XI. Boek. XX. Hoofdft, 
BAPUT VIGESIMUM. 
Boleti eftulenti varii. Djanior ES 
; Jajor caju. 
"ubfequuntur porro quidem edules Boléti minoris 
S pretii, fed omnes tamen cibo utiles , quorum 
quinque defcribam fpecies fubfequentes. 
Primo. Boletus primus infundibuli figura, quam ma- 
xime convenit cum ifto fungo, qui in precedente 
Uby radja crefcit. Rotundus eft, magnitudine nummi 
inperialis, fuperne compreflus foveola, inftar infun- 
dibuli, gilvus, feu fordide albus, glaber, feu parum 
ftriatus , inferne parvis plicis notatus , que omnes 
concurrunt in craffiufculum pedunculum, digiti arti- 
culum circiter longum. Pellicula ejus tenuiffima eft, 
Jenta, nec coctioni bene conveniens, fed juniores funt 
eligendi, alioquin enim inftar Corii funt lenti hi Boleti. 
ujus fpeciei funt albi, gilvi , rubentes , & cinerei, 
prout videtur, juxta etatem mutabiles. Hujus etiam 
altera varietas eft, infundibiliformis quoque , fed 
magis extenfa & craffior, nunc integras , nunc fiffas 
gerens oras, fuperne gilva feu fordide alba, ac pa- 
rum ftriata, punêtulis inferne albis notata, ac mul- 
tis plicis, curtoque craffoque infidens pedunculo. 
Vetufti in fuperiore feu concava parte parum rugofi 
funt, per venulas & pilos hirfuti. 
Nomen. Latine Boletus primus infundibuli forma ; 
Malaice Sajor caju , ac generali nomine Sajor puti; 
Amboinice Ulat. 4 
Locus. Utrique crefcunt ad radices vetuftarum ar- 
borum in deciduis vel amputatis ramis, terre incum- 
bentibus & putrefcentibus. Ex terra etiam aliquando 
rogerminant, ac putaret quis, flores effe Uby radja, 
i vero terra effodiatur, femper fruftulum putridi 
ligni fub iis reperietur , cui nexi funt. Optimi cen- 
fentur, qui putrido increfcunt ligno, vel radicibus 
Samame, cunéti vero, qui ex lactefcentibus proger- 
di funt. — ' 
Ufus. Tenere plante cibo quodammodo utiles & 
apte funt, ac piperatum requirunt carnium jus, 
quum tamen cuncti non multum valent ob lentorem 
& tenacitatem , ceteroquin fapor fatis gratus eft, 
femper crafliffimi & tenerrimi funt eligendi , qui plu- 
via calida & plenilunio progerminant, fed attenden- 
dum eft, in quibusnam crefcant lignis. 
Secundo. Boletus fecundus arboreus in arboribus cre- 
fcit femi rotundo circulo, feu inftar collaris, nunc 
oris rotundis, nunc plicatis inftar Hepatis, tenerrimi 
autem rotundi, ac feniores diftinéti. Aliquando ad 
unum angulum craffüm, curtum, ac fragilem habent 
pedunculum, aliquando plani arbori increfeunt, mul- 
tique lobi feu lacinie füpra fefe invicem elevantur 
uti in aliis Fungis arboreis y fed minores lacinie fem- 
per majoribus incumbunt. 
minant arboribus, excepta Varinga , fufpeéti haben- ° 
Supremum latus femper glabrum eft, feu pun&ulis 
notatum , in teneris rubens, in vetuftis album feu gil- 
vum. fubtus profundis plicis notatum , fubftantie 
mollis, nec tam lentz quam prioris, unde & coctioni 
aptior eft hic Boletus. 
In vetuftis inveniuntur arboribus, ac hortorum pa- 
lis ex Kinara & Varinga compofitis. Qui in Kinara 
erefcunt , albiffimi funt, multi fupra fefe invicem , & 
multis lobis diftin&i & circinnati. In Varinga putant 
nullos noxios poffe crefcere Boletos, quod verum 
effe poteft, fi Varinge folum lignum fit ac purum, 
fed in talibus arboribus , que aliis concrete funt pa- 
rafitis, puto effe fufpectos, quum in talibus arboribus 
lerumque degunt ferpentes. Melioris note funt, qui 
urionibus increfcunt. 
‚Nomen. Latine Boletus fecundus arboreus; Malaice 
hic proprie vocatur Djamor, quo nomine cunctos in- 
telligunt efculentos Fungos. Amboinice Sawaccal ; 
Ternatice Uge ginotti, he. Sajor batang, quum in 
truncis progerminant. : 
Horum optima fpecies crefcit in virentibus Guaja- 
vis forma inverforum cochlearium , fuperius tubercu- 
lofa & glabra, inferius concava , ac profundis plicis 
Rotata , fine pedunculis arbori infidens feu ay cte 
` EC 
AMBOINSCH KRUIDBOEK, 
TWINTIGSTE HOOFDSTUK. 
