XI. Boek. LVII Hoofdft. AMBOINSCH KRUID BOEK., 
CAPUT QUINQUAGESIMUM SEPTIMUM. 
Nidal: efculensi. Sarong burong. 
x defcripta Alga coralloide multi crediderunt for- 
E mari nidulos efculentos , qui ab hirundinibus 
' marinis, que Cupodes marine dicuntur , in mul- 
tis regionibus ingentibus qum rupibus marinis, 
uique in deliciis habentur, & per totam Indiam de- 
eruntur, qua in fententia diu etiam verfatus fui, ob 
fummam materie convenientiam , horum nempe ni- 
dulorum .cum ifta Alga , fed quod etiam in dubium 
voco ob rationem infra dandam, attamen abeffe non 
poffum , quin defcribam hofce nidulos, ipforumque 
aviculas, ut aliis fint ulterioris disquifitionis, 
Ifte itaque avicule tam pufille funt, ut totam pu- 
'gno quis abfcondere poffit, formam omnino haben- 
tes hirundinum. Roftrum autem ipfarum quam mini- 
mum eft, & incurvatum inftar Accipitris, pedesque 
vix dignofei poffunt ,quum corpori arcte adcumbant, 
ac divifi funt intres majores, & unam fubtilem mino- 
rem ungulam. lpfarum color plerumque niger eft cum 
caeruleo fulgore, fique caude plume fepárentur, in 
quavis penna alba confpicitur macula. Peétus ex albo 
& nigro colore variegatus & maculatus eft. Hz avicu- 
Iz nullibi degunt nifi in concavis & preruptis fcopu- 
lis tam in litore quam in terra. In ipforum fuprema 
fuperficie pendent hi niduli coadunati & cohortatim. 
ique deteguntur ex duplici compofiti materie , 
connexique fünt ex quibusvis tenuibus furculis & Mu- 
fco , qui tam in litore quam in & ad arbores ab iis 
reperiuntur, [n quibus pre reliquis detexi Muftum ca- 
pillarem ; Malaice Tay angin dictum, & pilos Gomito. 
Interna vero, quz proprie deliciis infervit, alia 
omnino eft fubitantia, que nempe eft fordide alba, 
lenta, & flexilis inftar Vifei, formam prebens dimi- 
diz conche, ad unam partem plerumque plana, qua 
parte adhefit. Hec interna nidorum fubftantia ab ex- 
terna forde & adherentibus plumis depuratur , ad ven- 
tum ficcatur, & faceis indita venalis defertur. 
Ex quibusnam vero rebus hec edulis materies for- 
metur, haud facile quis dicere poteft, plurimi enim 
mecum putarunt, ipfius materiem effe Algam coralloi- 
dem, in precedente deferiptam capite, in hanc fen-- 
tentiam. deducti per fummam convenientiam, quam 
ifta Alga habet cum hifce nidulis , quum in fervida 
macerantur aqua, & in crafla filamenta feparantur, 
que eque cartilaginea funt. 
Alii dicunt ipforum ortum effe ex quodam Vifco 
marino, aque innatante, fed he omnes opiniones 
fuis óbnoxiz funt di ficultatibus , certum enim quidem 
elt, hafce aviculas, licet in ipfa habitent regione re- 
mota, cobortatim ad mare advolare , ibique aliquid 
rapere , fed iftam effe Algam , vel aliud quoddam 
Vifcum, non facile crediderim. 
In noftra enim Leytimorz parte Zephyrea ifta Alga 
in quibusdam menfibus copiofa reperitur, ut & rupes 
passes fub quibus hirundines ieu Capodes marine 
abitant, qe paulo majores funt veris, nunquam ta- 
men in ipfarum nidis detcéta fuit materies quzdam 
edulis, contra Jave , ubi hi niduli copiofe inveniun- 
tur, hec Alga non detegitur in ipfius litoribus coeno- 
fis. Vero fimile itaque eft, aviculas iftas-ex ipfarum . 
corpufculis talem ejicere materiem , licet e mari pe- 
tant, que etiam volunt, iftam veroroftris atque ungu- 
lis tam eleganter nectere fciunt, ut conchz formam 
obtineant, aliquando enim tales inveniuntur niduli , 
in quibus edulis hzc materiesrara ac mollis eft inftar 
Gelatine , ita ut ovulaipfiadhzreant , ac Javani mihi 
indicarunt, aviculas poftica corporis parte ipfi quafi 
adglutinatas effe. ` e 
„Ore quoque iftorum nidulorum externe hac mate- 
rie fimbriatz funt, acfi Gummi eflet durum , prete- 
tea, fi recenter confetti niduli guftentur „ nulla in iis 
detegitur falfedo , quam cunte. Alge fpecies magis 
minusve habent. ; 
Hee aviculz quidem habitant , uti dictum fuit, mul- 
tis in locis, ubi ingentes fcopuli in litore locantur, 
interne concavi , magnisque fpecubus inftar lacunarum 
prerupti ,fed non ubique hos edules formant nidulos, 
forte quum iftam Algam vel aliam quandam materiam 
ad id opus aptam non fatis copiofe conquirere pone. 
183 
SEVEN EN VYFTIGSTE HOOFDSTUK. 
