110 
Nomen. Latine Angrecum purpureum filveftre; Ma- 
laice Angrec caffomba feu Jambus Javanice Rangrec 
uti precedens. : : bori 
. Locus. In filveftribus cuu emnt uti in Va- 
tingis, Samaria, & Caryophyllis = 88 
Jjus. Ejus caules sr Be , calefaéti, & illiniti cu- 
rant Matta ican, feu Paronychiam manuum & digi- 
torum, fi nempe non erumpat, ut tumor diflolvatur 
& diffipetur, vel fi nimis increverit, ut rumpatur. 
In altis filveftribus arboribus hi caules feptem & 
o&to pedum altitudinem adtingunt, inferius plerum- 
que nudi, in medio floriferi, & fuperius foliofi , len- 
‘tum continent mucum, qui copiofe effluit, fi fcin- 
dantur vel tumpantur , fed ob nimiam tenacitatem 
haud facile abrumpi poffunt. Prope radicem rotundi 
funt, dein profunde ftriati vel fulcati , ac fuperius in- 
ter folia ex retundo plani, binis oris lateralibus. 
Alie quedam Angreci fpecies, quz dein ad noti- 
tiam meam pervenere yobcununt in Auduar. Cap. 57. 
fupra jam memoratz. 
Tabula Quinquagefima 
Ad Figuram primam Angraecum exhibet purpureum, quod eft 
fecunda fpecis boc Capite: 8. defcripta. 
Figura fecunda Herbam fiftit fupplicem , ac quidem ejus pri- 
mam fpeciem, que adfinis eft Thalia Maravara H. Malab. 
part. 12. Tab. 4. 
Figura tertia Angrecum denotat terreftre alterum Cap. undecimo 
defcriptum cum ejus fru&u A. _ 
HERBARII AMBOINENSIS © Liber XI. Caput IX. 
Naam. Jn’t Latyn Angrecum purpureum filveftre: 
in `t Maleits Angrec caffomba , of Jambu ; op't Fax 
vaans Rangrce ; als "t boven[laande. ; 
Plaats. Het waft op wilde bomen, als op de Waringe, 
Samaria, en Nagel-bomen, 
Gebruik. Zyne fleelen geflooten, warm gemaakt, en 
opge/meert, geneezen de Matta ican, of de vyfer aan de 
banden en vingeren, te weten als by niet uitbreeken wil, 
om bet gezwel te verdeelen en te vernietigen , of anderzints 
a groot geworden zynde , te doen opbreeken, 
Op hooge wout-bomen werden deze fleelen zeven en agt 
voeten lang , van onderen op meeft bloot , in de midden 
met bloemen , en boven aan bet eind wederom met eenige 
bladeren , zy [leeken vol taajen lym , dewelke overvloedig 
daar uit komt , als men ze fnyd of breekt , dog wegens 
baare groote taajigheid zyn ze niet af te breeken. By de 
wortel zyn zy rond, daar na diep geftreeps of geribt , en 
vooren iu(Jcben de bladeren uit den platten rond , met 
twee-kanten aan de xyden. 
Nog eenige andere zoorten van Angrek , dewelke later 
tot myn kennifJe zyn gekomen, ziet in Auctuar. Cap. 57. 
welke even boven zyn verbandelt, 
De Vaftigfte Plaat 
Vertoont in de ectíte Figuur het purpere Angrek, en wel des: 
- zelfs tweede zoort, in dit agt/le Hoofdfluk befchreeven. . 
De tweede Figuur wyft aan het ootmoedige Kruid, en wel des- 
zelfs eerfte zoort, welke naby komt aan de Thalia Maravara 
van de A. Malah. part. 12. Tab. 4. 
De derde Figuur verbeelt het andere wilde ofte boere Angrek; 
in het elfde Hoofdftuk befchreeven, met deszelfs vrugt A. 
CAPUT NONUM. 
Herba fupplex. Daun fubat. 
«A dfinis hec herba videtur Angreco, atque ipfius 
nobilitatis parafitus eft, qui plerumque aulam 
fequitur , quinque ejus funt notz fpecies, pri- 
mo minor feu vulgaris, ac quatuor majorés. ` 
- Primo. Herba fupplex minor, herbula eft femi pe- 
den alta, & fere acaulis ex radice proveniens, riam 
' inferius ex radice mox folia prode unt in binis ordi- 
nibus fibi alternata, ac viciffim fefe comple&entia, 
plana penitus, acfi comprefla effent. = ^ — 
odvis foliolum pollicis articulum: longum eft, 
vix femi digitum latum , firmum, & craffiufeulum, 
ex ortu oblique pofitum, inferius rectum, feu paruni 
inflexum, fuperius ventricofum, unde folium in me- 
dio latius eft, quam inferius, forma acinacis feu cre- 
fcentis lune. Inferius combinata videntur effe, acfi 
folium per medium complicatum effet, fuperius au- 
tem fünt integra , intenfe glauea , externe glabra ; 
interne fibrofa , &-falfi faporis cum levi aciditate, diu 
vegeta, fi abrupta in edibus fufpendantur. 
