XI. Bock. LVII. Hoofdft. . 
Europzi quidam id vocant Algamcoralloidem, quum 
animalcula in conchis viventia, feu potius infecta fefe 
ipfi eque ac fpongiis nectunt & in ea nidulantur, atque 
abiis non differt multum nifi materie, quz, uti dictu 
fuic; alba eft gelatina, & edulis. Avicule, quz deli- 
caros hos fubminiftrant nidos, funt pufille arundines 
marine, breve gerentes & magis craffiufculum quam 
lanum roftrum, coloris nigri cum obfcure coeruleo 
ulgore fere inftar aliarum Hirundinum , caudam geren- 
tesbrevem , atque mares, fi ipforum plume feparantur, 
inquavis pluma maculam gerunt albam,longis vero gau- 
dent alis & pufillo corpifculo, grana circiter quinqua- 
ginta ponderantes , funtque ideo alacerrime in volatu. 
Ab hac vili & fpreta avicula libido ac luxuries, feu 
tius nidus defidiarum & nequitiarum, uti Petronius 
dicit, fibi comparavit delicias, quum nemo nidos fa- 
ientum , quam elegantes etiam aves fint petat vel 
inquirat , quidam tarnen totam edunt Rufticulam cum 
ipfo fimo. Pe 
Certum eft , uti dictum fuit, pacata & defluente 
aqua, multas fordes, Vifcum, & gelatinam per mare 
ejici in finus & oras, quas avicule he petunt & advo- 
lant magnis in cohortibus, ac primum in extremam, 
dein in fubfequentes oras cadentis & refluéntis aque, 
ubi videmus quasdam. vifcofitates adpetere , roftris 
tenere, & in nidos deferre, fed an ex tali vifco re- 
center adducto fuos forment nidos, an vero illud 
prius deglutiant , & ex ore dein quedam demittant 
fila, ex quibus eos componunt , non fatis hactenus 
disquifitum eft. j 
` Fimus effe nequit, quum magna copia hic & coa- 
cervatim inftar calcis in folo confpicitur, qui a qui- 
busdam incolis: conquifitus fuit ad praeparationem 
ulveris pyrii, fic quoque plurimi niduli fordibus iftis 
mufcolo cortice deitituuntur, fed ex pura conftant 
materie, quales venales'adferuntur, & ab ocularibus 
teftibus certior factus, fam, rugofos iftos & ineptos 
. nidulos a fimilibús quidem componi aviculis , fed fpe- 
cie majoribus; licet & edulis ifta materies in his quo- 
"que detegatur nidulis, immo jn quibusdam tota adhe- 
ret quafi adglutinata ; acfiex vera ifta materie pertexti 
effent, quales.hic in Amboina-& Cerama reperiuntur. 
Inter .preftäntes nidulos deteguntur quoque rubri 
& nigricantes, ex colore vifci, ex quo confeéti funt, 
iui tamen album conquirunt colorem, fi per noctem 
i luci exponantur quum etiam molles fiunt, fed 
primo folis fplendore  iterum.fieeantur. siis 0 ~ 
N. B. De bifce nidis efculentis vide Valentini bifor. fimph re 
form. libro tertio Cap..23... Bot Hift. libr..5. cap, 13. page 
66. & Valent. Hiflor. Amboine pag. 328. 
AMBOINSCH KRUIDBOEK. 
135 
Zommige Europeanen noemen ’t Alga coralloi 
kraalagtige Zee-lil , om dat de Jebulpdiersjes : Al 
zame ondierijes daar aan zig zoo wel als aande Spongien 
zetten, en neflelen, werfchillende daar af ook niet veel an- 
ders dan in de ftoffe, dat, als ge t, wittelil eetbaar is 
De Vogeltj eszelfs 5 die de lekkerbekjes deze nesjes verfchaf- 
fen, zyn kleine Zee-2waluwtjes y kort en: eer dikagtig dan 
plat van bekjes , zwart, en van-eenblaay tige duifler 
doorfchynende verwe, even gelyk andere zwaluwen, kort 
van ftaart , bebbende de mannetjes „ wanneer men dexelve 
van een baalt, daar op Eiër-witte vlekken, zyn lank van 
wieken, en klein van lyf, en ligt, wegende niet boven 
dewyftig azen , en ditdoet , dat ze zoo fnel in t vliegen zjn. 
