4 
XI. Bock. XXXVII. Hoofdft. 
x Fruétus funt granula fimplicia , inftar illorum Sagus, 
parum ftriata, ac fuperius plana, primo fufca, dein 
nigricantia , & dura, brevibus ex pediculis depen- 
dentia. Arbufcula lignofa eft. Radix rara & difperfa. 
Folia egregiam habent vulnerariam virtutem recenter 
mafticata , & vulneribus inpofita, que intra viginti 
quatuor horarum fpatium confolidant. Ex Maccaflara 
delata eft hzc planta, ubi in frequenti ufu medico eft. 
Tabula Sexagefima fexta 
Phafeolum exhibet montanum, qui Hedyfari fpecies eft fru- 
tefcentis. 
AMBOINSCH KRUIDBOEK. 
147 
De vrugten. zyn enkelde korrels, als Saga-korrels , en 
weinig geribt , boven plat, eerft bruin , daar na2wart- 
agtig, en bart , aan korte fleeltjes bangende. ` Het boomp- 
Je is Doutagtig , de wortel ydel, en verfpreid. De blade- 
ren zyn een treffelyk wondkruid, vers gekauwt , en daar 
op gelegt , die bet in vierentwintig uuren ook toetrekt. 
Het is van Macaffar gebragt , daar bet in groot gebruikis. 
De fes en Sestig fle Plaat 
Vertoont de op bergen groejende Boom, welke is een zoort van. 
een heeiteragtige Hedyfar um. 
CAPUT TRIGESIMUM SEPTIMUM. 
Amena mejia. Suca duca. 
tenuem emittens caulem, ultra binos pedes 
altum , lignofum , & flexilem , in paucos di- 
ftinétum laterales ramos, atque ex iis transverfales 
excrefcunt breves foliorum pinnz. He obduéte funt 
pufillis foliolis, per bina paria fibi obpofitis, uti in 
berba fentiente, fed hxc. multo minora funt, ac tam 
denfe combinata, ut unicum referant folium. Quod- 
vis foliolum femi culmum latum eft, ac minimi di- 
iti unguem longum, fuperius acuminatum, & inten- 
e virens. Vespertino tempore, fique extrahatur plan- 
tula, furfum {efe arcte claudunt, ita ut nulla folia 
diffingui poffint, ac furculum referant emarcidum. ` 
Flofculi pufilli quoque funt , hic & illic folitarii, 
illis Geniftz fimiles , fed multo minores, flavi, & 
ex quinque flaccidis petalis compofiti, quorum füpre- 
mum-& maximum retroflexum eft. Hos infequuntur 
tenuiffime ac plane filique , binos articulos longe, 
binos culmos late , ex fufco nigricantes, parallelis 
ac transverfalibus fulcis notatz , in-quibus tenue & 
oblongum reconditur officulum, pallide flavefcens , 
durum, ac fplendens. Radix vilis eft & difperfa, fed 
firmiter terre infixa. 
Nomen. Latine Amena mefta; Malaice Suca duca ; 
denotans herbam , que letitiam ac triftitiam fimul 
adfert, per diem enim foliola ejus lzte 'extenfa funt, 
quam primum vero extrahatur, ut & vespertino tem- 
pore mortuum refert furculum. 
Locus. Inftar priorum in nudis crefcit montibus in- 
ter Caricem, & fub Cajce poeti arboribus, ubi folum 
eft durum ac ficcum. Maximam ejus copiam inveni 
H* quoque eft plantula montana , fimplicem ac 
in finu Cajeli prope precedentes plantas, dein quo-. 
que in Hitoea & Leytimora füb Carice, & per femen 
in horto meo hanc quoque propagavi. V 
Ujus ejus nullus medicatus mihi notus eft ; ac fo- 
lummodo in litteris amatoriis adhibetur , fi enim ab 
amatore mittatur amice , denotat , illum dulce ac 
trifte cum ipfa velle fubire, vel jam pati. 
Cum hac convenire videtur plantula in India Oc- 
cidentali crefcens , & a Facobo Breynio Cent. I. Cap, 
23. dicta Chame cr:fla pavonis Brafiliana, & uti putat 
a Marcgravio nominata Pajomiriboa , ac prefertim cum 
fecunda ejus, feu minore fpecie, quam dicit crefcere 
in infula Curaflavia. 
Tabula Sexagefima feptima 
d Figuram primam Amenam exhibet meftan. 
igura fecunda Zerebintbinam denotat infra Cap. 41. deferi- 
ptam. ` e 
à OBSERVATIO. 
