146 
CAPUT TRIGEGESIMUM SEXTUM. 
Phafeolus montanus , cum quibusdam 
herbis montanis, Katjang gocnong. 
roperamus jam nos per mudos & planos colles 
P ad litus, ubi parum notas obvenimus plantas, 
quas fimul in hoc defcribemus capite. 
Primo. Pbafeolus montanus, feu Katjang goenong , 
fruticulus eft humilis, ex genere Phafeoli Balici feu 
Undis, fupra libro nono deicripti, lignofo adfurgens 
caudice, ad altitudinem quatuor pedum, paucos ge- 
rens laterales ramos, & in ipfis alios ramulos , feu 
pinnas, quz tria vel quatuor gerunt foliorum paria, 
directe fibi obpofita cum inpari extremo , formam 
. habentia foliorum Bonga biroe, fed anguftiora. 
e 
Maximum feu fupremum binos digiti articulos lon- 
gum eft, inferiora unum articulum longa, cunéta vero 
transverfalem digicum lata funt, utrimque lanuginofa, 
ac fubtus fplendentia inftar ferici, fine notabili fapore. 
Flores funt inftar illorum Lentis , pallide purpurei , 
quos infequuntur filique pufille ac’ firme, multe 
' fimul in caulium fummo , funtque binos culmos late, 
ac cultrum craffe, nigricantes , & hirfute , intus 
locantur multa pufilla deals: reniformia, nigra, & 
fplendentia. Radix longa eft, lignofa, & dura. , 
Secundo. Pha/eolus montanus alter, fruticulus quoque 
eft, fedaltior, lignofos gerens ramos, ac breves late- 
rales pinnas,que tria foliorum paria fuftinent fine inpari 
extremo, formam habentia illorum Anticholerice , fed 
tenuiora & minora, ac vetufta maculas gerunt nigras. 
Fructus funt filique longe, anguftz , & ftriatz inftar 
cornu hircini , femen angulofum eft inftar Feni greci. 
'l'ertia elegans eft plantula, fimplicem, erectum, 
& firmum adtollens caulem , tres pedes altum, cum 
paucis lateralibus curtis ramulis, folia folitaria & vaga 
funt, illis Rosmarini quodammodo fimilia, fed minora 
& tenuiora, & ficcanigra. In vertice pufilli excrefcunt 
fiofculi flavefcentes, & poft hos fructus nigricantes, ` 
inftar grani Oryze, cum binis alis, & ápice in fummo. 
qum: Silimis eft herba , fed plerumque minor , 
ac foliola folitaria quoque funt, quz minora & angu- 
ftiora funt, ac ficca nigricant, uti & caules. Fructus 
funt femina pufilla, compacta in lateralibus ramulis. 
uinta eft Crotalaria montana, diverfa ab agrefti , 
fupra librooétavo deferipta , hzc enim pufilla Crota- 
laria non repens eft, fed erecta, tenuem & rectum 
adtollens caulem , fere fine lateralibus ramulis, tres 
pedes altum , vix culmum craflum, cui folia adftant 
fimplicia, femi digitum longa, ac pennam lata, mol. 
lia & fericea. Fructus funt puíille filique , que con- 
fringi poflunt, inftar ceterarum Crotalariarum. 
Sexta. Lignofa herba eft, fimplicem emittens cau- 
lem, tres pedes altum, fuperius trigonum & purpu- 
reum, cui folia aditant folitaria & vaga, fex pollices 
longa, binos lata digitos, peculiaris forma. inferius 
enim gerunt cor oblongum & anguftum, inftar Lemo- 
nis Manis. Superior ipforum pars eft uti in GendarufJa 
femina , firma , ac multis craflis & obliquis coftis per- 
texta, . Fruétus funt filique tenues ac plane, foliola 
anguíta referentes, in vertice multe compacta. 
Septima. Fruticulus eft, fefe dividens in quatuor 
vel quinque tenues ramulos, ulnam altus, pufilla ge- 
. rens foliola, ac ramuli magna ex parte fuftinent fru- 
£&us , qui funt filique ftriatz, vix unguem longe , 
fufcum ac pufillum continentes femen. 
Omnes he herbe in Beerone crefcunt nudis mon- 
tibus & collibus, inter Caricem tenuem fub Caju pæ- 
ti arboribus, potiffimum circa finum Cajely, fed in- - 
cole mihi nec nomina nec ufum indicare poterant , 
unde & hic memoratz funt ad occafionem ulterioris 
indaginis. Primam vero fpeciem Katjang goenong in 
Amboinz & Cerame montibus quoque inveni. 
Octavo. Tsjemetsjeme fraticulus eft, ex Maccaffara 
delatus, ad pedes nudorum montium crefcens, qua- 
tuor pedes altus , multos émíttens erectos cauliculos, 
atque in quovis ab undecim ad feptendecim locantur 
foliola alternata, formam habentia foliorum Kellor „ 
ipforumque maxima pollicem longa funt, ac digitum 
lata, fuperius fubrotunda, fuperne glauca, inferne 
cinerea, fubtilibus coftulis donata, faporis acris.: 
: Fruétus 
HERBARIIAMBOINENSIS LiberXl. Caput XXXVI. 
SES EN DERTIGSTE HOOFDSTUK. 