De eetbare Vogelnesjes. 
e voornoemde Alga coralloides beeft veele doen ge - 
looven , dat daar uit gemaakt werden de eetbare 
nesjes „dewelke van zekere Zee-zwaluwtjes Capo- 
des marine genaamt , in veele Landen aan overbangende 
groote Zee-klippen gebegt werden, die men voor een groote 
lekkerny boud , en door gants Indien gevoerd werden, in 
welk gevoelen ik ook langen tyd geweeft ben , wegens de 
groote overeenkomft der ‘hoffe van deze nesjes met de voor- 
noemde Alga, dog waar aan ik nu begin te twyffelen om 
reden als bier na volgt , evenwel kan ik niet nalaten. de. 
voornoemde nesjes en bare Vogeltjes te befcbryoen , om 
aan andere tot naarder onderzoek aanleiding te geven. 
De voornoemde Vogeltjes dan , zyn zoo klein dat men 
"t gebeele Vogeltje in een vuift verbergen kan, t'eenemaal 
de gedaante bebbende van een Zwaluwtje. Het bekje is 
zeer klein, en krom als een Havigs-bek , de pootjes ook 
pas kennelyk, digt tegens "t lyf zettende , en verdeelt in 
drie groote , en een fubtiele kleine klaauw , de couleur is 
doorgaans zwart met een blauwe «veerfcbyn , en als men - 
de veeren des fieerts van malkanderen trekt, zoo ziet men 
aan ieder pen een wit plekje , de borft is wit, en zwart door 
malkanderen gefprikkelt. Deze Vogeltjes houden zig ner- 
gens op dan in bolle en overbangende klippen , zoo wel o 
Jirand als landwaart in. Aan derzelver hovenfte verwulf- 
zel bangen de nesjes met troppen by en aan malkanderen. 
Dezelve werden bevonden van tweederlei ftoffe gemaakt 
te zyn, gevlogten van alderbande dunne ruigte en Mos, 
die ze 200 wel op flrand, als op en aan de bomen vinden. 
Waar aan ik onder anderen bevonden beb den Muscus ca- 
pillaris,% °t Maleits Tay angin,en de baairen van Gomito. 
Het binnenfte, "t welk eigentlyk de lekkermy zoekt, is 
` een gebeel andere fub[lantie , te weten vuil-wit , taai, 
en buigzaam als Lym, inde gedaante van een balve fchulp, \ 
aan de eene zyde gemeenelyk vlak, daar zetegensietsaan- ^ 
gezeten hebben. Dexe eg sel werden van de búi- 
tenfte ruigte en de aanbangende pluimtjes gezuivert , inde - 
wind gedroogt, em zoo met zakken vol te koop gebragt. 
Waar van nu deze eetbare floffe gemaakt werde , kan 
men niet eigentlyk zeggen , want veele met my bebbenge- 
fuftineerd , dat bare fiofe zy den Alga coralloides of 
Coraal-mos , in ’tvoorgaande Hoofdftuk befchreeven zyn- 
de, daar toe bewogen door de groote gelykeniffe, die de 
voornoemde Alga met deze nesjes beeft. Als men ze in 
beet water weekt, enin dikke draden van malkander trekt, 
dewelke mede zoo krakebeenig zjn. s 
Anderen zeggen, dat ze bare ftoffe bebben van eenig an- 
der Zee-lil, dat op zee-water dryft , dog alle deze opini 
bebben hare zwarigbeid. Want bet is wel zeker, dat de 
Vogeltjes , al woonen ze verre lantwaart in, met troepen 
na de zee vliegen, en aldaar wat op rapen, dog dat bet de 
voornoemde Alga of Koraal-mos, of eenig ander lil zyn 
zoude , is wederom niet wel geloovelyk. ` 
Want op onze Lytimors Zuidzyde, alt de voornoemde 
Alga in zekere maanden overvloedig , en ook op de overban- 
gende klippen, daar onder de Zeezwaluwtjes woonen , die 
wat grooter zyndan de regte, en egter beeft men nooit be- 
vonden eenig eetbaar [tof aan bare nesjes, wederom op Fava, 
daar deze nesjes in kwantiteit vallen, en vindt men zulke 
Alga niet op bare flykige ftranden. Zoo is dan bet waar- 
Jchynlykfte, dat de Vogeltjes uit baren lyf zulke Isi uite 
geven , xy mogen dan uit zee balen, wat ze willen, en 
met baar bekjes en pootjes zoo aardig weten door malkam= 
der te vlegten, dat bet de gedaante van een fcbulp krygt. 
Want men vindt zomtyds deze nesjes, daar den eetbaaren 
Dot nog zeer. weinig en week in is als lil, dat de eiertjes 
daar aan vaft bangen , en de Javanen bebben my berigt , 
dat de Vogeltjes zelfs met bet agterlyf daar aan kleven. 
Ook zyn de kanten van de buitenfte nesjes met dezen [lof 
gezoomt , als of bet eem barde Gom was, daar en boven 
als men de geweekte nesjes proeft , vindt men geene ziltig- 
beid daar aan, gelyk nogtans alle zoorten van Alga min 
of meer bebben. a 
Voornoemde Vi ogelijes wonen wel, als gezegt; op vec- 
le plaatzen, daar booge klippen op ftrand ftaan, van bin- 
nen hol, met groote fpelónken ofte overhangende gelyk ver- 
avulfzels , maar ze maken niet over al deze eetbare nesjes, 
mi[[cbien om dat ze de:voornoemde Alga’, of een andere 
flaffedaar toe nodig , niet in overvloed krygen konnen. 
