124 
CAPUT DECIMUM NONUM, 
Boletus mofchocaryanus. Culat pala. 
bini prz reliquis excellunt, unus in Banda, alter 
in Amboina. 
Primo. Bandenfis, qui dicitur Boletus mofcbocarya- 
nus, eft brevis ac craflus, non ultra tres transverfa- 
les digitos altus, ac binoslatus, inferius craffiufculus, 
cum rotundo capitulo inftar campanule , fuperius ex 
nigro cinereus & glaber, inferius folito modo plica- 
tus, craffus, & cartilagineus, in primo progerminan- 
tibus caput claufum eft, atque inferius ad mediam 
partem tectus pellicula inftar preputii, coloris cine- 
rei, hic fefe aperit, & brevi marcefcit, ita ut capitu- 
lum cum pedunculo nudum fuperfit. Crefeit in viri- 
dibus putaminibus nucum Myrifticarum , que quum 
nuces depurantur, abfcinduntur, & infilva projiciun- 
tur aggregatim , quz putrefcunt , & calidis pluviis 
hos proferunt Boletos. quos domini colligunt , & 
pro menía domum portare curant. 
Ji fubfequuntur edules quidam Boleti, quorum 
Nomen. Latine Boletus mofcbocaryanus ; Malaice Cu- 
lat pala; quo nomine in Banda quoque notus eft, 
Culat enim generaliter omnes vocantur Boleti. Am- 
boinice Ulat. 
Locus. Nullibi reperiuntur, nifi in Bandenfibus in- 
fulis, ubi nuces Mofchate folummodo coluntur , licet 
enim hic in Amboina aliisque infulis una alterave re- 
eriatur arbufcula, nulle tamen putaminum catervz 
ormantur , in quibus hoc Culat crefcit. 
‘Ufus. Delicatifimi & optimi funt cunctorum Bo- 
letorum , qui in iftis crefcunt infulis, atque hinc tan- 
tummodo pro menfa colliguntur, in primis apud ma- 
gnates , pingui enim juri carnium incodi delicatum 
prebent cibum , faporis grati, & inter mafticandum 
crepitantem , unde in Banda nulli pereunt, muria 
etiam debili condiri poffunt , & in alias transmitti 
regiones, fique coquere illos velimus, primo hos ma- 
genre oportet, fed multum perdunt grati primique 
aporis. = 
ecundo. Boletus faguarius , Culat fagu, eft Boletu 
vulgo prioris magnitudinis & forme, excepto quod 
paulo pallidior fit, vel ex cinereo lutefcit. Crefcit 
in Amboina, Cerama, Moluccis , cun&isque infulis, 
in quibus Sagus crefcunt, provenitque in catervis, 
dog iae furfurum abjiciunturin filvis, quum farina. 
agus preparatur, ibique putrefcunt, & Hla vocan- 
tur, in quibus tum Celat progerminat, fed raro repe- 
ritur, quum Ela*ab hominibus maxima ex parte con- 
Tet & abducitur pro pabulo porcorum & Anatum, 
vel fi in filvis remaneat , ab apris devoratur, non 
etiam provenit , fi Æla nimis fit gracilis, pinguedo 
enim in ifta latet farina, que ex ea fubducitur. Unde 
 & qui hoc defiderant Culat, pinguiffimam Elam in 
hortis deponere oportet acervatim , ut ibi putrefcat. 
Boletus hic in cibo. adhibetur inftar prioris, ac pro- 
ximum poft eum meret locum. 
Nomen. Latine Boletus faguarius; Malaice Cala: fa- 
gu, & Culat ela; Amboinice Ulat ela. 
“CAPUT 
HERBARII AMBOINENSIS 
Liber XI. Caput XIX, 
NEGENTIENDE HOOFDSTUK. 
Notemufcate Paddefloel. 
U volgen eenige eetbaare Kampernolien of Padde- 
N fioelen, waar onder twee zoorten uitmunten , de ` 
eene in Banda, de andere in Amboina. 
I. Banda/che biet Boletus mofchocaryanus , is een 
korte en dikke Paddeftoel, niet.boven vier dwersvingeren 
breed, van onderen met een dikagtige fleel , en daar op 
een rond boofdeken , als een kloksken , van boven zwart- - 
graauw, en effen , beneden met de gewoonlyke ploojen, 
dik, en krakebeenagtig van fubfiantie, aan den eerft uit- 
komende is bet boofd geflooten, en van onderen op balf be- 
dekt, met een welleken of floopken gelyk een voorbuid , ook 
asgraauw van couleur , dewelke zig opent , en in korten 
verflenft , dat bet boofdeken met zyn fleel blyft oan, 
Hy waft op groene Notemofchate fcbillen of bolfters , die 
men by "t fcboonmaken der rype Nooten affnyd , enin’t 
bos weg fmyt op boopen, die dan liggen rotten , en by war- 
men regen deze Paddeftoelen woortbrengen , daar dan de 
eigenaars of perkeniers op paffen , en voor bunne tafel te 
' buis laten brengen. 
Naan. In’t Latyn Boletus mofchocaryanus ; in *t 
Maleits Culat pala; met welke naam xy in Banda ook be- 
kent is. Want Culat in ’t generaal, bieten allerlei Pad, 
deftoelen , in "t Amboins Ulat. 
Plaats. Men windt ze niewwers dan in de Bandafe Ei- 
landen, daar de Nooten-mu/chaten alleene gebavent wer- 
den, want boewel bier in Amboina en andere Eilanden, 
bier en daar een boompje gevonden werd, zoo werden eg= 
ter aldaar geene boopen van bolflers gemaakt , daar op 
deze Culat groejen kan. 
Gebruik. Zy zyn de alderfmakelykfte , en befte onder 
alle Paddeftoelen , die in dezelve Eilanden waffen, en 
werden daar om alleen voor den tafel gezogt , ook by de 
grooifte lieden, want in een vet zopje gekookt , geven ze 
lekkere koft, aangenaam van fmaak, en in "t kauwe wat 
krakent, weshalven in Banda geene verloren gaan , men 
kan ze ook in flappe pekel leggen , en in andere Landen 
verzenden, als men ze dan kooken wil, moet men ze eerft 
wat uitverfchen, dog verliezen «eel van de eerfle aange- 
naambeid. 
II. Boletus faguarius, Culat fagu, is een Paddeftoel, 
méeft van de voorgaande grootte, en fatxoen , bebalven 
dat by wat bleeker is , of uit den grauwen na "t geele 
pecht, Hy waft in Amboina, Ceram, Moluccos , en 
alle Eilanden , daar den Zagu-boom waft, voortkomende 
op de boopen , die men als zemelen by t maken van zague 
meel-in * bos wegwerpt , en retten laat, Ela genoemt, 
waar op dan deze Coelat groeit , dog men kan ze weinig 
vinden. Om dat de Ela meeft door de menfchen wegge- 
baalt werd tot voedzel van Verkens en Eenden, of in.’t bos 
blycende leggen van de Verkens opgeflokt werd. Zy wil 
ook niet groejen, als men de Elaal te mager maakt, want 
de vettigbeid in dat meel beflaat , "t welk men daar uit 
baalt. Daarom die deze Culdt willen bebben , moeten de 
en Ela in bunne tuinen op boopjes fcbudden: , en daar 
laten rotten. _ Men gebruikt ze in de koft als de voorige, 
‚en verdient de naafle plaats na dezelve. E 
Naam. In t Latyn Boletus faguarius ; im "t Maleiós 
Calat fagu , en Culat ela; in 't Amboins Ulat ela. 
TWIN- 
