152 
CAPUT QUADRAGESIMUM T ERTIUM. 
Opbiogloffum fimplex. Daun Saleh. 
Oi fimplex fere eandem habet formam, 
ualis in Europa confpicitur , fed alium ob- 
ervat crefcendi modum. : 
_ Eft autem plantula humilis ac pufilla, fimplicem 
emittens caulem, tres quatuorve pollices altum , qui- 
vis vero folitarium gerit folium, pollicis articulum 
longum, pollicem latum , craffiufculum, pingue , fine 
notabilibus coftis, coloris obfcure virentis, in con- 
tritis vero vel cottis foliis tenues ac lenti obfervan- 
tur nervi, per longitudinem decurrentes. à 
Hic caulis aliquando folitarius, aliquando geminus 
eft, fed quivis e peculiari provenit radicula , que 
omnes primarie adherent radici, transverfaliter fub 
terra prorepenti , uti in Polypodio , queque hic & illic 
novos producit caules. Ex folii finu caulis ad tres 
quatuorve pedes adfurgit, in fummo fimplicem for- 
mans fpicam feu lanceam, digiti articulum longam , 
forma linguæ ferpentis , ad caulem bifidam , & trans- 
verfaliter ftriatam feu fulcatam , femper virentem , 
ac tandem fine notabili femine marcefcentem. 
Radix viliffima eft, ita ut fzpe quis miraretur > 
quomodo terrz infixa effe poffit, neque etiam trans- 
verfalis obfervatur radix, nifi ubi copiofa eft, fupra 
radicem aliquid mufcofum ad caulem adparet. Folio- 
rum fapor dulcis ac fatuus eft, fere uti in Polypodio. 
Nomen. Latine Opbiogloffum Indicum fimplex. In 
Europzis Pharmacopzis Lancea Chrifti vocatur. Ma- 
laice Daun faleb , h. e. Folium unicum, uti quoque 
Grecis dicitur Henopbyllon & Monopbyllon , item Sajor 
pangayæ, quum ejus folia Pangay, h. e. remum bre- 
vem referant. Ternatice Tjomu tufa h. e. Malaice 
Tundjæ langit, & Tonkat langit; Belgice Hemelswy- 
zer & Hemels-ftut , quum lanceole ejus ereíte celum 
videntur demonftrare. 
Locus. Non crefcit, uti Europeum, in denfis umbro- 
fisque lucis, ubi & etiam raro reperitur, fed contra 
hifce-in regionibus in planis campis & nudis monti- 
bus inter Caricem , ubi hic vagus eft, plerumque 
juxta vias, ac femper in folo duro & argillofo. Cito 
€ terra post & cito iterum perit, nulla arte 
ropagabile, nec ullibi nifi fponte crefcit. Prz aliis 
eng luxuriofe provenit, fi in locis planis ac monti- 
bus Carex deflagretur, atque dein per binos dies plu- 
vie cadant, tum mox ac fubito excrefcit, ita ut vera 
fit terrz progenies , qua in re cum Filicibus & Poly- 
.  podiis convenit. : 
Ufus ejus hifce in terris nullus eft ad vulnera cu- 
randa , uti Chirurgi & Paracelfiftæ in Europa id vo- 
lunt, fed vile eft olus, quem in finem in foro venale 
proftat. Hujus tum tenera eliguntur folia, que lin- 
uam iftam non vel vix habent, feniora enim nimis 
fibrofa funt, leniter vero coquenda funt in aqua , addita 
Calappi lympha , quum fatis dulce prebent olus, ft 
vero nimis fortiter coquantur, in mucum liquefcunt. 
HERBARII AMBOINENSIS 
Liber XI. Caput XLIII. 
DRIE EN VEERTIGSTE HOOFDSTUK. 
De eenvoudige Slange-tong. 
phyogloffon fimplex beeft meeft dezelve gedaante, 
O gelyk men "t in Europa ziet , dog een andere manier 
van waffen, 
Het is een klein en laag kruidje , met cen enkelde Deel. 
drie en wier duimen boog zig boven de aarde verbeffende , 
dragende ieder een byzonder blad, een lid van een duim 
lang , een duim breed, dikagtig , vet, zonder kennelyke 
ribben, donker=groen van couleur, dog aan ’t gewreevene 
of gekookte, werd men dunne en taaje zenuwen gewaar , 
die in de lengte loopen. 
Deze Deel ftaat zomtyds alleen, zomtyds twee by mal- 
kander , dog ieder zyn byzonder worteltje bebbende, die 
aan een boofdwortel bangen, dwers onder de aarde loopen- 
de als Polypodium , en bier en daar nieuwe Deelen voort- 
- brengende , uit den boezem van dit blad fchiet den fteel 
nog drie of vier duimen op , formeerende aan ’t opperfte een 
Jmalle aire, een lid van een vinger lang, in de gedaante 
van een flangetongske , door den fleel in twee gedeelt , 
en over dwers gekeept, altyd groen blyvende, ten laaften 
zonder kennelyk zaad verwelkende. à = | 
De wortel is zeer gering , 200 dat men dikwils verwone 
dert laat , bue *t aan de aarde vaft bond, ook ziet men 
de dwerswortel niet , dan daar bet veel by malkander Daat. 
boven de wortel ziet men iets mosagtigs aan de fteelen. De 
Jmaak van de bladeren is zoet en /mets , fcbier als aan’t 
Polypodium. 
Nein In ’t Latyn Ophiogloflum Indicum fimplex. 
In de Europiffe Apotheeken werd bet im 't gemeen Lancea 
Chrifti genaamt , in °t Maleits Daun faleh , dat is Fo- 
lium unicum , gelyk men ’t anders in " Grieks noemt 
Henophyllon ez Monophyllon; ook Sajor pangayc , 
om dat zyne bladeren na een Pangay dat is een korte riera 
gelyken. Op Ternaten Tjomu tuffa; in't Maleits Tund- 
joe langit, en Tonkat langit; in '? Duits Hemels-wy- 
zer en Hemels-ftut , om dat de opregte piekjes fchynen 
den Hemel aan te wyzen. 
Plaats Het waft niet, gelyk in Europa, indonkere fcba- 
duwagtige boffen, daar bet nog al zelden gevonden werd, 
ter contrarie bier te lande op vlakke velden en kale bergen 
onder "t fnygras, daar bet wat ydel flaat , meeft langs de 
wegen, en altyd op een barde kleigrond. Het komt {chie- 
lyk uit de aarde voort, en vergaat ook weder haaft , kon- 
nende door geene konft voortgeteelt worden, daar bet niet 
van zelfs voortkomt. Imzonderbeid komt bet weelderig 
voor den dag, als men op vlakke velden en bergen bet voor- 
noemde fnygras afbrand , en daar op een paar dagen regen 
volgt , dan ziet ment Jchielyk opwaffen, zoo dat bet een 
regt kind van de aarde is , daar inne met de Varen en 
Polypodium over een komende. 
Gebruik. Men beeft bier te lande geen gebruik daar 
van, omwonden te geneezen , gelyk de Chirurgyns en Pa- 
racelfiften in Europa doen , maar bet is een flegt moes- 
kruid , tot welken eind bet op de markt te koop werd ge- 
bragt. Hier toe verkiefk men de jonge bladeren , die bet 
tongsken nog niet of effen uitgefcbooten bebben , want de 
oude vallen te dradig , men kookt ze flappelyk in water , en 
vet ze met Calappusmelk , wanneer ze een zoet moes ge- 
ven , maar door bard kooken vergaan ze in flym. 
CAPUT 
VIER 
