154 
Pluviofis menfibus hzc plerumque perit herba, fed 
Novembri teneri magna copiofa excrefcunt furculi. 
Hanc herbam in initio pro Filice habui, prefertim 
uum ejus fapor ex dulci effet Filicinus, fed quum ejus 
pice dein prodirent, neceffario concludere debui , 
magnam Opéiogloff effe fpeciem, que Osmunde (eu 
Filici aquatica etiam adfinis eft. , 
Nomen. Latine OpbioglofJum laciniatum; Malaice 
Ribu-ribuz Amboinenfibus & Malaienfibus notum eft 
nomine Sajor manis , feu oleris dulcis; Amboinenfibus 
proprie dicitur Uta niwel, feu Malaice Sajor calappa 
itidem a dulci fapore. Quidam erronee illud vocant 
Taccam minorem , putantes Tacce effe fpeciem , revera 
enim minor Tacce fpecies eft, cujus folia cum hac 
herba optime conveniunt, fed oportebat hoc nomen 
deleri, quum multi eo falluntur, fumentes vulgarem 
Taccam minorem, que.herba eft fervens atque acris, 
pro hoc Opbiogloffo, quod dulce ac fatuum eft. 
Locus. In declivibus.crefcit locis circa oras levis 
filve, vcl fub aliis levibus fruticulis, ubi folum eft 
humidum & argillofum , ut & circa ficcas oras filve 
Sagus, fed raro obcurrit, atque ubi crefcit, femper - 
combinatum eft. java multo altior & luxuriofior eft 
hzc planta , binos tresve pedes alta, ejusque caulis 
digitum craflus , ibique in planis provenit campis, 
ubi Carex eft vaga. In hortis cransplantata major quo- 
que excrefcit, foliaque circulum formant quindecim 
laciniarum , qua inferius adpendices etiam quasdam 
erunt , ac quodammodo fupra fefe invicem locate 
unt. Quam primum vetuftus perit caulis , (emper 
novi in ejus locum füccedunt, atque elegans planta 
elt, que digna eft in hortis locari. 
Ufus. Eft herba fuccofa & refrigerans , alvum la- 
xans. Molles caules cum teneris foliis ac fpicis mox 
erumpentibus abfcinduntur , & ad olus adhibentur, 
que ac praecedens Ophiogloflum , fed leniter hec 
fimul coquenda funt, ne in inucum deliquefcant. 
Teneri caules in aqua calida parum coéti praeparari 
funt, & edi inftar Asparagorum. [n re medica cum 
bio polypoide tanquam fpecificum habetur remedium 
in morbo quodam abdominis & inteftinorum , qui 
Malaienfibus dicitur. Sackit gorito, quem puto eile 
Polypum inteftinorum. 
Ad hunc fumunt radicem hujus plante cum radici- 
bus Ubii polypoidis nigri, quas fimul aque incoquunt & 
bibunt, ficcas quoque edunt radices cum Siri Pinan- 
ga ya haud ingratæ funt, & quas mafticant inftar 
patti orum, unde Polypus evancfcit, 
Quum vero per iftud nomen quoque intelligunt mo. 
lam uteri in feminis, inquirendum eft, an ad utros- 
que morbos, an vero ad alterutrum conducat. Ma- 
laienfes enim, quum pauca habeant verba , multos fub 
uno nomine comprehendunt morbos. - 
:- Radices hz a craflis depurate fibrillis faccharo con- 
diri quoque poffunt, & inter mafticandum granulofz 
funt. He radices cum Pinanga mafticatz , ad tuflim 
convulfivam etiam adhibentur. 
CAPUT 
HERBARII AMBOINENSIS 
Liber XI. Caput XLIV. 
In de regenmaanden vergaat dit kruid meeft , maar in 
November begint bet jonge /cheutjes met hoopen voor den 
dag te brengen. Ik beh dit kruid in *t eerfte voor een Filix 
aangezien, te meer alzoo den finaak uit den zoeten ook wat 
Varenagtig is , maar daar na de airen voort komende, beeft 
myn noodzakelyk doen befluiten , dat Let een groote zocrte 
van Ophiogloffum is , dog met de Osmunda of Filix 
“aquatica gemeen/cbap bebbende. 
Naam. Jn ’t Latyn Ophiogloffum laciniatum ; in nr 
Maleits Ribu ribus by de Amboinefen en Malyersis’tbe- 
kent met den naam van Sajor manis , of Olus dulce. Jn 
"t Amboinees biet bet Utta niwel, of in "t Maleits Sajor 
calappa , medevan de zoete fmaak. Zommigen noemen het 
abufief Tacca het kleine , meenende dat bet een zoorte 
van Tacca 2y, want daar is inder daad een kleine zoorte 
van, Tacca, die aan de bladeren met dit kruid wel overeen 
komt, maar xy beboorden deze ndam uit te roejen , want 
veele daar doon, bedroogen werden, nemende de gemeene 
kleine Tacca, "t welkeen beet fcherp bytend kruidis, voor 
dit Ophiogloffon, °t welk zoet en laf is. 
Plaats. Het wah in lage gronden omtrent de randen 
van een ligt bos, of onder ander ligt kreupelbos , daar een 
wvogtizekleigrondis, ook omtrent de drooge kanten van een 
Sagoebos, dog is weinig te vinden, en daar * is, windt 
men ’t altyd by malkander. Op Fava waft het veel boo- 
ger en weelderiger , twee en drie voeten hoog , en den 
Stengel een vinger dik, en aldaar ook in de vlakke velden, 
daar bet Snygras wat ydel flaat. In de booven verplant, 
werd Let ook grooter, gewinnende een cirkel van vyftien 
Jnibbelen, die agter nog al eenige aanbangzels bebben , en 
ten deelen over malkander liggen , zoo dra den ouden Bol 
vergaat, beeft men altyd nieuwe in de plaats, en bet is 
een cierlyke plant, die waardig is in de tuinen gezet te 
werden. 
Gebruik. Het is een vogtig en verkoelend kruid , den 
buik wat Zich makende. De maize fteelen met de jonge 
bladeren, en eerfte airen werden afgefneeden „en tot moes- 
kruid gebruikt , zoo wel als 't voorgaande Opbiogloffon, 
en men moet ze zagtjes kooken , op dat ze niet flymerig 
werden. De jonge fteelen in warm water een weinig op- 
gekookt, laten zig ook toebereiden , en eeten als Spargies. 
In de Medicynen werd bet met Ubium polypoides voor 
een toegetigent middel geagt , voor een zekere ziekte des 
buiks en ingewands by de Malyers Sackit gorito , dat is 
200 ik giffe Polypum inteftinorum genaamt. 
Hier toe némen ze de wortel van dit gewas met de 
wortelen van bet Oébium Polypoides nigrum , kooken 
ze zamen in water, en drinken dat , eeten ook de gedroogde 
wortelen met Siri pinang , die niet onlieffelyk zyn , en kort 
afknappen als koekjes, waar door den Polypus fmelten zal. 
Maar dewyl ze onder den voorfcbreeven naam ook ver- 
Joan Molam uteri in feminis, zoo Daat nog te onderzoe- 
ken, of bet tot beide ziektens of alleen tot eene dienftig zy, 
want de Malyers arm van woorden zynde , veelderlei ziek- 
tens met eenen naam noemen. 
Gemelde wortelen van de dikke vazelingen gezuiverd, la- 
ten zig ook confyten , en «allen brokkelig in °t eeten. De- 
zeive wortelen met Pinang gekaauwt , werden ook ge- 
bruikt tegens de kinkboeft. 
VYF 
