulis prope radicem tenuiffimus 
eft & rotundiffimus, qui folia producit uti praecedens 
minus Angrecum, alrernatim pofita , quinque polli- 
ces longa, ultra unum lata, & fuperius fiffa uti reliqua. 
Caulis pedis circiter altitudinem adtingit , ac foliis 
ornatus eft, que vetufta decidunt, ac nudum relin- 
quunt caulem, atque hinc fit, ut putetur foliis defti- 
tui, nam prope hunc aitér excrefcit peculiáris caulis 
ex radice, binos-tresve pedes altus, inferius prope 
radicem tenuior quam in reliqua parte, in fimiles 
'ventricofos articulos diftinétus. In articulorum con: 
nexu, qui femper humiliores funt ipfo ventre , flofculi 
excrefcunt fafciculati feu vérticillati quafi, inftar flo- 
tum Jambi, circa articulos ad unam partem nudi, 
Hi flofculi peculiarem habent formam , a prioribus 
diverfam , quinque enim gerünt petala non aperta, fed 
comprefla inftar tubi, abinferiore parte aperta, atque 
ibi Sacculum feu corniculum gerunt inftar Orchidum, 
pollicem longi, vel paulo minores, ac vix pennam 
crafli, Superiores ore in apices diftinéte funt, atque 
, inteme bina pofteriora petala caflidem tegunt purpu- 
ream feu olea inftar coloris Caffombe , inodori 
penitus. Hi florum fafciculi circa medium caulis de- 
ETE qui prope apicem nudus eft. Fructus ignoti 
uc usque funt, radix rara eft, ex paucis conftans 
fibrillis brevibus. : mm 
Hee fpecies in litore reperitur, tam in curtis cras» 
fisque arboribus, quam in preruptis rupibus, in qui- 
bus cariofa ligna & flagella projecta funt. 
Nomen. Peculiariter dieitur Angrecum purpureum & 
nudum. Malaice Angrec jambu, & Angrec taffumba ; 
_ Javanice Rangrer , quo nomine reliqua etiam indigi- 
tant Angreca. 
Secundo. Silveftris fpecies a priore haud differt , 
nifi quod copjofiora exhibeat folia, ex mufcofa enim 
. & tenui fibrofa radice octo decemque excrefcunt tau- 
les, octo novemque pedes longi , quorum craffio- 
res folia , ac tenuiores flores proferunt, in multos 
articulos diftinéti, qui non multum venericofi funt , 
uti prioris, fed profunde fulcati & ftriati. 
Folia in caulibus ad quatuor pedum diftantiam a 
radice oriuntur , fimplicia & alternata fupra fefe in- 
vicem, tenuiora quam in aliis Angrecis, quinque & 
. fex pollices longa , binos lata digitos, acuminata, 
‘cum nervo medio inferius protuberance , faporis fatui 
& mufcofi. Caulis pars foliofa craffior eft inferiore. ` 
_ Caulis florifer in medio circiter flores profert copio- 
fos & globofos quafi , nunc abshac, nunc ab alia cau- 
lis parte, quivis flofculus unguem digiti circiter lon- 
gus eft, anguftum caliculum referens, vix pennam 
craffus , inferius facculo acuminato & ftriato au&us , 
feu in angufta petala diftin&tus, que fefe fuperius in 
quinque apicés aperiunt, & interne alium albicantem 
caliculum exhibent, flores hi coloris funt purpurei, 
Tubentes , & inodori, qui in confpeétum veniunt Oéto- 
bri & Novembri. ; i 
Nomen. 
AGTSTE HOOFDSTUK, 
Het parpere Angrek, 
7 E tavaal/fte zoorte werd zoo zelden met bladeren 
gezien, dat bet van veele voor bladeloos gebouden 
werd. Ik beb dit onderfcheid daar van bevonden, 
dut bet geene op jtrandklippen en bomen «waft; meeft zons 
der bladeren gezien , maar "t geene landwaart en op de 
bomen groeid, beeft ze bladeren, zoo dat men twee zoórs 
ten daar an zoude konnen maken, °t welk egter niet noz 
dig is, vermits bet verfchil te klein is. 
