176 | 
£ 
CAPUT QUINQUAGESIMUM SECUNDUM. 
Millefolium aquaticum. Sajor codock. 
aquatici reperitur , ab Europeo haud multum diffe-. 
È ftagnantibus aquis fpecies quedam Millefolii 
rens , nifiquod Indicum magis conveniat cum Fi- 
licaftro feu Osmunda, binorum circitet pedum altitu- 
dinem adtingit , extenfum admodum formans fruticem. 
Ejus caules fatis crafli funt „ fed tam fungofi ac flac- 
cidi, ut fefe erigere nequeant , virides, & ad inter- 
nam partem plani, ad externam rotundi , & profunde 
ftriati, in multos diftinéti laterales ramos, fimiliter 
ftriatos & alternatos. Hi iterum fefe dividunt in tot mí- 
nores ramos feu apices, ut fere diftingui nequeat, 
an fint folia, an vero caules, ex rotundo plani, an- 
ufti, acuminati , non ultra digiti unguem longi, cras- 
Le fed flaccidi , ac pedes Ranarum referunt. 
Sapor fatuus eft & Filicinus » primo progefminantes 
caules fuperius fefe incurvant, ac cirrhos formant in- 
ftar Filicum. E 
Radix amplum generat ftolonem ex denfis, longis, 
& tenuiflimis fibrillis conftantem , qui in vetuftis plan- 
tis eft inftar minoris Kelady , fed füngofüs penitus 
nec folidus, neque craffas ad latera emittens radices, 
quousque hec planta fub aquis crefcit , omnes ejus 
rami intricati dependent, flaccidi & mucofi, fed fupra 
aquam fefe parum extendunt ,coloris nigricantis. Ne- 
que flores neque- femina profert hzc planta. 
In ficcis obíetvatur menfibus, quum fluviorum aqua 
incipit decrefcere, ita ut fere ftagnet, ubi tum per 
ccenofam terre congeriem infulam quafi format, ac 
fluxu fepe propellitur. Pluviofis mentibus & fluviis 
aquis repletis non reperitur, nf 
Nomen. Latine Millefolium aquaticum, & Olus Ra- 
narum ; Malaice & Maccaflärice, Sajor codock & Sajor 
bintor, que omnia idem denötant nomina. Amboi- 
nenfibus norum eh We 
Locus. Crefcit, uti diétum fuit, nullibi nifi in leni- 
ter fluentibus fluviis , non profundis, ac fere ftagnan- 
tibus , qualis pre reliquis ‘circa Caftellum Viétoriam 
eft Weytomme. In paludibus circa Ayer mira in Hcea- 
mohela etiam reperitur , ubi firmiores & altiores for- 
‚mat caules , fed copiofiffime in Maccaffara circa Ory- 
ze campos in iy Qe d aquis & paludibus, ubi ra- 
nis habitaculum eft, uti & in fofis noftre urbis. Si 
rrat. Alioquin iis 
ui pifces alunt aureos & argenteos, qui ex Sina & 
pifciculi.. 
‚ Tabula Septuagefima quarta 
“Ad tos imam Mdi-folium exhibet aquaticum. 
Figura fecunda. Plaptaginew fiftit ee = 
Figura tertia Algam. denotat Coralloidem. , Capite 56. deícri- 
OBSERVATIO. 
"Millefolium hoc aquaticum Rumpbii Tremelle marine (pecies 
eft , quarum plurime a Dillenio in opere fuo incomparabi- 
li, Hifloria nempe Mufcorum recenfentur, noftraque planta 
ES videtur, que ab ipfo 'J'remella marina, -tenui ma, 
compreffa vocatur , & Tab. 10. fig. 8. adlitt.G exprimitur, 
cui pro fynonymo in Hifforia Mufe. pag. So. jungitur Fu- | 
cus, aut potius Alga ramofa, fnembranacea, viridis, folio 
senuiflimo. ru e 4 
: CAPUT 
„‚dewyl bet zoo zelden gevonden werd. ` 
HERBARI AMBOINENSIS Lie XI. Caput Lit 
TWEE EN VYFTIGSTE HOOFDSTUK, 
` Het Water Duifeud-blad. 
n de ftaande wateren windt men ook een zoürte van 
Millefolium Aquaticum, van bet Luropiffe niet veel 
verfcbillende , dan. dat bet Indifcbe meer gemeen/chap 
beeft met bet Filicaftrum of Osmunda, bet waft omtrent 
twee voeten boog , met een zeer uitgebreiden ftrurk. 
