114 
Flos externe quinque alba gerit petala, & interne 
amplam & flavam Caflidem, que alis fuis medium tri- 
gonum piftillum ambit, utreque vero directe fub fu- 
periore locantur petalo, quod unum eftex mox quin- 
que defcriptis , quodque inftar cymbz fupra florem 
convexum eft, poft florem ex bafi ejus fructus ex- 
crefcit, qui eft filiqua oblonga hexagona, externe 
viridis, interne farina flava repleta, uti in Angreco 
primo. 
Primaria ejus radix fruftum refert Curcumz , & fu- 
pra terram prominet, quum folia & vetuftus caulis 
deciderint, ad latera emittit radix alias craffas longas- 
que fibrillas, juxta terram inftar vermium prorepentes. 
Nomen. Latine Angracum terrefire alterum; Malai- 
ce Angrec tana. : e 
Locus. Hee fpecies in plano prorepit folo, tam in 
nudis montibus, ubi parvule crefcunt plantule & 
fruticuli , quam in planis vallibus juxta fluminum ripas 
fub gramine , in hortis etiam transplantari facile poteft. 
Jus ejus ignotus eft, excepto quod ejus fapor non 
tam acris fit quam prioris, magis adcedens ad illum 
veri Angreci. 
N. B. Angrecum hoc. terreftre (upra. Tab. 50. fig. 3. eft deli- 
neatum, atque convenit. cum Bela pola H. Mala. part. 11. 
Tab 35. quod Gladiolus Indicus, paluftris, latifolius, flore 
albicante , in notis vocatur, & £7. Malad. pag. 33. & Plukn. 
Amaltb. pag. 106. 
HERBARIIAMBOINENSIS 
Liber XY. Caput XII. 
De bloeme heeft van buiten vyf witte bladeren , en oan 
binnen een wyd geelagtig belmke , "t welk met zyn vleu- 
gelen bet middelfte drieboekige pylaartje omvat , en beide 
ftaan regt onder bet bovenfte blaadje , zynde een van de 
woorfchreve vyve , 't welk mede als een fchuitje over de 
bioeme gebogen ftaat, agter de bloemz wit den voet groeit 
de vrugt , zynde een langwerpige zeshoekige bouwe 5 bui 
ten groen , binnen met een geelugtig meel , gelyk aan't 
eerfte Angrek. 
De boofdwortel gelijkt wel een fluk Curcuma , en buidt 
boven de aarden uit, als de bladerenen oude Deel afgewais 
le zyn, en beeft ter zyden andere dikke lange vazelingens 
langs de garde kruipende als wormen. 
aam. In” Latyn Angrecum terreftre alterum; in 
"t Maleits Angrec tana. 
Plaats. Dit kruipt ap: op de.vlakke grond , -zoo op kaa 
le bergen y daar een kleine delle, en wat ruigte is , als in 
vlakke valeijen, langs- de rivierkanten onder ’t gras , laat 
zig ook ligt in de tuine verplanten. 
`- Zyn gebruik is nog onbekent , bebalven dat bet aan 
{maak zoo fcherp niet is als het voorgaande., en bet regte 
Angrek nader komende. 
N.B. Dit Land Angrek is boven Tab. so. fig. 3. afgebeeld, 
en komt overeen met de Bela pola van de H. Malab. part, 
11. Tab, 35. het geen de Indifche, in moeraffen groeiende, 
breedbladige Gladiolus, met een witagtige bloem genaamt 
wert in de Note van Commelin, als mede in de Fl, Malab; 
pag. 33. ep br Plukn, Amaltb. pag. 106. 
CAPUT DUODECIMUM.. — 
Involucrum. Daun bonkus. 
ertia Angreci terreftris (pecies eft Involucrum,, 
- "foliis cum prima conveniens fpecie , plurimis: 
- enim gaudent coftis ac plicis, quæ per longi- 
tudinem in poftica protuberant parte, & acuta for-. 
mant dorfa , fed fubtiliora quam in prima fpecie, 
funtque folia hee tenuia , glabra, & ex viridi nigri- 
cantia, quorum quodvis ftriato infidet petiolo, ac: 
fefe invicem ambiunt uti in Curcuma, fimul cum pe- 
tiolo tres quatuorve pedes longa, binas lata palmas.: 
Flores: fru&usque peculiari: progerminant modo ,. 
non cum Angreco , fed cum Globba convenientes. 
Interfolia enim ex radicibus breve excrefcit tubercu- 
lum, ex fquallide virentibus foliolis “feu fquamulis 
compofitum inftar Hippophyti Globbe Deerion, vel 
Curcume, fed multo minus. Inter ifta foliola parvi 
eminent concavi flofculi, füperius in fex apices di- 
ftinéti & lutei, qui cito marcefcunt. Dein tubercu- 
lum iftud ornatum eft longis & obfcure cinereis fo- 
liolis, inter quz fructus excrefcunt, qui funt bacce 
oblongo rotund, ac virides, inftartefticulorum gal- 
linaceorum , cum refiduis ficcis floris petalis in fum- 
mo, intus replete funt he baccz nigris granis, que 
muco argenteo feu pulpa, obduéta fünt, qualis in 
Globba reperitur, fed fine fapore & odore. ` 
Radix transverfalis eft, pollicem craffa, & inftar 
Suberis fungofa, interne nigricantibus maculis & pun- 
€tulis notata, externe innumeris pufillis fibrillis ob- 
duda. Ejus Fiypophytum raro confpicitur inter folio- ‘ 
la latens, potiffimum Januario. 
