[20 ` 
mollia , paucisque obliquis coftis notata, poft folia 
ex fruticulo flofculi progerminant hic & illic brevi- 
bus infidentes petiolis, qui parvi funt & concavi 1n* 
ftar caliculorum, in quatuor petala diftinéti & albi. 
Fructus ignoti funt. Hoc nido inveterato & in ter- 
ram prolabente , fenfim degenerat ejus fubftantia in- 
terna in filum tenue inftar arencarum , fique cafu pes 
in ea deponitur , cuti adheret, & maligna excitat 
ulcera. 
Nomen. Latine Nidus germinans; Malaice Ruma fu- 
mot , h. e. formicarum nidus. Amboinice Ubuta ; Mac- 
caffarice Bantiala. : > 
Locus. Ambo dependent ex arborum truncis , qni 
durum & fiffum habent corticem, tam in filvis in fil- 
veftribus , quam frugiferisarboribus, quales funt Co- 
fafi & Duriones, Prima fpecies, uti dictum eft, com- 
ponitur a nigris, & altera a rubris formicarum fpe- 
ciebus, que pufille fed urentiffimz funt , unde hi 
nidi non tractari poffunt, quamdiu rubrz formice in 
iis nidulantur, quin ad fluvium trahendus talis fit ni- 
dus, & aliquamdiu in eo deponendus , quum vero per 
aliquod tempus deciderit, formice eum reliquerunt. 
Videntur vero acrimonia fua corticem arboris irri- 
tare, & germinantem naturam in fuos: adtrahere ni- 
dos, qui primo ex terra & cariofo ligno confecti 
funt, nihilominus tamen mirandum eft, nidum hunc 
particularem producere plantam cum arbore nullo 
modo convenientem , qualis nullibi obfervatur vel 
confpicitur nifi in his nidis. à e 
Ujus ejus nullus mihi notus eft, licet incolas vide- 
rim illos petere ex filva in ufum quendam Medicum. ' 
In deeiduis & putridis nidis pedes deponere quam 
maxime-cavendum eít ob rationem datam , quique 
fauciatus eft, locum adfectum inlinire oportet qua- 
dam Oryze fpecie, Bras pulot itam di&a, in pultem 
Cota. In Amboina non multam notum eft hos nidos 
nocere, fed quidem in Maccaflara , ubi cuncta venena 
maligniora funt. 
+ Interna herbacea medulla contrita , & Emplaftri 
forma appia magnis & duris tumoribus, eos ma- 
turat, fed fimul parvum excitat pruritum. 
Ti abula. Quinquagefima quinta . 
Ad Figuram primam Nidum exhibet germinantem formicarum 
| Rigrarum. ; 
Figura fecunda Nidum denotat germinantem formicarum ru- 
. brarum. 
CAPUT DECIMUM SEPTIMUM. 
Tuber regium. Uby radja. 
recedentes plante nobis occafionem prebue- 
runt, ut plures alias proferam fpongiofas radi- 
ces, rt funt Tubera & Boleti, quorum qui- 
- dam funt edules, alii non. Inter edules excellit Oe 
radja, non quia adfme eft Übiis, fed ob radicum 
fimilitudinem, que hujus plante primaria pars eft. 
Formam itaque habet Ubii ingentis, pugni magni- 
tudine , immo aliquando infantis capitis , quedam 
etiam bulbofie funt radices, oblique , inregulares, 
tuberculis & foveolis notatz fine ullis fibrillis, ex- 
terne nigre vel terrei coloris, ita ut pro lapide cru- 
do haberetur, immo a quibusdam reperta, qui eam 
non noverant, tanquam lapis projecta iterum eft tu- 
berofa hec radix, fed fubftantia ejus multo lenior 
eft, vix ligni vulgaris gravitatem habens , interne alba 
& ficca e 
ullo fapore, nort lenta fed granulofx, fi mafticetur, 
fed ficca & vetulta fatis dura eft, ac vix dentibus 
confringi poteft , ita ut fecare vel radere eam opor- 
teat, tota itaque hzc radix abfcondita eft mox fub 
terrz fuperficie y aliquando parum denudata, & nil 
preterea in ea confpicitur, fed pluvia calida & fole 
plendente vel tonitruofo ccelo ex ipfo Boletus ex- 
crefcit aliquando fimplex ; aliquando duplex , aliquan- 
T ms fimul, quorum tamen femper unus maxi- 
inus eft. 
Pecu- 
inftar Crete, & equalis fubftantiz , fine 
HERBARIIAMBOINENSIS  ZZbrXI. Caput XVIK, 
met weinige fchynze ribben , agter de bladeren uit bet 
Jtammetje komen de bloempjes voort , bier en daar op kor- 
te fieeltjes, zyn klein en wat bol als kelkjes , en in vier 
blaadjes verdeelt , en wit. 