Amenam meftam Rumphius putat convenire cum Chame-cri?a 
pavonis filiqua multiplici , Breynii, cujus quidem fpecies 
eft, fed non eadem planta, quum noftra filiquam modo re- 
fert folitariam , unde melius quadrat cum illa ib. Sebe 
Figura, que Tab. 9. fig. 9. exprimitur , & male ibi habe- 
tur pro Chame crifta pavonis Brafiliana filiqua fingulari Brey- 
nii, quum Figure omnino diverfe fant, Vide & H. Cif. 
pag. 158. ad Caffiam. 
CAPUT 
SEVEN EN DERTIGSTE HOOFDSTUK. 
De droevige blyde Plant. 
it is ook een bergkruitje , met een enkelde, dunhé 
Seel opjcbietende, ruim twee voeten boog, boutag- 
tig, en breekzaam , verdeelt in weinig zydetakken, 
en aan de zelven over dwers korte wieken. Deze zyn be: 
kleed met zeer kleine blaadjes, in twee rygen tegens mals 
kander , gelyk aan de Herba fentiens dog veel kleinder , 
en zoo digt aan malkander ge/chikt , dat ze een blad fchynen, 
ieder blaadje is een balve ftroombalm breed, en een nagel 
van een pink lang, vooren Jpitzer‘, en boog-groen, ^ By 
avond , en als men bet plantje uittrekt , fluiten ze baar 
na vooren digt toe , zoo dat men geen blaadjes bekennen 
kan, en gelyken een dor rysken. > 
De bloempjes zyn ook zeer klein , bier en daar enkel 
flaande, die van Genista gelyk, dog veel kleinder , geel, 
en uit yf flappe blaadjes gemaakt , waar van bet boven- 
Ste en grootfte agterwaarts geboogen ftaat. Daar op vol- 
gen zeer dunne. platte -bouwen-, twee leden lang , twee 
Jiroobalmen breed , uit den bruinen zwartagtig , over 
dwers met paralelle-voorens afgedeelt , daar ah dun, 
langwerpig zaad , doods-geel, bart, ep blinkende. De 
wortel is gering „en verfpreid, dog vaft in de aarde bou- 
dende. | ; 
Naam. In’t Latyn Amena mefta; in't MaleitsSuca 
duca, beduidende een kruid, dat blyd/chap, en droefheid 
te gelyk aanwyft, want over dag fiaat bet met zyn blaad- 
jes weelderig uitgebreid , zoo dra men "t uittrekt , of by 
avond is bet een dor rysken. 
Plaats. Het waft gelyk de voorgaande , -op kale bergen 
tuffen bet fnygras y en onder de Cajoe poeti-bomen, ‘daar 
een drooge barde grond is. Het meejte beb ik gevonden in 
de bogt Cajeeli, by de voornoemde Kruiden , daar na ook 
op Hitoe en Leytimor , onder ^t Snygras, en met zaad ook 
in myn tuin voort-gekweekt. 
Gebruik. Daar is nog geen Medicinaal gebruik van be= 
kent , alleenlyk onder de minnebrieven beeft bet plaats , 
want van een minnaar, aan. zyn beminde gezonden beduid, 
dat by lief en leed met baar wilde uitftaam, of ook alreets 
draagt. i : MES 
ier miede fcbynt over een te komen een kruidje in Hief, _ 
Indien groejende , en dat by Jacobus Breyne Cent. I. Cap. 
23. genaamt werd Chama crifta pavoniana Brafiliana ; 
en 200 by fuftineerdby Marcgraven genaamt Pajomirioba, 
inzonderbeid met de tweede of kleine zoorte,; dewelke by 
zegt té groejen op bet Eiland Curaofan. 
De zeven en Sestigfte Plaat 
Vertoont in de cerfte Figuur de vermakelyke en droevige plant, 
De tweede Figuur wyft aan den Terpentyn ofte Balfem-plant , 
onder in het 41. Hoofdítuk befchreeven. — ` 
AANMERKING. 
Rumphius meent dat deze vermakelyke en droevige plant over- 
een komt met de Chame crifta pavonis van Breyne, met veele 
peulen „waar van het wel een zoort, dos niet dezelfde 
plant is, om dat onze maar een enkele peul draagt, waar omi 
ze beter overeenkomt met die geene, welke Alb. Seba op de 
9 Plaat fig. 9. vertoont, dog kwalyk aldaar ter neergeftelt 
wert voor de Brafiliaanfe Chame crijta pavonis, met een en- 
kelde peul van Breyne, wyl die Figuren geheel verfchillen.. 
Zie verders de H. Cliff. pag. 158, op de Caffia. 
Tu * AGT 