Nomen. Latine [nvolucrum , juxta vulgare Malaienfe 
nomen Duun bonkus, h. e. folium involutiomis, veri 
autem Malaienfes id vocant Cartari, alii etiam Daun 
corra corra , uti primam fpeciem; Amboinice Abaain. 
Locus. In montibus crefcit filvofis, in arenofis lo- 
lis, apricis, & ubi arbores.vage funt; uti circa vias 
medie regionis , ubi folum eft acutum & faxofum ; 
e oct rubro mixtum, cui per radices fuas firmiffime- 
infixum elt. Nunquam folitarium crefcit, ac femper 
cohortatim ., fed feparatim, & ob filveftrem ejus na- ` 
turam haud facile trarsplantari poteft. 
U/us ejus frequens eft apud incolas in re domeftica, 
petunt enim ex: filvis folia, quibus involvunt Cana- - 
rios, Lemones, ac quosvis alios fruétus & pifces, 
quos venales gerunt, vel aliis transmittere volunt, 
huic enim operi aptafunt, quum cymbz formam ha- 
beant, ac lenta fint, utrimque acuminata, unde quod 
ipfis involutum eft, optime tegunt , inre Medica nul- 
lus ejus innotuit ufus. 
Altera 
TWAALFDE HOOFDSTUK: . 
Het Inwindzel. | 
E derde zoorte van Angrecum terreftre is bet In: 
D volucrum, aan bladeren met de eerfie zoorte: over 
^ een komende, want žy zyn vol ribben- en ploojen y 
in de lengte aan de agterfte zyde met fcherpe ruggen uit- 
flekende , dog fynder dan aan de eerjte, dun, efen, en 
zwartagtig-groen , ieder ob eem geribden fteel ftaande’; 
en malkander omvattende gelykin de Curcuma, amen 
met den Meel drie en vier voeten lang, twee banden breed. 
De bloemen en vrugten komen op een byzonder manier 
woort , met geen Angrek, maar met de Globba overeen- 
Komende. ant tufjen de bladeren uit de wortelen ont- 
Jpringteen kort kolfke, van vuilgroene bladeren of fcbub- 
bekens gemaakt, gelyk bet Hypopbyton van Globba doerion 
of Curcuma, dog veel kleinder. TufJen de blaadjes kyken 
kleine bolle bloempjes uit , boven in fes fpitzen verdeelt, 
en geel, die baaft verflenzen. Daar na ziet men den kolf 
bezet, met lange donker-grauwe blaadjes, tu[fen dezelven 
groejen de vrugten , deweike zyn ronde, langwerpige, 
groene bezien gelyk baane-klootjes , met eenige droge blaad- 
jes van de bloeme boven op. Binnen zyn ze uitgevult 
met zwarte korrels , en dezelve met een zilververwige 
Sym of merg omgeven, gelyk men in de Globba ziet , dog 
zonder fmaak en reuk, - 
De wortel is dwers, een duim dik, voos als Kork, bine 
nen met zwartagtige plekken , en puntjes , buiten met 
ontelbare. kleine. vazelingen omgeven. Het Hypothyton 
SE zelden, tuffen de bladeren fcbuilende „ meeft in 
anuary. ; 
Naam. In "t Latyn Inyolucrum ; aa "t gemeen Ma- 
leits Daun bonkus , dat is-Folium involutionis; dog de 
regte Malyers noemen ’t Cattari ; andere ook Daun corra 
corra; gelyk de eerfte zoorte, in *t Amboins Ahaain. 
Plaats. Het waft op de bergen in de boffen, dog oP 
zoodanige plaâtzen ‚daar ^t lugtig is , en de bomen ydel 
Joan y gelyk:omtrent de landwegen , daar bet fcberp en 
fteenig iss; op een roode kleigront, daar het-dar'met- de” 
wortelen zeer vaft boud. Het waft ook nooit;enkeld , maar’ 
met troppen by malkander , dog niet aan malkander vafts 
en laat zig wegens zyn wilden aart niet ligt verplanten.’ 
- Gebruik. „Het beeft een groot gebruik by de Inlanders” 
in haare buisboudinge , welke deze bladeren uit het bos: 
balen , om daar in Canary , Lemoenen, en alderbande: 
vrugten en. viffen te winden ; die ze te koop dragen of 
aan aderen verzenden willen ,- want zy zyn daar toe be» 
kwaam:om dat xe fcbuite-formig , en taai zjn, agter en 
vooren toege/pitft , en daarom 't ingewondene goet digt , 
bedekken. In de Medicyne is geen gebruik bekent, 
A 