De vrugten xyn nog onbekend. Dit neft oud geworden 
zynde , en op den grond gevallen verandert van binnen in 
dun gaarn als fpinnewebbe, en als men by geval met een 
voet daar in trapt , Matt bet aan de buid bangen, en maakt 
fnoode zweeringen. : 
Naam. In’: Latyn Nidus germinans ; in 't Maleits` 
Ruma fumot; dat is Mieren-neJt , in.’t Amboins Uhuta; 
op Maccaffaars Bantiala. 
Plaats. Men vindt ze beide aan de ftammen der bomen 
bangen, dewelke een barde. of opene fcbor Je hebben , zoo 
wel in "t booge wout aan wilde als aan vrugtbomen, Co- 
faffoe en Durious-bomen , de eerfle zoorte wert gemaakt, 
als gezegt , door favarte , en de tweede door roode-zoorte 
van, Mieren , welke klein dog zeer brandig zyn., daarom 
zyn deze neften niet te bandelen , zoo lang de roode Mie- 
ren daar in zyn , of men moet bet na een rivier Jepen, 
en een tyd lang daar in dompelen , maar als men ze een, 
langentyd afgevallen vindt, zoo xynder de Mieren meeft uit, 
et (cht, dat ze met bare fcherpigbeid de fchor [Je des 
booms prickelen, en de groejende natuur daar uit in baar 
neft brengen, "t welk eerft van aarde en vermolzemt bout 
is gemaakt , niet te min is bet nog al te verwonderen, 
dat dit neft een byzondere plante voortbrengt, met den boom 
geen gemeenfchap bebbende , en diergelyke nergens gezien * 
werd dan op deze neften. be | 
` Gebruik. Daar van is my nog niets bekent , boewel 
ik de Inlanders die uit bet bos beb zien balen „om tot eenig 
Medicyn te gebruiken. In de afgevalle en verrotte neften 
te trappen moet men xig wagten, om reden als vooren j 
en die zig daar inne bezeert beeft , zal den plaats beftry- 
ken met een zekere flag Ryft, Bras pulot itam genaamt, 
gekookt en een papje daar van gemaakt. In Amboina boort 
men niet veel, dat deze nefte fcbaden doen, maar «vel op ^t 
lant Maccaffar , daar dog alle fenynen kwaadaardiger zyn; 
Het binnenfte kruidagtig merg gewreven , en pleifters- 
gewys opgelegt , rypt de groote en harde gefwellen, dog 
maakt een klein jeuken daar by. > nd 
De vyf en Pyftisfte Plaat 
Vertoont in de eerfte Figuur het groeyende neft der zwarte 
Mieren. : ee 
De tweede Figuur wyft aan het groeyende neff der roode Mieren. 
AA deed La 
SES: 
SEVENTIENDE HOOFDSTUK. . 
De Koninklyke_ Bol, 
Y et voorgaande gewas heeft ons occafie gegeven y 
om van meer andere Jpongieufe wortelen te fpree- 
le “E ken, als aardbollen en Cambernoelien , waar van 
“zommige eetbaar, zommige niet zyn. Onder de eetbare 
miht uit bet geene men Oeby radja noemt, niet om dat 
bet uit de maeg fcbap van de Oebis zy , maar na de ge- 
ph: van d wortel , dewelke in dit gewas bet prin- 
cipaal[le deel is. iD 3 
Zy beeft dan de gedaante van een groote Ubie , zommi- 
ge zoo groot als een vuift, zommige als een kind een boofd, 
ook zyn zommige bolagtig , fcheef , met bulten en kuilen , 
zonder eenige vazelingen , van buiten zwart of aardever- 
wig , zoo dat men "t voor een ruwe Been zoude aanzien, ook 
van veelen gevonden zynde , die bet niet kenden, als een 
Deen weg geworpen , “dog bet is veel ligter van zubftan- 
tie, kwaalyk zoo zwaar als gemeen bout , binnen is bet 
zoo wit en droog als kryt, en van een eenparige 2ubjtan- 
tie, gants zonder fmaak , niet taai , maar brokkelagtig in't 
kaauwen , dog bet gedroogde en oude walt redelyk bart ‚en 
kwalyk om te byten, zoo dat ment fmyden of raspen moet, 
deze gebele wortel mu legt verborgen in de aarde, even. 
onder ^t rifch, zomtyds een weinig blood, en anders ziet 
men niets daar aam , maar by warme regen met zonne- 
Jcbyn, en donderweer komt uit dezelve een Kampernoelje 
voort , zomtyds enkel, zomtyds dubbelt, zomtyds veele by 
malkander , dog waar van maar altyd eene de grootfte is. 
3 