. De fteelen zyn wel dik, dog zoo voés en flap , dat ze 
ae, over eind konnen flaan , gras-groen, uam de 
innezyde plat, aan de buitenzyderond, en diep gefireept 
verdeelt in veele xydetakxen , ook zoo geftreept , en Ver. 
aviffelt tegens malkander flaande. Deze verdeelen zig al: 
weder in zoo veele kleine fpitzen of takken , dat men niet 
weet , of bet bladeren of fteelen zyn , uit den ronden, 
plat, /mal, /pits, niet boven een nagel van een vinger 
lank, dikagtig , dog flap , en gelyken de pooten. van een 
Kikvorfeb. De fmaak is laf en naar Varen trekkende, de 
eerft witkomende fteelen krommen haar boven om, en beb: 
ben baare krullen gelyk andere Varen. 
De wortelis een breede ftoel van digte, lange, en ganis 
teere vazelingen, aan de oude. ftokken een bol formeerende, 
gelyk een kleine Kelady, dog gants woos, en niets mafief 
daar aan, nog andere dikke wortelen ter zyden uitzenden- 
de. Zoo verre dit kruid onder water flaat , bangen alle 
zyne takken verward door malkanderen, [lap en flymerig , 
maar boven water breiden ze baar wat uit , zwart-groen 
van couleur , nog bloemen nog’ zaad voortbrengende, … 
Men vindt bet in de drooge Maanden, als de revieren 
van water beginnen te minderén , dat ze fchier flaandê 
zyn, daar bet dan met een flikkige /cbolle aarde als een 
Kilandeken op zig zelfs beftaat , en met den ftroom voort- 
gedreeven wert. In de regenmaanden en vol-loopende ri- 
wieren Vindt men 't niet. - e 
Naam. In t Latyn Millefolium aquaticum , & Olus 
Ranarum ; in ’t Maleits en MaccafJar Sajor codock, en 
Sajor bintor , alle van tene beduidenife , by de Amboi- 
nejen is bet onbekent. EE 
Plaats. Het waft, als gezegt, nergens dan in zagt lo: * 
pende rivieren , die ondiep zyn, en fchier ftille [laan , ge- 
lyk onder anderen aan 7 Cafteel Vittoria de Weytonne is. 
In de poelen omtrent Ayer mira op Heamobel vindt men 
^L ook, daar bet ftyve en hoogere fteelen beeft , maar wel 
‚bet meefte op Maccaffar omtrent de Ryftvelden in ftaande 
wateren en poelen, daar bet de Kikvor{Jen tot een woninge 
dient, als mede in onze Stads-gragten. In grootte bakken 
met water gezet, kan men’t large onderbouden , daar in 
bet zig ook vermenigvuldigt. ` 
Gebruik. De arme Luiden onder de Boegis en Maccas- 
Jaren, kooken dit kruid zoo verre bet boven *twater Daat, 
of op 't water dryft, onder groene Katjang , of andere 
‚moeskruiden., De Amboinefen weten "er geen gebruik van, 
et zoude anders 
«konnen dienen die geenen , die de goud en zilver-vi[Jen op- 
voeden , die men uit China en Fapan brengt., want bet 
‘laat zig lange bouden in bakken entanken , daar inne men 
dezelve visjes bout. +: : eet 
De vier en Seventigfie Plaat 
Wyft aan in de eerfte Figuur het Water Dozend Mad, ` 
De tweede Figuur vertoont de Water-Plantagos © ` 
De derde Figuur verbeeld. de.Ziga na Cordal gelykende; in het 
56. Hoofdítuk befchreeven. 
AANMERKING. 
Dit water Millefolium van Rumpbius ‚is een zoort van Tremella 
marina, waar van zeer veel zoorten in het onverbeterlyk. 
boek , ik meen in de Hifforie der Mofcben, Dillenius heeit, 
en onze plant fchynt dezelve te zyn, die van hem genaamt _ 
wert Zee-Tremella, zeer dun, en gedrukt, en afgebeelt werd 
| Op de ro. Plaat fig. 8. by lett. G, waar by voor een bena» 
ming nog gevoegt wert pag. so. in de Hijtorie der Mofchen, 
de Fucus, ofte liever de takkige, vliesagtige, groene Alga, 
met een zeer dun blad, 
DRIE 
