| XI. Boek. XI. Hoofdf. 
Maturi fructus dehifcunt in tria latiora, & tria an- 
ftiora fegmenta, utrimque connexa inftar corone 
‘efaree , intus flava locatur farina > que cinereum 
adquirit tandem colorem, & decidit , diu refiduis fur- 
culis, quibus pedunculi infixierant in caule, que & 
peculiarem formant corymbum. E 
Hujus & altera reperitur fpecies, quz prioris femina 
cenfetur , ipfi quam maxime fimilis , excepto quod 
folia breviora, ac dimidioanguftiora fint, immo que- 
dam tres modo digitos lata, eodem modo per longi- 
tudinem coftis donata , multis plicis rugofa, ac rariora 
munero. Flos eandem gerit formam , fed minor eft, 
albus penitus, vel aliquando inferius parum purpureus, 
& inodorus. Burfe prope radices anguftiores.& acu- 
tiores funt. In prima fpecie, fi in folo crefcát pingui & 
argillofo burfe aliquando craffitiem habent, ut tube- 
ra Condiliorum referant , atque in tota planta aliquan- 
do nil nifi hzc tubera confpiciuntur , quatuor & quin- 
que fimul locata fine foliis ac caulibus, interne her- 
bacea & fibrofa, primo mucofa, dein in ficcam ac 
fpongiofam degenerantia fubftantiam , uti fupra de 
Angreco fcripto fuit dictum. Jn hortis transplantata 
hec planta nulla gerit crafía tubera. - 
Nomen. Latine Angrecum terreftre primum purpu- 
reum: & album; Malaice Daun corra corra, juxta folii 
formam , quafi dicas cavum Korrakar exhibens, qui- 
dam, communi nomine id vócant Angrectana. Amboi- 
nenfes hoc vocant Abaan, quod nomen commune eft 
cum fubfequenti Involucro , quum ambas herbas ad 
unum referunt genus. i 
Locus. Hæ fpecies fubmiffz funt, ita ut de arbori- 
bus defcendant, & in folo crefcant, non tamen in 
ipfa veniunt planitie, fed femper in przruptis inve- 
niuntur locis, plerumque in vallibus, ubi terra deci- 
dit, ac fuperius nil nift longum crefcit gramen, quod 
Hulong dicitur. Alba fpecies rara eft, utraque co- 
piofe proveniunt ad oftium fluminis Alf, ubi difficile 
comparari poteft, in hortis etiam transplantari po- 
teft, ubi per annum flat, antequam flores proferat. 
… Ufus. Flores ornamento inferviunt , ac foliis Sa- 
gueri lagen® conligantur, omnesque elegantie iis in-. 
volvuntur ;-que in forum venales adferuntur, uti de 
fubfequenti Involucro amplius indicabitur. .. In. foliis 
ac radicibus acrimonia quzdam ineft, ad Helleborum 
quodammodo adcedens. ; : 
In Figura avicula adparet. picta prope florem , lon- 
go incurvoque roftro, que: Reguli fpecies eft , queque 
tam pufilla ac levis eft, ut quibusvis infideat floribus, 
ac fuccum vel rorem ex iis exfugat. 
Tabula Quinquagefima fecunda 
Ad Figuram primam Angrecum exhibct terrefire primum, cum 
ejus flore A feparato, & avicula Cacopit dicta. 
Angrecum terrefire alterum precedenti Tabulaso eft expreffum. 
Figura fecunda florem exhibet triplicatum Cap, 13. defcriptum 
cum ejus fru&iu B feparato. o = 
e 
AMBOINSCH KRUIDBOER. 113 
De rype berften open in drie breder , en drie ‚Smaldere 
riempjes , agter en vooren aan malkander bangende gelyk 
een Keizer=króon , binnen is cen geelagtig meel, "t welk 
grauw werd, en uitvalt, blyvende de ‚[chuitjes, daar de 
Jicelen in ftonden, nog langen tyd aan den boofdfteel laan; 
en maken een byzonderen tros. 
Men windt nog een tweede zoorte bier van , die men 
voor 1 wyfken boud van de voorgaande , bet zelve meeft 
gelyk , bebalven dat de bladeren korter , en maar baif 
200 breed zyn , zommige ook maar drie vingeren breed, 
op dezelve manier in de lengte geribt, vol vouwen, en 
weiniger in t getal, De bloem is van bet zelfde fatzoen , 
dog kleinder , gants wit , of zomtyds beneden wat peers 
bebbende , ook zonder reuk. De beurzen by de wortelen zyn 
ook wat finalder en fpiszer. Aan de cerfte zoorte, als bet 
op een vette kleigrond flaat, worden de beurzen zommige 
zoo dik, dat ze de knolien van Combilis gelyken , en aan 
de gebeele plante ziet men zomtyds anders niet dan deze 
knobbelen, vier en «yf by malkander , zonder bladeren en 
ficelen, binnen kruidagtig en dradig , eerft flymerig , daar 
na in een drooge fpongieuze zubftantie veranderende , ges 
lyk boven van 't Angracum fcriptum gezezt ‘is, Maar 
in, de tuinen geplant gewint bet geene dikke knollen. 