Horum foliolorum octo vel decem in uno locantur 
ordine, ac media maxima funt. Tales vero-foliofe 
collectiones quatuor „ fex, & feptem tenuibus in cau- 
liculis fimul ex radice excrefcunt, quz viliseft, & ex 
mufcofis componitur fibrillis, quibus tamen fefe tam 
firmiter arborum corticibus infigit, ut foliola fine ra- 
dice plerumque abftrahantur. Plerumque nil nifi hec 
foliola in hac obfervantur plantula , fed fi fit fenior, 
flores ac femina profert. ` ` ; 
«Flofculi pufilli funt, vix magnitudinem florum O- 
xyacanthz habentes, ac fimplices ex foliolis erum- 
pentes , funt enim quafi caliculi breves, curti, in- 
tenfe fufci , fuperius oras gerentes acutas, in pufillo 
viridi ac barbato caliculo pofiti, poft flores viridia 
fequuntur granula, Oryzz grana referentia, diu futti- 
nentia emarcidos flores , interne repleta flava & pilofa 
farina uti in Angrzco. 
` Crefcit in Mango cafeolari, feu Waccat in litoribus, 
uti & in Waringis, aliisque litoreis arboribus , que 
obliquum gerunt truncum. 
‘Nomen. Latine Herba fupplex minor, Malaice Daun 
fubat , que diftinguenda eft ab alia Daun fubat „quam 
fupra in initio decimi libri fub fpeciebus Graminis de- 
feripfimus:, unde & Ternatenfes aliud ipfi tribuunt 
. nomen. 
Secundo. 
NEGENDE HOOFDSTUK. 
Het ootmoedig Kruid. 
mede rekenen , en bet mag onder deszelven Adel 
O”: de maag {chap van Angrek wil zig dit kruid 
voor Parafitus of flatteerder dienen , ‘die dog ge- 
‚meenlyk bet bof volgen , men beeft er vyf zoorten van, 
een kleine of pemeené , en «ier groote, 
- Y Herba fupplex minor, is een klein kruideken , niet 
boven ven balve voet boog , fcbier zonder fleelen uit den 
wortel fpruitende, want van onderen af beginnen ze ftraks 
boven de wortel op cen zeer kort fteeltje , twee rygen bla- 
deren tegens malkander gefchikt , met beurten "t ene "t 
ander omvattende, gants plat, als of ze gedrukt waren. * 
Teder blaadje is een lid van een duim lang , cbaars een 
balve vinger breed, Kaf en dikagtig , uit baare vergade: 
ringe fcbuyns ftaande , aan de onderfte kanten regt of wei: 
nig gebogen, maar de boven[le kant is buikig , waar door 
bet blad im de midden breeder word dan agter , in de ges 
daante van een Zabel of waffende Maan. Aan "t agterfie 
eind fcbynen ze dubbelt te zyn, regt als of e een blad in 
de lengte gevouwen was , dog aan de voorfte kanten zyn 
ze geel, boog zee-groen, buiten glad, binnen dradig , en 
ziltig van fmaak , met een kleine zuurte , lange in baar we 
zen blyvende, als men ze afgebroken ih de buizen opbangt. 
Van zulke blaadjes flaan agt of tien in eene Tyge , en 
de middelfte zyn de grootfte. Maar zulke vergaderingen 
Slaan vier, fes „en zeven , met haare dunne fteeltjes by mal» 
kander uit eêne wortel, dewelke geringe is, uit Mosag: 
tige vazelingen beftaande , met dewelke bet zig egter 200 
vaft aan de fchorze der bomen begt , dat men de blaadjes ` 
` meeft zonder wortelen aftrekken kan. Den meeften tyd 
ziet men anders niet daar aan dan deze bladeren, dog regt 
oud geworden, brengt het zyne bloemen en zaden voort. ` 
De bloempjes zyn klein , febaars zoo groot als Mai- 
bloempjes , enkel tuffen de blaadjes uitkykende , want bet 
zjn korte naauwe kelkjes , boog-bruin., boven met fpitze. 
randen, ineen klein groen gebaart kelkje fiaande, na de- 
zelve volgen de groene knopjes als ryftkorrels, bebbende de 
drooge bloemen nog lange boven op, binnen met een bleek: 
geel, en bairig meel gevult, gelyk in bet Angrek. 
Het waft op de bomen Mangium cafeolare, of Waccat 
aan firand, als mede op de Waringe-bomen , en andere 
firand-bomen, die met den ftam wat [cbuins leggen. 
Naam. In ' Latyn Herba fupplex minor; in Ma- 
leits Daun fubat ; men moet bet onderscheiden van ets 
ander Daun fubat , "t welk wy boven in "t begin des tien- 
' de boeks onder de zoorten van gras befchreeven bebben , 
daarom. bet ook de Ternatanen een anderen naam geven. | 
Il, Herba 
