XI. Boek. XXVII. Hoofd/?, 
CAPUT VIGESIMUM SEPTIMUM. 
Macuerus mas. Affeut. 
recedentis plante mari peculiare, uti diximus , 
H caput dedimus, quum.nimium ab ea differt, nec 
edulis eft inftar prioris. à 
Caules gerit craffos , altos, tres nempe quatuorve 
des, ultra digitum craffos, folidos, herbaceos , per 
ongitudinem leviter ftriatos. inftar columnarum ‘in 
templis majoribus ftriatarum , in amplos articulos di- 
ftinétos , fed qui non admodum notabiles funt, cuivis 
articulo folium adítat, & in fübfequenti articulo ipfi 
aliud obpofitum , ac fic porro alternatim usque ad 
fummum. ‘Tales crafli caules copiofi ex una proger- 
minant radice, quz eft congeries, ex multis conftans 
fibrillis uti in. Filice. 
. Folia palmam longa funt, tres quatuorve digitos 
lata, illis Sombong fimilia, inferius anguftata usque 
ad ortum, unaque folii dimidia pars multo latior eft 
altera, ad oras funt profunde dentata, in obtufum & 
flaccidum excurrentia apicem ,. craffis & obliquis ve- 
his donata , quarum maxima: prope nervum medium 
concurrunt, & oblique antrorfum terminantur y fapo- 
ris Filicini. Cuivis articulo verticillus inponitur, feu 
coronula ex multis compaétis cellulis vel thecis.com- 
pofita, qux foliola gerunt acuta & pallide virentia, 
uti in Sajor bajang, fed multo majora, &.in tres 
quatuorve «cohortes diftinéta. In his cellulis confpi- 
ciuntur albi flofculi ftellati, ex quinque petalis com- 
pofiti minimis... atque in-infima harum «cellularum 
parte latet pufillum , paucum, & arenofum quafi fe- 
men, quod durum eft, & ex fufco nigrum. 
Nomen. Lane Macuerus: mas y Malaice Macueru 
lacki lackiz «Amboinice Affewt 5 "Vernatice Gobeka ma- 
falla, hie, Malaice, Roema codoc feu Ranarum domi- 
cilium. 
Locus. In frigidis. & humidis crefcit vallibus juxta 
flumina, & füb arboribus, ubi aliquando quam maxime 
luxuriofe crefcit ad quinque fexve pedum altitudinem, 
caulem; gerens gramineum , binos digitos craffum. 
Ufus.. In cibo non adhibetur ,fed ad capitis lavatio- 
nem, quüm hoc fit eftu agitatum, refrigerat enim 
quam maxime, & capillos excrefcere facit. 
1 
AMBOINSCH KRUIDBOE K. 
131 
SEVEN EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK. 
De Macueer-plant bet mannetje. 
zegt, een byzonder Hoofdftuk toegevoegt, om dat 
bet te veel daar van verfchilt, en ook niet eetbaar 
is, gelyk bet voorige. ; 
Het heeft dikke boge fteelen, drie en vier voeten boog , 
ruim een vinger dik, maffief, kruidagtig, en flap, in de 
lengte gevorent , als de gejtreepte Columnen inde groote 
Kerken, ook in wyde leden verdeelt, dog niet zeer kenne= 
lyk: aan ieder lid flaat een blad , en aan het volgende 
lid tegen over wederom een , 200 voorts verwifJelt-tot bo: 
ven toe, zulker dikke ficelen komen veele uit eene wortel, 
dewelke is een klomp van veele vazelingen, gelyk aan bet 
Varen=kruid. SH. 
H et mannetje van ’t voorgaande , bebbén Wy, als ges 
De bladeren zyn een band lang , drie en vier vingeren 
breed, die van 't Sombong wat gelyk, agter toe/mallende 
tot aan den oorfprong , en de eene helft van "t blad is veel 
breeder dan de andere, aan de kanten grof getant; met 
een Jmal en flap fpitsje, grove en fchuinfe aderen, “waar 
van de groot(le agter by de middelzenuwe 1'zamen floos 
ten „en fcbuins na-vooren lopen y Varenagtig van fmaak. 
Aan: ieder lid flaat ook een wervel of kroontje van veelé 
in malkander.gedrongene. buiskens of cellekens, van ligt- 
groene fpitfe blaadjes gemaakt, gelyk aan de Sajor bajang, 
dog veel grooter, dewelke in drie of vier troepen verdeelt 
zyn. In deze buiskens Ziet men “kleine Witte bloemkens 
gefternten van vyf kleine blaadjes gemaakt y in ’t onder- 
Je van deze buiskens fchuilt- klein, weinig „en zandig - 
zaad, hart „en zwart-bruin. GO f 
- Naam. Zn’t Latyn Macuerus mas; in ^t Maleits Ma- 
cueru lacki lacki; Ze "t Amboins Affeut ; “op Ternaten 
Goheka mafalla , dat is in °t Maleits Roema codoc, 
of vorfcbe woninge. 
