172 
OBSERVATIO. 
Hee eft Nymphea Indica, Faba /Egyptia di&a, flore incar- 
. nato, Nelumbo Zeylanenfium Herm. Parad. Bat. pag. 205. 
ubi icon & defcriptio , & Nymphza alba , Indica, maxi- 
ma, flore albo, fabifera Muf. Zeyl. pag. 66. & Thef: Zeyl. 
pag. 173. ubi plurima ejus fynonyma, & Nymphea Glan» 
difera , Indie paludibus gaudens, foliis umbilicatis, am. 
plis, pediculis fpinofis , flore rofeo purpureo Plukn. Alm. 
pag 267. Tab. 207. fig. 5. ac Nymphea foliis undique in- 
tegris H. Cliff. pag. 203. ubi vide reliqua, ut & in flor, 
Zeyl. pag. 86. 
* 
HERBARITAMBOINENSIS ` LikrXI. Caput Lis 
AANMERKING 
Dit isde Indifche Nymphza, Faba ZEgyptia genaamt, met eeh 
vleesverwige bloem, Nelumbo by de Zeylonenfers , van 
Herm. Parad. Bat. pag. 205. alwaar een Figuur en befchryving * 
daar van is, en de witte Indifche, grootfte boondragende 
Nymphea met een witte bloem, van het Muf. Zeyl. pag, 
66. en Thef. Zeyl. pag. 173. alwaar de meefte benamingen 
hier van zyn, en Eikelsdragende Nymphza, in de moeras- 
fen van Indién groeijende, met breede navelvormige bla- 
deren; met ftekelige fteelen , en een purper roosverwige 
bloem, van Plukn. Almag. pag. 267. Tab. 207. fig. 5. en 
Nymphza met bläderen, over al heel in de H. Cliff. pag. 
203. en in de Flor. Zeyl. pag. 86. 
CAPUT QUINQUAGESIMUM PRIMUM. 
Nymphea Indica minor. Taraiti 
kasjıl , Jajor tondjo. 
ecunda & minor fpecies Nymphze Indice, ad 
S Europeam magis adcedit, inque omnibus parti- 
bus minor eft Paracel, varieque ejas funt fpe- 
cies, 
Prima ac vulgatiffima, ampla quoque & rotunda ge- 
rit folia, feptem & otto pollices longa, paulo latiora, 
infetius off , ubi caulis inmittitur , fere fine 
coftis & venis , excepto nervo medio , crafla, pin- 
guia, fuperne glabra , inferius vero vene protube- 
rant, aquis innatantia, fique fricantur, in mucum de- 
liquefcentia. ` aes qe 
` Ipforum caules rotundi funt, glabri, fine ullis fpi- 
nulis , interne fungofi quoque & fuccofi, ac parum 
ferofi, & lac effündentes, quod in tenuia quoque fila 
duci poteft. Tenera & complicata folia ad externam 
tem fufca funt, uti & caules, fed fenfim vire- 
cunt. 
Caulis florifer paulo altior fefe adtollit, ac primo 
acutum profert conum , ex quo flos oritur , poftquam 
tuor exteriora petala æ fefe aperuerunt, que 
rdide alba & virentia funt, in quibuscam etiam fu- 
fcis lineis diftin&a. Flos ipfe ex fimilibus compofitus 
eft I „ex quibus Taratti , fed brevioribus & ro- 
tundioribus, concava quoque feu cochleari formia, 
quatuor vel quinque colores habentia juxta tot fpe- 
cies, quot ex hac formantur. 
Prima & vulgatiffima alba eft inftar chartz , ejusque 
flos Rofam refert ingentem variis petalorum ordini- 
bus diftin&am. Secunda fpecies rofaceum habet co- 
lorem, aliquando etiam flos perfecte ruber eft, mino- 
raque gerit petala priori, fed hzc paulo majora funt, 
magisque ad Taratti adcedentia, KE lores gerit 
pallide rubentes, feu incarnatos, qui aliquando tam 
pallidi funt, ut vix rubedo adpareat , fed juxta coftu- 
las rubedine ftriati funt intenfiore. Quarta flores pro- 
fert pallide luteos feu flavefcentes. Quinta intenfe 
ceergleos exhibet flores, ipfiusque caules fufci funt. 