Naam. Zn; Latyn Angracum terreftre primum pur- 
pureum ez album; in "t Maleits Daun Corra corra; 
na de gedaante des blads , als gezégt , bet bol vaneen Kar- 
rakar vertoonende , zommige noemen ’t met een gemeene 
naam Angrec tana. De Amboineexen noemen ’t Ahaan , 
een naam gemeen met bet volgende Involucrum , terwyl 
xc beide kruiden voor een geflagt bouden, : 
Plaats. Deze zoorten vernederen bun alrede’, zoodat zè 
van de bomen afdalen , en op de grond waffen , epter 
komen ze niet tot de vlakte , maar men «indt ze altyd 
aan [eile plaatzen , meeft in de valeijen, daar *t land af- 
gevallen is y en boven op niet dan lang gras waft, van 
* gene men Hulong noemt. De witte zoorte werd zelden 
gevonden, beide ziet men veel aan de fleilte van de rivier- 
den Alf, daar.’t zomtyds moejelyk te bekomen is, en men 
kan ze ook in de tuinen verplanten, daar ze wel een jaar 
Joan, eer ze bloemen dragen, 
Gebruik, De bloemen werden maar tot cieraat gebruikt; 
met de bladeren bind men ze de Sagueers-potten toe, en 
men wind alderbande fruiten daar in , die men op de markt 
te koop brengt, gelyk van ’t volgende Involucrum zal ge: 
zegt werden. Inde bladeren en wortelen fteekt een merkea 
lyke fcberpig beid , die zoo wat na de Helleborus wil aarden. 
In de Figuur ziet men een vogeltje by de bloem getekent, 
met een lang krom bekje, zynde een zoorte van de Regulus 
of bet Koninksken, "t welk zoo klein en ligt is, dat bet op 
alderbande bloemen zit , en den fap of dauw daar uit zuigt: 
De twee en Vyftig fle Plaat 
Vertoont in de eerfte Figuur het eerfte Aard-Angrek, met dés- 
zelfs bloem A afzonderlyk, en het vogeltje Cacopit-genaamt. 
Het andere Aard. Angrekis in de voorgaande 50. Plaat verbeeld. 
De tweede Figuur vertoont de driegevoude bloem, in het 13: 
Hoofdftuk befclireeven , met deszelfs vrugt B afzonderlyk. 
— 
CAPUT UNDECIMUM. 
Angraecum terreftre alterum. 
Ángrec tana. 
ltera Angreci terreftris fpecies craffiufculam ac 
repentem gerit radicem, fere inftar Curcume, 
- quz caules quosdam emittit eraflos, per longi- 
tudinem ftriatos & alatos, ac transverfaliter articu- 
latos. Folia fefe invicem quoque complectuntur, refe- 
runtque illa tenere Pinange', vel Hellebori albi, bi- 
nas ac binas cum dimidia fpithamas longa, fesqui pal- 
mam lata, quinque coftis longitudinalibus diftinéta , 
glabra, & lete virentia. 
timario caule unus alterve rectus & rotundus 
excrefcit caulis, fequi fpithamam longus ,. quibus flo- 
res increfcunt fupra fefe invicem , magnitudine An- 
, ¿reci primi. 
Tam, PI, Flos 
ELFDE HOOFDSTUK. 
Het tweede Land-Angrek. 
E tweéde zoerte wan aard Angrek > beeft een dik- 
D agtige kruipende wortel , fcbier als Curcuma, de- 
iir uitgeeft eenige dikke fteelen , in de lengté 
geftreept met fcherpe ruggen, en over dwers geleed. De 
bladeren flaan ook om malkander , en gelyken.die van een 
jong Pinang-fpruitje ;\ of na Helleborus albus , twee en 
derdebalwe fpannen lang , anderbalve band breed, met 
vyf ribben in de-lengte verdeelt ; glad, en blyde-groen. 
Uit den bovfäfteel febieten een of twee andere'regte, en 
rondere fteelen, anderbalve fpannen lang , daaraan was- 
fen bloemen boven malkander , in de groote van ’t Angrek 
primum. $ 
P De 