I. Deze flandzoorte beeft vooreer{t een geboekten of ge: 
Jiretpten ftecl, in veele ongelyke leden verdeeld, die altyd 
in de midden dikker zyn dan aan de enden , gelyk den ge» 
beelen fleel beneden by de wortel opt Aug Ke en rondfle is ; 
dragende bladeren gelyk de voorgaande kleine Augreks, 
met beurten boven malkander flaande , vyf duimen laig; 
rufm Sen breed, en vooren geklouft als andere. 
Deze jteel werd omtrenieen voet boog, en draagt niets dan 
bladeren, dewelke oud geworden zynde afvallen , en den 
blooten feel nalaten , en bier van komt bet dat ment voor 
bladeloos agt , want bézyden de voornoemde komt nog een 
andere byzondere fieel uii de wortel , twee en drie voeten 
boog , beneden by de wortel dunder , dan vervolgens , en 
in diergelyke butkagtige leden verdeeld. In de zamenvoes 
„gingen dezer leden, die-altyd lager flaan dan Laren buik; 
grocijen de bloempjes met bosjes by malkander bangende, 
als wervels of bet bloeizel van gamboe , rondom de leden 
of aan de eene zyde blood. _, ; 
Deze bloempjes hebben een byzonder fatzoen; van de 
voorgaande verfchillende, want ze hebben wel vyf blaad- 
jes, die niet geopent ftaan, maar t'zamen geflooten als 
een bypj: , aan de onderfte zyde geopent , en daar by een 
klein zaksken of boorntje y gelyk de Orchides , een duim 
lang of minder, en fcbaars een fchaft dik: Boven zyn de 
kanten in fpitzen verdeeld, en binnen bedekken de twee 
agterfle blaadjes een belinken van verwe, purper of rooze 
food , gelyk de couleur CalJomba , gants zonder reuk. 
Deze bosjes gn omirent bet midden dezes fleels, en by 
de fpitzen is bet bynakaal, de vrugten zyn nog onbekent y 
de wortel is weinig , en uit korte vazelingen gemaakt. 
Deze zoorte vindt men op Brand; zoo wel op korte en 
dikke bomen, als op fleile klippen, daar op vermolzemde 
ryskens en boutjes leggen. ` 
^ Naam. Men noemt bet in ’t byzonder Ängrecum Pur: 
pureum en nudum; in 't Maleits Angrek Jambu, en An- 
grek Caflumba ; op % Javaans Rangrec , gelyk zy ook 
alle andere Angreks noemen, 5 
ll. De landzoorte verjchilt niet van de voorgaande, 
-Qan dat ze meer bladeren vertoont , want uit een mosag: 
tige en dunne vazelige wortel , komen agt en tien fleelen 
voort, agi en negen voeten lang , waar van de dikkere 
bladeren , en de dundere bloemen dragen, in veele leden 
verdeeld die geen zonderlyke bulten bebben als bet vooris 
ge, maar diep gevoorent en geftreept zyn. , 
De bladeren aan baare fleelen fiaan wel vier voeten van 
de avoriel af beginnende, en dan met beurten enkelt, en 
veele boven malkander dunder dan andere Angrek , vyf 
en fes duimen lang , twee vingeren breed, Jpits toeloopen= 
de, met cen middeizenuwe beneden uitbuilende y finets en 
Jmeerig van fmaak. Het deel des fleels ; daar de bladeren 
aan fiaan , ts dikker dan beneden. 
De bloemáragende [teel beeft zyne bloemen omtfent de 
midden, deze bangen in ronde bolletjes veele by malkan= 
der, dan aan de eene dan aan de ander zydevan den feel, 
ieder bloempje is omtrent.een nagel van-een vinger lang, 
en als een /mal kelkje , fchaars een fchaft dik „beneden 
met een fpits fakske langs beenen geflreept , of in fmalle 
blaadjes deelbaar , die zig boven in vyf fpitzen openen s 
en van binnen een witagtig flyf kelkje vertoonen , xy zelfs 
zyn van couleur purper-rood y. en zonder reuk; men ziet 
ze in O&ober en November. 
03 Naam. 
