148 
CAPUT TRIGESIMUM OCTAVUM. 
Pilofella Amboinica. 
ec plantula aliquot reétos emittit caules una 
ex radice, fpitharnam vel pedem altos’, fine 
lateralibus ramulis, illis folia adftant folitaria, 
lerumque ereéta , pufilla , vix pollicem longa, ac 
extam partem lata, denfis canisque pilis hirta, qua- 
les & caules funt, ita ut tota plantula pilofa fir, fed 
in caulibus longiores funt pili, uti in Pilo/ella Eu- 
ropea. : 
Ex alis fuperiorum foliolorum tenuis excrefcit pe- 
dunculus, folitarium fuftinens flofculum, qui videtur 
effe formatus ex unico petalo , quique extenfus eft 
& coeruleus. Radix tenuis eft, intorta , & fibrillofa. 
Altera ejus fpecies eft alba, a priore non diverfa, 
nifi quod altior. excrefcat, ac foliola majora gerat, 
denfis quoque pilis hirta, fed ejus flofculi albi funt, 
ejusdemque formæ. 
Nomen. Latine Pilofella Amboinica, cujus mentio- 
nem hic modo feci, quum incolis ignota fit, ob pul- 
chram vero ejus formam preterire cam nolui; 
Locus: In nudis crefeit collibus, undique circa Ca- 
ftellum Victoriam , ubi folum eft durum, gracile, & 
faxofum , ventoque, ac foli rite expofitum, & ubi 
rare funt aliæ plante , in hortis facile transplantari 
poteft, fed femen ibi producere recufat. 
Djus ejus nullus huc usque mihi notus eft. 
N. B. Hujus plantule nullam inveni apud noftrum Auctorem 
Figuram, 
HERBARII AMBOINENSIS 
Liber XI. Caput XXXVII, 
AGT EN DERTIGSTE HOOFDSTUK, 
De Amboinfche Muize-oor. 
it Kruideken waft met ettelyke regte fleelen op, uil 
D eene wortel, een [pan of een voet boog, zonder zy: 
de-takken, daaraan ftaan de blaadjes enkeld , meeft 
opwaarts gekeert, klein, fcbaars een duim lang , een fes- 
depart breed , met digte gryze bairtjes bekleedt, gelyk ook 
de fteeien’, zoo dat bet gebeele gewas bairagtig is, dog 
aan de Deelen zyn ze langer , gelyk in Europa de Pilofella, 
of Muizen-oor. : 
Uit den {choot der bovenfte blaadjes komt een dun Deel. 
tje voort, dragende een enkeld klein bloempje , fchynendé 
van een blad gemaakt te zyn , uitgebreid en ligt-blaauw, 
De wortel is dun gedraait; en vol vazelingen. 
* De tweede zoorte bier van isde witte, van de voorgaan- 
de niets verfcbillende dan dat ze booger opfchiet , en de 
blaadjes wat grooter beeft, ook met digte bairtjes bezet ; 
maar de bloempjes zyn wit, en van bet zelve fatzoen: * 
Naam. In bet Latyn Pilofella Ambonica , alzoo tot 
memorie genoemt, om dat bet by de Inlanders onbekent is; 
en ik bet wegens zyne mooje gedaante niet bebbe willen 
woor by gaan. 
Plaats. Het waft op kale beuwelen rondom het Cafteel 
Vittoria , daar een barde , magere , en fleenige grond is, 
winderig en wel ter zonne Daat, ook weinig andere ruig: 
ten groeit, bet laat zig wel inde boven verplanten, maar 
wil geen zaad voort-brengen. 
Gebruik. Daar van is nog niet. bekent. 
- N. B. Van dit plantje heb ik geen Figuut by onzen Autheut 
gevonden, 
CAPUT TRIGESIMUM NONUM. 
Adnotatio in Rhabarbarum 
* 
ector non exfpeétet hic defcriptionem plante ; 
que Rhabarbarum profert, quum illa in Am- 
boina, ac forte in tota India fit ignota, folum- 
modo hic puto ea addere , que ex Sinenfium relatu 
edoétus fuerim de Rhabarbaro , de illo nempe, quod 
in Sina crefcit, poftea enim indicabitur ; in multis 
obcurrere Borealis Afiz locis. 
Sinenfe Rheum itaque ipfis dicitur Tay:bóng , apud 
Patrem. Martinum in Sinenf Atlante pag. 44. Tay: 
hoang , ac duplex eft, primo verum Rhabarbarum 
montanum , quod fervant in Sina, nec. defertur ; 
fecundo vulgare , quod in planis crefcit locis, quod- 
que in hortis colunt, ac peregrinis vendunt. 