Verfcheide eetbare Paddefloelen. 
U volgen nog eenige eetbaare Paddefloelen ; tah 
minder waarde, dog alle tot de koft bekwaam ‚waar 
van ik vyf zoorten befcbryven xal. Zynde als volgt. 
I. Boletus primus infundibuli figura , beeft groote 
gelykeniffe met dien Fungus , die op "t. voorgaande Uby 
radja wall, Rond in de grootte van een ryksaaalder , bo- 
ven ingedrukt met een kuiltje, als een tregtertje , vaal of 
vuil-wit, even of een weinig geftreept , van onderen met 
kleine ploojen , allegaar t'zamen flootende in een dikagtig 
fleeltje, omtrent een lid van een vinger lang. Hy is de 
dunfte van vel, taai, en niet zeer bekwaam tot kooken 
want men moet ze beel jong nemen , anders zyn xy xoo 
taai als leer. : * : 
Men vindt "er van dit flag witte, vaale , roodagtige , 
en graauwe, zoo ’t fchynt, na den ouderdom veranderen- 
de. Daar is egter nog een tweede verandering , ook treg- 
terformig , dog meer uitgebreid „en dikker , zomtyds met 
beele 5 zomtyds met gefcheurde kanten , boven vaal , of 
vuil-wit , of een weinig gefireept , met pokkeltjes , bene» 
den wit, en vol ploojen , op een korten dikken fleel. De 
oude werden aan de bovenfte of bolle zyde een weinig ruig, 
met aderen en bairtjes. 
Naam. Jn ’t Latyn Boletus primus infundibili fore 
ma; in 't Maleits Sajor caju, en met een generalen naam 
Sajor puti; op’t Amboins Ulat. 
Plaats. Beide waffen aan de wortelen van de oude bo- 
men „op afgevallene en afgebouwene takken , die op de áar- 
de leggen, en rotten , men vindt ze ook wel uit de aarde 
waffen, en men zoude ze voor bloemen van Ubi radja aan- 
zien, maar als men graaft, zal men altyd een flukje 
verrot bout daar onder vinden , daar aan zy vaft zyn. 
Voor de beften agt men, die op ’t verrotte bout of worte- 
len van Samama waffen, maar alle die uit eenige melk-bo- 
men, bebalven de Varinga voort komen , moet men fu/pe& 
bouden. 
Gebruik. De jonge planten zyn eenigzints tot de koft 
bekwaam , en willen een gepeperde Jop bebben , wanneer- 
ze nog al niet veel deugen wegens baare taajigbeid , zynde 
anders de finaak redelyk , men meet altyd de dikfte ver- 
kiezen , en de jong {te , die by warme regen in de volle 
Maan voortkomen , en dan nog letten , op wat voor bou» 
ten zy waffen. 
Il. Boletus fecundus arboreus , waft aan de bomen 
met een half ronden cirkel , of gelyk een krage, zomtyds 
met ronde kanten, zomtys in lobben verdeelt , gelyk een 
lever , zynde de jonge meeft rond , maar de oude verdeelt. 
Zomtyds bebben ze by den eenen boek cen korte, dikke, en 
broffe fteel , zomtyds zitten ze met eene kante plat tegens 
den boom aan, en waffen altyd veele lappen boven-mal- 
kander , in manier als andere Fungi arborei ; de kleindere 
lappen altyd. boven de grootere. 
De bovenfte zyde is altyd even, of met kleine pukkeltjes 
bezet, aan de jonge roodagtig , aan de owde wit en waal; 
van onderen met diepe ploojen, week van fubflantie , en 
geenzints zoo taai ais de voorgaande , daar om ze tot bet 
kooken bekwamer zyn. 
Men windt ze aan oude bomen, en werfcheide tuinfta- 
ken van Kinar en Waringebout, Die van Kinar zyn zeer 
«wit, veele boven malkander , en met veele lobbetjes ge- 
krult. Aan den Waringa-boom meent men , dat geen fcba- 
delyke Paddeftoel kan groejen, "t welk waar kan zyn, als 
bet Waringebout alleen, en zuiver ftaat , maar aan zoo- 
danige tomen , die met ruigte bewoa[fen zyn , boud ik ze 
Jufpe&k , dewyl op zoodanige bonien zig gemeenlyk flangen 
op bouden. Beter zyn , die aan de Doerioen-boont waffen, 
Naam. In” Latyn Boletus fecundus arboreus; in 
't Maleits biet dit eigentlyk Djamor, waar mede zy al. 
lerbande eetbaare Fungos beduiden, in't Amboins Sawac- 
cal; op Ternate Uge ginotti, dat is Sajor batang, om 
dat ze aan de flammen waffen. 
De befte flag bier van waft aan de groejende Goejavos - 
bomen, in gedaante van omgekeerde lepels , boven bultig 
en even, beneden bol met diepe ploojen, ook zonder flete 
len tegens de bomen aanzittende, 
Q3 Deze 
