XI. Boek. XLVIL Hoff. AMBOINSCH KRUIDBOEK 
Hic panis adhuc calidus fine fufpicione veniebat in 
manus fervorum & canum qui eum comedebant , & 
Deet radix jam effet exempta, omnes tamen. vehe- 
menter vomebant, ita ut Oxymel ex iis non fit com- 
fitum. Novi tamen quosdam incolas iis uti interne; 
jpfarum fruftulum mafticantes; ac fuccum deglutien- 
| tes, fi quosdam malignos pifces vel Cancros come- 
bo derint, a quibus Maback, h. e. anxii & vertiginofi funt, 
ut vomant. 
Folia Calappi oleo oblinita:cum & fine Curcuma; 
` e fupra ignem calefaéta & flaccida, magnis & duris 
inponuntur anthracibus & furuneulis , quod vulgare 
et malum apud incolas , & difficile curatur, quum 
multa habeant foramina ad oras, per que verum ac 
primarium ulcus integrum manet, quod hzc folia ape- 
riunt & maturant. Dein véro, ut apertura in eo fiat ; 
defectu Aon lamella hujus fumitur radicis, que 
arum contunditur, & plana redditur, atque inponi- 
tur Emplaftro Bafilico, ipfique adplica, intra fex vel 
- otto horátum fpatium fine dolore ¿pertum. érit ulcus; 
| ein radix tollitur & abjicitur, ae porro per empla: 
- . ftrim folummodo curatur. | 
1 Folia eodém modo calefaéta inponuntur tumido & 
E indurato feroto, ut emolliatur , quidam ibdigeni ve- 
i natores volunt étiam ejus radicem in cibo canibus ve- 
s paticis exhibere, ut inde alacres & in feram audaces 
o» > cujus tamen fücceffum vereor, quum expertus 
uerim canes indé vomere , quin vellent canum fto- 
machos depurare; ut adpetitum in feras haberent. 
Tabula Sepiuagefima 
d Figdrani primani D exhibet filveftrem. acte 
fecunda Lilium denotat ‘favanicum, quod eft Narciffus 
Ceylanicus , flete albo hexagono , odorato Commel. H, 
Amfi. part. 1. pag. 75. Tab: 38: & Lilio-Narciffus Indicis; 
Zeyl. pág. 142. ubi vide reliqua. 
‘ flore albo , hexagono Plukn. Almag. pag. 220. &-Ibef. 
161 
Dit warme broodje-geraakte zonder agterdogt in bèn” 
den van de flaven en bonden , zynde de-wortel al uitge- 
nomen, die bet opaten , en allegader luftig aan Det arabes 
_ zym-geraakt, maar bel Oximelis daar van niet gemaakt. 
Egter weet ik, dat ze zommige Inlanders gebruiken bin- 
nens lyf, een fiutje daar van keauwende en den fap in- 
zwelgende , als zy eenige kwaadaardige viffen en krabben 
gegeten bebben, daar van zy Maback; dat is; benaauw? 
en duizelig werden , om aan ’t braken te geraken. 
De bladeren met Calappus-oly gefineert met en zonder 
Curcuma; en over "t vuur flap gemaakt werden op groote 
en barde Bloedzweeren en Negenoogen gelegt , een-ge- 
meene plage onder de Inlanders, en moejelyk om te genee- 
zen, om dat ze met veele gaten aan de kanten opbreeken , 
waar door den regten boofdzaweer gebeel blyft , dewelke 
dan deze bladeren optrekken en rypen. Daar na om een 
opening daar in te maken; by gebrek van een Chirurgyn; 
neemt men een fÈbyfje van deze wortel, kneuft en floot 
’t zelve een weinig, plakt bet op een Bafilicum:pleifter y 
en legt bet daar op, zoo zal bet binnen fes of agt uuren 
zonder pyn een opening maken, daar na fmyt men de wor 
tel weg , en geneeft bet vervolgens met andere pleifters. 
De bladeren op, dezelve manier warm gemaakt , bind 
men ook op de gezvolle en verbarden klootzak , om dien te 
verzagten.. Zommige Inlandze Jagers willen deze worte- 
len ook bunne jagtbonden in de koji geven , om daar door 
graag en verbit op °t wilt te werden, aan welkers fucces 
ik twyffele , dewyl ik bevondin beb dat xe de bonden doet 
braken, of zy moeften, der bonden magen willen fcbeuren; 
om appetyt tot bet wilt te krygen. 
