184 
Pre aliis talis concava rupis locata eft in Zephyreo 
litore infula Oma , prope pagum Waffe, iniqua mil- 
lene hardm avicularum degunt inftar examinis Apium, 
fed ipfarum niduli formati funt ex arenulis & lignofis 
ftipulis, qhas.cafu in filva & litore inveniunt, quique 
fubtiliter connexi funt, ejusdemque forme cum edu- 
- libus, fed furigofi funt, pilofi, & ad cibum inepti. 
Contra im faxofis infulis, que Rofaria vocantur, 
*& in aliis, que ad Orientalem plagam Java, Madure, 
€ Baleya fito funt, item circa Borneum , Celebem, 
infulas Sean & Sangir , uti& ad firmam oram Siamz, 
Cambodje ; Couchinz, & Chine, usque in infulas 
Maccaflarz , ibi ifte Cappädos bonos & edules ubi- 
que formant nidulos, qui magna copia ex concavis 
— Ga & totis»picholis , quorum quivis 
centum & viginti quinqué librarum , venduntur , 
in uno tamen loco preftantiores: funt quam in alio, 
acıJaväni, Sianenfes , & Maccauenfes optimi cenfen- 
tur’; Siauenfes vero & Sangirenfes duriores funt nec 
tam albi. Niduli hi in Baleya quoque reperiuntur in 
ipfa regione , .aliquot milliaribus a litore remota, ad 
ingentia:.flumiga ; que aquarum curfu magnos formant 
fpecus-& cavernas fub terra; in quibus ifte avicule 
- niduios «fuos: figunt rupibus , fed undenam ipforum 
materiem petant , apud iftam nationem nondum in- 
dagatum eft, 
` Javani nidulos hos inveniunt non modo in fcopulis 
fpecubus in litore Zephyreo Jave, fed etiam uti 
Baleyenfes in ipfa regione, prefertim in alto monte 
Parwatta, qui fios clt in regione Patty, ubi ingentes 
& obfcure admodum funt (Bees », quas intrare Opor- 
tet ardentibus facibus, ut niduli ifti deducantur. Ni- 
hilominus tamen Javani in ifta etiam funt opinione, 
aviculas vifcofam iftam materiam , ex qua, nidulos 
formant, ex mare petere, licet ifte mons tdm longe 
remotus fit ab eo. , l 
Nomen. Latine Niduli efculenti ; Belgice Vogeines- 
jes; Malaice Sarong boerong; Javanice a > & avicu- 
jor que eos formant, Sundaja; Sinice amo. . 
Ujus.:Sinenfes quidem primum docuerunt ufum & 
notitiam.horum efculentorum nidorum hofce incolas, 
que ab Europzis àvide „dein hi accepti funt, ita ut 
pernos ganag in idus am jam delati fint. Sinen- 
enim natio eft, que findet detegere delicias, ac 
, Brain MALAE; cit hofce nidulos. Primo au- 
tem per femi bar: aqua EN , dein.plumu- 
le « adherentes fordes extrahuntur & feparantur , 
tum digitis in anguíta ducuntur fegmenta, & elixan- 
tur Sinenfimore.cum lardo, noftro autem cum pingui 
Gallina. -Sinenfes ipfis tribuunt vires, corpus fortiter 
nuttiendi, robur virile augendi ,& alvum modice con- 
an e ltem SC es s 
"utantur., caleratti quoque molliores & meliores 
funt Sege ... A E BER eee 
x raucedine laborant in faucibus & pectore er 
Cathärris, hofce nidulos aque incoquant. cum multo 
faccharo cantho , addito pauxillo Zingiberis minoris, 
huncque potent fuccum , qui pectus demulcebit, & 
fputa maturabit & diflolvct. = 
< Subfequentia adnotavit in itinerario fuo Dnus, Ro- 
bertus Padbrugge de ortu & natura harum avicularum, 
& Ee Hi niduli inveniun- 
tur circa. oram Manadenfem, tam fub Lembe, quam 
quidem precipue Datahana, aliisque in infulis fuff- 
“cienti fatis quantitate , atque numeratur , quod quotan- 
nis decem. Pickols decerpi poffint. Quum vero noftra 
natio in Manado aviculas bas aliquando SE id : 
5 
antequam nidüli formati effent , hinc eos propell 
& transvolatz funt Hieryam prope Ternatam, ubi ta- 
. men paucos componunt nidos, pre cauffa, uti puta- 
“ur, quod non fufficientem ibi inveniant materiem, 
ex qua hi texuntur. : 
- Hed materia ex iftius viri opinione crefcit in iftis 
magnis-conchis Kemas di&is, inftar mucofi marini 
"Vifci, quod ampla bafi in fundo incifionum. iftarum 
concharum nedtitur, &.copiofis, albis, mucofis, & 
mollibus exerefcentiis inftar Spongiz movetur, quod- 
«ue. in Moluccis etiam preparatur ad delicias, & edi- 
‘tur, vocaturque a T! ie. 
Euro- 
"wel voornamentl 
tamelyken o 
- toegeftelt werden. 