- Cunétz hz fpecies interne lutea gerunt ifta ftamina 
& antheras uti Taratti, odorem quoque fundentes dul- 
cem anifatum , excepta coerulea & lutea fpecie, que 
odorem fundunt paludofum. Petala more Marat efe 
extendentia facile decidunt „ quum fruétus ex centro 
excrefcit „ qui eft conus oblongo-acutus , fubftantia 
fungofz , & interne in varias di inétus cellulas, more 
capitum Papaveris. In illis femen latet pufillum = 
magnitudine & colore feminis Sinapios , faporis aquofi, 
& fub dentibus fonitum edens, quum femina hzc in- 
lerumque fint inania, ^ ` x 
` Capita feminifera non in omnibus regionibus in 
Tondjo obfervantur, faltem Jave & Baleyz plerum- 
que ignota funt, ubi nil nifi flores profert , fed in 
regione Maccaflara fuos profert fructus, _ r 
Hic flos peculiarem habet proprietatem , quz in 
Europea Nymphza etiam obfervatur , vespertino enim 
tempore femi claufüs eft in cornu, caulem incurvat , 
ac totus fub aqua mergitur per totam noétem , oriente 
folé fefe iterum erigit, ac fefe extendit, quum vero 
caput feminiferam excrefcit, non amplius fubmergi- 
tur. Caput hoc jam maturum fponte fefe aperit juxta 
cellulas, femenque in aquam projicit. 
Radix 
EEN EN VYFTIGSTE HOOFDSTUK. 
De-kleine Indifche Waterplomp. 
et tweede en kleindere geflagt van de Ooftindifche 
Nympbea , komt de Europifcbe wat nader, zynde 
- in alle baar deelen kleinder dan Taratti , en mede 
van verfcheide zoorten. : 
De eerfte en gemeenfte beeft mede groote en ronde blade» 
ren , zeven en agt duimen lank; wat breeder, ag ter met 
een boezem of keep, daar den fleel ingelaten werd, fcbier 
zonder ribben en aderen , bebalven de middelzenuwe , dik, 
vetagtig , aan de bovenzyde glad, beneden builen de ade- 
ren wat uit „ op bet water zelfs dryvende , en tot flym 
werdende , als men ze uryft. 
Hunne Geelen zyn rond, glad, zonder eenige fiekelen, 
binnen mede fiftuleus en Jappig , een weinig weiagtige 
melk uitgevende , die zig mede tot fyne draden laat MR 
ken. De jonge en nog t'zamen gerolde bladeren zyn aan 
de buitezyde bruinagtig , gelyk ook baare fleelen , maar 
werden met er tyd groen. 
Den bloemdragende fteel ryft wat booger op, en draagt 
eerfi een fpitze kegel , waar uit de bloem werd, naa 
baar de vier buitenfte bladeren van de [cbeede openen 
welke vuil-wit en groenagtig zyn , aan zommige ook met 
bruin geftreept. De bloeme zelfs is van diergelyke blaad- 
jes gemaakt, gelyk Taratti, dog korter , en ronder, me- 
de bol of lepelformig , van vier of vyfderlei couleuren, na 
zoo veel zoorten, die men daar van maakt. ná 
De eerfie en gemeenfte is wit van couleur als pampier, 
gelykende een groate rooze , met ver{cheide ryen blaadjes ag- 
ter malkander, De tweede zoorte is roozeverwig , zome 
tyds ook regt rood , minder van bladeren dan de voerige , 
` maar die zyn wel zoo groot, en de Taratti nader komende. 
De derde beeft ligr-rode of incarnate bloemen., zomtyds 
zoo bleek, dat men even de rodigbeid bekennen kan 5 dog 
langs de ribbekens met booger.rood geftreept. De wierde 
heeft bleek-gele bloemen. De vyfde- beeft hoog-blaauwe 
bloemen, en baare fleelen zyn bruinagtig. y 
Alle zoorten bebben van binnen de geele draden en nop», 
pen gelyk de Taratti, mede een zoeten Anysagtigen reuk, 
van baar.gevende, bebalven de geele en blaauwe zoortens ` 
die wat moerasagtig ruiken. De blaadjes op de manier. 
van Taratti zig uitbreidende vallen ligt af , waar op uit 
de midden de urugt groeit , zynde een lang toege/pift. bol- 
leke „ mede van vooze fubftantie , en binnen in verfcbeide 
celletjes verdeelt, op de manier als de pun d ‚daar in 
Jcbuilt veel klein zaad , wan grootte en couleur bet Mos- 
taart-zaad gelyk , wateragtig van fimaak , en onder de 
tanden krakende, om dat ze van binnen meeft ydel zyn. 
De zaadbollen vindt men. niet in alle Landen aan de 
Tondjo , immers op Fava en Baly is bet meeft ombekent , 
daar bet niet dan bloemen draagt. Maar op °t Land Ma- 
caflar brengt bet zyne vrugten voort. 1 
- Deze bloem beeft een wonderbaare eipenfcbap , dewelke 
men aan de Europifcbe Nympbea ook ziet , want 7 avonts 
Jluiten ze baar balf toe tot een bel, kromt baaren fleel, en. 
duikt den gebeele nagt over onder water , met bet opgaan 
van de zonne ryft ze wederom op, enbreid baar uit, maar 
als den zaadbol voortkomt , dan duikt ze niet meer. Dien 
bol nu regt ryp zynde fplyt met zyn celletjes van zelfs opens - 
en baat het zaad in "t water vallen. De 
ÁS A Nee DESEN 