De bergagtige Boon , met eenige op 
de bergen waffende Planten. 
Y baaften ons nu over de kale en vlakke beuvelen 
W allenskens na bet firand, daar wy nog eenige half 
bekende kruiden ontmoeten , die wy te zamen in 
dit Hoofdftuk befebryven zullen. 
I. Phateolus montanus, of Katjang goenong, is een 
laag beeftertje , uit de maag fchap van den Pbafeolus Bali. 
cus of Undis, bier boven in bet negende boek befchreeven, 
met een boutagtigen [tam opfchietende , vier voeten boog , 
met weinige zydetakken , en aan dezelve andere vleugeit- 
jes, wyd van malkander , bezet met drie en vier paar bla- 
deren , regt tegens malkander over flaande, en een voor 
uit alleen, van fatzoen als die van Bonga biroe, dog /malder, 
Het grootfie of voorfie twee leden , van een vinger lang, 
de agterfle een lid , alle een dwersvinger breed , van 
onderen en boven wolagtig „en onder glimmende als Satyn, 
zonder merkelyke fmaak, 
Het bloeizel is als dat van Linfen , ligt-peers, daar op 
volgen kleine, ftyve houwen , veele by malkander aan ’t 
opperfte der fteelen , twee ftroobalmen breed , en een mes 
dik „zwartagtig , en mede baairig , van binnen leggen veele 
kleine zaden, niereformig , zwart-blinkende „ de wortel 
is lang , boutagtig , en bard. 
II. Phafeolus montanus alter , is ook een beeftertje , 
dog wat booger, met boutagtige takken , en korte zyde- 
wieken , daar aan drie paar bladeren fiaan, zonder een 
voor uit , gefatzoeneert als die van Anticholerica , dog 
dunder , en kleinder „oud zynde met zwarte plekkenbezet. 
De vrugten zyn lange, ge[ireepte , en fmalle bouwen, 
als een boksboorn , bet zaad is boekig , als Fenum graecum. 
TIL. Het derde is een gierlyk kruidje , met een enkele , 
regte, en [Lyve fteel opfcbietende , drie voeten boog, met 
weinige korte zydetakjes , de bladeren fiaan enkeld , en ydel, 
die van Rosmaryn wat gelyk , dog kleinder , en dunder, 
zwart opdroogende., op den top komen kleine geelagtige 
bloempjes, daar na zwartagtige vrugten , als een pady- 
korrel, met twee ruggens, en een fpitze voor uit. à 
IV. Js diergelyk gewas, doorgaans kleinder , dog de 
blaadjes fiaan ook enkeld, zyn kleinder , en fmalder , ge- 
droogt werden zwart „gelyk ook de fieelen. Devrugtenzyn 
kleine zaden , aan dwersfteelijes op malkandér gedrongen. 
V. Is een Crotalaria montana , ‚ver/chillende wan de 
Agreftis boven in bet agtfte Boek befchreeven , want deze 
kleine Ratelaar is niet kruipende, maar Daat over eind, 
mzt een dunne en regte fieel, bykans zonder zydetakken , 
drie voeten boog , fcbaars een ftroobalm dik, daar aan flaan 
de bladeren enkeld, een balve vinger lang, en een Jchaft 
breed, mede fatynagtig. De vrugten zyn zeer kleine bou- 
weljes, laten zig in ftukke duiaven , gelyk andere Ratelaars. 
VI. Is een boutagtig kruid, met een enkele fteel, drie 
voeten hoog , boven driekantig , en peers, daar aam Dag 
de bladeren enkeld , wyd van malkander , fes daimen lang, 
twee vingeren breed, vam een vreemd fatzoen. Want zy 
hebben agter een langwerpig final bertje, gelyk Lemon 
Manis. Het voorfte deel is als Gendarufla femina, feyf, 
met veele grofe , en fcbuinze ribben. De vrugten zjn 
dunne, platte bouwen, als fmalle blaadjes , op den top 
veele in malkander gedrongen. P: 
VII. £s een beeflertje, zig in wier of vyf dunne takjes 
verdeelende , een elle boog , met Zeer kleine blaadjes, en 
voorts zyn de fieelen meeft bezet met'orugten , zynde ge- 
Jireepte bouwen , fcbaars een nagel lang , met klein; 
bruin, zaad. 
Alle deze kruiden waffen op Boereos kale bergen, en 
beuvelen , tuffen bet dunne fnygras, onder de Caju fees 
bomen, meeft omtrent de bogt van Cajely , dog de Inlan- . 
ders aviflen my nog namen , nog gebruik daar van te E 
ven, dus albier gezet zyn tot aanleiding van nader onder- 
zoek. Dog de eerfte zoorte van Katjang goenong, beb ik 
op de Amboinze, en Ceramze bergen ook gevonden. 
VIJL Tsjeme tsjeme is een beeflertje van Macaflar 
gebragt, aan de voet van kale bergen waffende, vier voe- 
ten boog , met veele teere over eind, ftaande ryskens , en 
aan ieder rysken van elf tot zeventien blaadjes verwiffelt 
tegens malkander, van fatzoen als Kellor-bladeren, de groot- 
fie zyn een duim lang, een vinger breed, vooren rondag- 
lig, boven blaauw-groen » beneden graauw, met  fubriele 
ribbetjes y fcherp van finaak. De 