HERBARITAMBOINENSIS ` Lier St, Caput ELVIN 
Onder anderen flaat een zulke bolle klip op de i 
Brand van ’ı Eiland. Oma, by de Nurs Wale SS 
in deze Vogeltjes met duizenden buisbouden , gelyk een 
zwerm.Byen. Maar baar nésjes zyn van gruis en houte 
agtige [toppelen gemaakt , die ze by geval in ^t bor en op 
Jirand vinden, wel fyn door malkander gevlogten van dew 
zelve fatzoen als de eetbare, maar zyn voos, bairig en tot 
de koft onbekwaam. di 
Daar entegen op de klippige Eilanden, Paterno E 
naamt, en mri: die Ach We Ooftkant van pci ‘Ha 
dura, en Baly leggen , item rondom Borneo, Celebes de 
Eilanden van Scau en Sangir , ais mede devafte Kuft emd 
Siam, Cambodja, Couchin China, tot in de Maccar/Jarfe 
Eilanden , daar maken de voornoemde Zwaluwtjes over 
al goede en eetbare nesjes, die men met bopen van de hola 
le klippen afneemt , en met gebeele Pikkols van bondert eut, 
entavintig ponden ieder verkoopt , dog aan de eene plaats 
zyn ze veel beter dan aan de andere, werdende de Fa- 
vaanfcbe, Siamfe en Maccaufe , voor de befte gebouden 
maar die van Siau en Sangi vallen wat barder en 200 wé 
niet. De bovengenoemde Vogel-nesjes vindt men op Baly 
ook landwaart in, eenige mylen van ftrand af , aan 8700= 
te rivieren , dewelke met baren waterloop groote Delen, 
ken en verwulfzels onder de aarde maken , dur in obora 
noemde Vogeltjes bare nesjes aan de klippen begten , dop 
waar van daan xy de flof daar toe balen, is by deze Natie 
nog niet onderzogt. p 
De Favanen vinden bare Vogelnesjes niet alleen in de 
bolle klippen en fpelonken op den ftrand van Favaas Zuid- 
zyde , maar ook gelyk de Balyers landwaart in , inzone 
derbeid in den boogen berg Parwatta, gelegenin’t Land- 
Jebap van Patty , daar groote en heel donkere fpelonken 
zyn, 200 dat men met brandende Toortzen daar in moet 
aan, om de Vogelnesjes af te halen. Niet te min zyn de 
m ookin dat gevoelen , dat de Vogeltjes de flymige 
Jiofe , daar ze de nesjes uit maken, mede uit zee moeten 
halen, niet tegen fiaande den berg zoo ver afgelegen is. 
Naam, In t Latyn Niduli efculénti 3 im^ Duits 
Vogel-nesjes ; in’: Maleits Sarong boerong; in’t Fa- 
vagus Sullu , en de Vogeltjes die zy maken , Sundsjas 
int Chinees Jamò. -+ td 
Gebruik. De Chineefen hebben wel eerft de kennijfevan 
de eetbare nesjes aan deze Inlanders geleerd, en isvan onze 
Europianen gretig aangenomen., zoo dat men ze nu veele 
jaren na Europa beeft beginnen te voeren , want de Chir 
neefen ag een Natie , die op alderhande lekkerny. fiuderen, 
en maken. dierbalven veel werks van deze nesjes. Men legt 
ze eerft cen balf uur in "t water , daar na pluift men de 
veertjes , en daar aan hangende onreinigbeid daar af » 
trektze met de vingeren in [malle riempjes of tukken, en 
ftooft ze dan op zyn Chinees met Spek, op onze manier 
met een vet Hoen. De Chineefen fcbryven bun de kragten 
toe, bet lyf flerkelyk te woeden , de mannelyke kragten te 
vermeerderen, en den buik matig te ftoppen.. Immers die 
bardlyvig.zyn, moeten xe weinig nuttigen , ookxyn deope 
gewarmde malzer en beter dan de Weir 
-Die ten fchorre keel en borft bebben van een koude boelt, 
zullen. Vogel-nesjes met rykebyk Kandy-zuiker in water 
kooken , een weinig kleinen Gember daar by doen, en het 
. fap drinkens dat zal de borft matig zalven, en de gen 
los maken. ze ap di 
Het volgende beeft den E. Hr. Robbertus Padbrugge 
geweeze Gouverneur overde Moluccos , in zyn dagregijier 
aangeteekent van den oorfpronk en natuur dezer Fogeltjes, 
en bunne eetbare nesjes als volgt. Deze Wogel-nesjes val- 
len omtrent den Manadiffen boek , zoo onder Lembe als 
te Databans , en andere Eilanden in 
re loed , men maakt flaat , ag men. >t 
jaarlyks by de tien pikkols plukken kan. Dog Wy 
lc Lcd de Manado de Vogeltjes zomtyds geftoort 
bebben, er de nesjes balf voltooit waren, zoo zyn zever- 
jaagt en over gevlogen na Hiery by Ternaten , daar 24 
evenwel weinig nesjes maken, uit oorzaak zoo men gift» 
dat ze geen genoegzame floffe vinden, waar uit die mesjes 
~ Deze [loffe na gemelde Heer zyn meeninge, groeit op die. 
groote oefters tas als een Fuse Zee > welk Zee-lib 
met een breeden voct op de grond van de reven vaft zit» 
en met meenigte fpierwitte kwelagtige weeke uitwal]en 
als een Spongie zig beweegt , werdende mede tot aangename 
Jpyze in de Moluccos toebereid, ‘ende genuttigt, en B^ 
naamt van de Ternatanen . . Zum 
oe é H 