Plaats. Het waft in- koude ep wogtige valleien , langs 
de rivieren, en naafte bomen, daar ’t zomtyds zoo weel- 
derig opfchiet tot vyf en fes voeten boog, met een gras- 
agtigen fleel, van twee vingeren dik. 
Gebruik. Het wert in de koft niet gebruikt , maar wel 
tot bet boofdwaffen, als ’t zelve verbit is, want bet ver- 
koelt kragtig , en maakt met eenen , dat bet bair waft. 
CAPUT VIGESIMUM OCTAVUM. 
Lomba. Aupalulang poti. 
omba numeratur fub genere WE , 8c co- 
gnominaturalba, feu femina. Pufillus frutex eft, 
quinque fexve.pedes altus,-uno alterove caule 
adfurgens , qui tam graciles & flaccidi funt, ut. aliis 
fepe adcumbant-, non vere lignofi, intusque-aquofa 
medulla repleti , in articulos diftin&i inftar arundi- 
- hum, fed nodi magis protuberant, ftipes raros gerit 
laterales ramos, & internodia trigona funt, quorum 
tertium latus fulcatum eft. ES : 
Ex quovis füperiorum articulorum fimplex-excre- 
fcit foltum , rotundum „. cordiforme pug He E 
non dentatum, fuperius in parvum definens apicem, 
ad folii inferiorem fulcatamque partem petiolus pe- 
netrat, qui fpithamam longus eft, & fuperius fulcatus. 
Folium novem pollices longum eft, duodecim ac 
tredecim latum, inferius quindecim nervis prope pe- 
tiolum concurrentibus , ipfius fapor eft oleraceus, & 
odorem quodammodo habet Aupalulang feu Petafi- 
tidis, quam maxime flaccida funt hzc folia, ac mox 
emarcida funt, quum decerpantur. Ex quavis folio- 
rum ala bini tresve breves excrefcunt petioli, quo- 
Tum quivis fuftinet fex feptemve longos fructus, vi- 
rides, ac Siriboz fimiles, vix pollicem craffos, qua- 
tuor pollices longos, alii articulum digiti longi funt, 
ac culmum eraf. femper erecti. ee 
Maturi fructus flavi funt ac molles, granulofi, acfi 
arena vel Nicotianz femine adfperfi effent , faporis 
tui , atque hos fructus pueri in ore deglubunt ac 
comedunt, Radix multiplex eft, & deorfum vergens. 
‚Nomen, 
AGT EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK. 
De Lomba-plam, 
lulang , en bygenaamt bet witte of bet wyfken, 
Het is een kleine beefter , van vyf en fes voeten 
boog , met een of twee fleelen op/chietende, zoo rank , dat 
ze dikwils tegens andere moeten aanleunen , niet regt 
boutagtig , en binnen met een wateragtig merg vervult, 
in leden verdeelt als Bamboefen,' dog de leden builen wat 
meer uit. Den ftam beeft weinige zydetakken , en de tuffen- 
leden zyn driexydig , waar van de derde zyde gevorent is. 
Uit ieder: van de bovenfte leden komt een enkelt blad, 
rond y eenigzints bertformig, ongetant, vooren met eem 
klein fpitsje, agter in de keep wert den fleel ingelaten, 
die een /pan lang , en. boven gevorent is. 
L' wert gerekent onder de geflagten van Aupa- 
- Het blad is negen duimen lang , tavaalf en dertien dui- 
men: breed. , beneden: met vyftien zenuwen ‚by den feet 
vzamen flootende , baar :fmaak is moeskruidagtig dog 
rieken' een weinig na Aupalulang of Petafites, zy zyn 
zeer flap, en bangen firaks verflenft, als men ze afbreekt. 
Uit ieder fcboot der bladeren. komen. twee of drie korte 
fleelen , waar van ieder draagt zes of zeven lange vrugs 
ten; groen, en de Siriboa gelyk , fcbaars een duim dik, 
wier duimen lang , andere ep" Hd lang , een flroobatm 
dik, en ftaan altyd overeind. "r4 em 
De rype vrugten zyn geene, en werden week, met 
veele kleine korreltjes als zand of Tabakszaad bezet, laf 
van finaak , die de kinderen in de mond afftropen en eten, 
De wortekis veelvoudig , en neerwaarts gaande. 
R 3 Naani 