De Seventigfte Plaat 
Vettoont in de eerfte Figuur de wilde Ajuim 3 UE 
De tweede Figuur wyft aan den Favaanfche Lely; welke is de 
Ceylonfe Narciflus met een witte feshoekige riekende 
bloem, van Commel, Hort. Amft. part, 1. pag 75. Tab. 38. 
en Indifche Lilio-Narciffüs, met een witte feshoekige bloem, 
van Piukn. Almag. pag. 220. en de Thef. Zeyl. pag. 142. 
alwäät het overige ziet, 
: CAPUT QUADRAGESIMUM SEPTIMUM; 
Lilium. Indicum.. Caffe zelan. 
rioriquoque Toxicariz ec adfinis eft plahta; 
— quam Europzi noftrates Diels DEO Lilio habent; 
* 
ac fic vocant;.folummodó ex 
fimilitudine. . : 
adix véro ejus eft rotundus bulbus, inftar Cepe 
Zurattenfis; durus, & folidus, externe fimilibus pel- 
liculis obductus; aliquando unicus , aliquando gemi- 
nus fupra fefe itivicem ` fed unus fémper minor eft 
altero , plurimi vero unam alteramve gerunt adpendi- 
cem ad latus inftar lamellarum craffarum , quz tem- 
pore exeréfcunt , fi primaria perit radix , planta fefe 
a Propagat inferius per multas fibrillas in epz. 
olia fine pedunciilis ex,ipfis.excrefcunt.radicibus, 
Same per arcus fefe in orbem difporgun;, optime re: 
entiä illa. Liliorum. alborum, fed: longiora. funt , 
nec tam finuofa ; a-duodecim ad feptendecim & octo: 
decim pollices longa, uno latiora , fuperne parum 
concava inftar canalis, ac flavefcentia. 
Ex SCH centro. bini tresve Er caules ; 
vix pálmam alti, quorum quivis. longum, acutum y; 
& la fulinec Caput; ex Séien" excrefcit 
los, non multum cum illo Lilii conveniens; fed po- 
tius cum illo Moly vel Radicis Toxi¢arie quadrans ; 
tonítat enim ex fex löngis & atiguftis pétalis ; ultra 
oe longis; ač femi latis ; ad oras circinnatis, 
inferius in acutum definens faccum, — ` i 
. In centro totidem locantur alba ftamind, inferiore 
[ee aréte petalis adcumbentia ; atque. inde intro- 
exa inftar corniculorum', quodvis vero flavefcentem 
gerit anthieram ; in horum centro autem alterum lon- 
us & rectius locatur fimplex piftillum. Priora fex 
ina ad tertiam. circiter partem. inferius connexa 
unt per tenues lamellas inftar pedum Anatüm , atque 
e lamell inter bina corhicula binas habent lacinias - 
féu apices, qui character huic flori proprius eft ; ac 
Porro fine notabili odore ; vel potius patum feetet: 
` Tom, PI, Poft 
oliorum quadam . 
fle digt tügen dé bladeren l 
. den vuilen trekkende, 
SEVEN EN VEERTIGSTE HOOFDSTUK: 
De Indifcbe Lehe. 
U: de maagfchap van de voorgaande Toxicaria is 
ook dit kruid , "t welk onze Europianen kwalyk 
7 voor een Lely aanzien ¿tn ook zoo noemen ; alleen- 
lyk uit eenige ‚gelykönijle der bladeren, — p 
“De wortel is een ronde bol, gelyk een Súratfe Ajuin, 
bard en ma[fief , buiten thet diergelyke vellekens bekleed , 
zomtyds bejtaat by uit een enkele bol, zomtyds uit een dub- 
Belde ; boven mialkander, dog de eene i$ altyd kleinder ; 
maar de meeften bebben een of twet adnwaffen ter zyden, 
als dikke febilferen , die thet er tyd groot werden; als de 
boofdwortel vergaat , en de plante voortzetten y beneden 
met veele vazelingen, gelyk Ajuin. = - 
De bladeren. komen zonder pee uit de wortelen zelfs 
Voort , en breiden baar met bogen in dë rondté dit , zeer 
wel na die van witte Lelien gelykende 5 dog yn langer , 
en zoo niet Pefronft, van twaalf tot zeventien en agttien 
duimen lang, tuim een breed, boven wat bol als een geutes 
eñ geelgroen; - e 
it de midden komen twee of drie fleelen, fcbaars een 
band boüg , ieder draagt een lange fpitfe en kantige knop, 
âwaar uit een witte bloeme werd, de Lelie weinig gelyken- 
` de, maar beter bet Moly of Radix Toxicaria, want zé 
beftaat uit zes lange ep Jmalle bladeren, ruit een vinges 
lang , en een balve breed ; aan de einden omgektult 5 be- 
neden in een fpitfe zak toeloopende: , 
. Binnen ftaan éven veele witte draden: met bun ondere 
ende, en van daar inwaarts 
gekromt als boorentjes, dragende ieder een Cam Mee 
je, in midden ftaat een andere regter draad , zonder balkje. 
De doorige zes draden zn omtrent de onderfte derdepart 
met deet vellekens aan malkander vaft , gelyk Eende-poos 
ten, en gemelde.vellekens hebben tuffen de twee boorentjes 
nog twee fnibbelen of /pitfen , een merktecken déze bloemen 
eigen , voorts zonder merkelyken reuk 5 of een Weinig na 
wy 
X | + Na 