Primum- fequenti comparatur modo. Provincia 
Suchnen, vulgo T/cbuan dicta, eft provincia monta- 
na, ac ferox, non tantum per terribiles inviosque 
montes & ingentes folitudines, fed preterca referta 
eft Serpentibus , Tigridibus, & cunétis noxiis ani« 
malibus, ita ut homines iftos frequentare montes nes 
queant, in quibus verum crefcit Rheum, ut id vero 
conquirant , Sinenfes magnas pafcunt Simias, ac prz- 
terea verum Rheum in fuis habent hortis, & in val: 
libus prope urbes, forma omnino conveniens cum 
illo, quod in montibus crefcit, atque unde primo 
. deductum. fuit, hoc docent manfuetas Simias efo- 
dere, ac quómodo id depurare debent, ac fiffa Rot- 
tanga perforare , & corporibus fuis adpendere, dein 
hafce Simias ad feroces iftos montes mittunt, talibus 
Rottangis ipfarum corporibus adpenfis , que ob ve- 
locitatem infidias & infultus ferarum facile poffunt 
evitare. 
Tie, quum verum ibi inveniunt Rheum, quod antea 
bene edotte funt , mox folitum Missi Ans effo- 
diendi AS urandi, Rottangis iftis perforandi, quod- 
que inftar Rofariorum corporibus adpendent, quod- 
que tamdiu peragunt, donec cunéte Rottange funt 
complete, tumque preda onufte ad fuos redeunt ma- 
giftros , qui hoc indigenis vendunt Sinenfibus , alte- 
rumque in bortis cultum & excretum peregrinis , quod- 
quc fimili modo perforant, ac formant, ita ut vix a 
vero 
NEGEN EN DERTIGSTE HOOFDSTUK: 
Aantekening op de Rhabarber. 
te, die bet Rbabarbar geeft , verwagteu , terwyl de 
^. zelve in Amboina , enmi/Jcbienin gants Ooftindién 
onbekent is, alleenlyk vind ik goed bier by te zetten, het 
eene ik uit bet relaas der Chinefen van de Rbabarbar ge- 
eert bebbe , te weten van. die in China waft , want bier 
zal gezegt. werden, dat ze op veele plaatzen van ’t Noor- 
der Afia gevonden werd. ión 
De Chinefen R babarbar dan werd by bun lieden genaamt 
Tay-hóng, by Pater Martinus, in zyn Chinefen Atlas 
pag. 44. Tay-hoang , en is tweederlei , ten eerften de 
opregte Berg-Rbabarbar blyft in China, en werd niet uit 
gevoert, en ten tweeden de gemeene , die in de laagte waft s 
en die ze in bunne booven aankweeken ; en aan de vreem- 
delingen verkoopen. : 
De cerfte werd op de volgende manier verkreegen. De 
Provintie Suchuen, in 't gemeen Tfchuan genaamt, 15 
is een bergagtige Provintie , niet alleen van akelige en on» 
toegankelyke bergen en vreezelyke wildernijfen, maar-ook 
daar en boven bezet met Serpenten, Tygers , en alle Jeba- 
delyke Dieren, zoo dat de men[cben op die bergen niet kon- 
nen komen, op dewelke de regie Rbabarbar waft, om de- 
zelve nu te krygens voeden de Chinefen groote Aapenop s 
en bebben daar en boven bet regte Rbabarbar ook in bunne 
tuinen, en in de leegten by de Steden van gedaante gants 
gelyk, "t geene op de bergen walt, en waar van daan bet 
eert gebragt i$ , dit leeren ze de tam gemaakte Apen uit 
graven , en boe ze dezelve zullen fchoon maken, met een 
gefpleete Rottang doorbooren, en om bet lyf bangen, daar 
na laten ze de Apen na dat woefte gebergte lopen , met zulke 
Rottangen om ^t lyf bebangen , dewelke wegens bunne 
raddigbeid de lagen en bet befpringen van de wilde-dieren 
D: Leezer zal albier geen bofcbryying van de plan: 
«ligt konnen ontgaan. 
Deze dan vindende bet regte Rbabarber.in 't.gebergles ` 
dat ze van te vooren wel kennen, vallen firaks aan pun 
gewoonlyk werk van uitgraven, fcboon maken, met Rot- 
tangs te doorbooren , en als Paternofters om bet lyf té 
bangen ,. 200 lange vroetende tot alle bunne Rottangs vo 
zyn, als dan komen ze met bunne buit beladen weder by 
bunne meeflers , dewelke dit aan de naturele Chinefen 
verkoopen , en bet ander , dat in de tuinen gebavent en EC: 
plant werd aan de vreemdelingen 5 het zelve op geiyke 
manier 