Van een zoo ongezien Vogeltje beeft de wellult en dera 
telbeid, of liever bet nesje van guitery, gelyk Petronius 
zegt» im baar potje te vuur weten te brengen, daar nie- 
mand naar de nesjes der wyzen , boe cierlyken vogel 
za " eens omziet y eetende nogtans wel een Snipje met zyn 
rekje, : 
Het is zeker, gelyk gezegt is, dat by een [iil aflopend 
water veelderlei ruigte , flym , en lil door de zee uitge. 
worpen wert in een zoom , en de vogeltjes vliegen met 
groote troepen, eerft op de buitenfte, dan op de volgende 
zomen van 't vallende water , daar men ze ziet eenige /ly- 
merigheid opvatten, en na bunne ne[len dragen ; maar 
of ze wit dezelve flym zoo vers aangebragt bunne nesjes 
weven, of eerft inflokken, en dan uit de mond wederom 
eenige draden formeeren , waar uit ze de nesjes maken, 
is nog niet ter degen onderzogt. 
Den afgank kan bet niet zyn y dewelke men op de grond 
met groote boopen als kalk vint, van zommige Inlanders 
gezogt tot bet maken van Bospoeyer , zoo bebben ook de 
dm nesjes geenzints de voorgaande ruigte en musaytige 
Portz of [lof , maar zyn van een zuiver ftot gemaakt , 
gelyk men ze te koop brengt, En van voggetuigen werd 
tk verzekert , dat de ruige en ondeugende nesjes wel vun 
diergelyke vogeltjes, dog wat grooter flag „gemaakt wer- 
den, boewelmen den eetbaren [Lof ook aan de nesjes vint , 
ja aan zommige kleeft bet gebeel aan malkander , als of ` 
t met deregte ftof doorweeven was, diergelyke men bier in 
Amboina en op Ceram wint: d 
Onder de goede nesjes vint men ook roode en zwartag- 
tige, nade couleur des flyms , waar van ze gemaa:t zyn, 
dewelke egter wit worden, als men ze een nagt in de 
Moneo legt , Wanneer ze wel mede week , doy met den 
eerften Zonnefchyn wederom droog werden. ; 
N.B. Over deze Vogelnesjes ziet Valent. bifl. fimpl. reform. 
derde boek Cap. 23. Bontius Hift. S. Boek cap. 13. pug. 66. 
en Valent. Verbandel, van Ambon pag. 328. 
- CAPUT. QUINQUAGESIMUM OCTAVUM. 
^ Relique fpecies alge efculenta. 
| Sive agart. . | 
y 
-] que in hifce Orientalibus infulis note funt, & 
2 potiffimum ad cibum \adhibentur , funt vero 
entes. AS: i [es 
- Primo, Acetabulum marinum , foliola gerit magnitu- 
dine numm: oboli diëti-; non vere rotunda ; fed in- 
ferius parum anguftata & acuta , crafiufeula, firma, 
quzdam etiam tumida & ventricofa, que aquam reti- 
nent, quodvis foliolum petiolo infidet curto, multa- 
Que fimul in racemo quafi locantur , horumque race- 
morum multi ex craffo & lentioré dependent caule, 
a tribus ad quinque pedes longo. Foliola hec ad oras 
obfita funt brevibus fed non pungentibus apicibus, in 
binis ordinibus locatis, coloris obfcure rui feu vi- 
fcofi, in mafticatione crepitantia, non admodum falfa, 
prefertim fi per (emi hotulam tnaceferitur ac proinde 
apta funt, quod cruda cdantur. AI. A 
Inter foliola peculiaribus in petiolis folitari& ex- 
crefcunt baccz , magnitudine Myrtillorum, quzdam 
etiam inftar Ceraforum nigrorum , in quibus hilus 
confpicitur cum ora fpinulofa , externe obfcure lutez, 
intus concave, feu pauca replete aqua. SS 
Hec varietatem babes diui foliola infundibuli 
formam habent, magnitudine etiam oboli, velpaulo 
minus , fuperne foveola excavata. 
Tom. V1 
H: in Capite alias deferibemus Alge fpecies, 
Ipfo- 
- zwolle-buik, daar water in is. 
kort fleeltje , en 
y: aan de kanter bezet met korte do 
en 
AGT EN VYFTIGSTE HOOFDSTUK. 
De overige zoorten van eetbare Alga, 
ofte de Agarum. 
Hr dit Hoofáftuk zullen wy befcbryoen andere zoorten 
I van de , in deze Oofterfe Eilanden bekent, en 
-meeft tot de koft gebruikelyk y zynde de volgende, 
| , d Acetabulum marinum , beeft blaadjes zoo groot als 
een fluiver, dog niet regt. rond, maar agter cen weinig 
j dikagtig , JLyf , zommige ook met een ge- 
Spits toelopende , dikagtig , (rt. iir e dl 5 e 
veele by de Tee ig hd ‚en 
derzelver troffen bangen veele aan een andere dikkere en 
jere; je tot yf voeten lang , de blaadjes 
D E A niet) eekelige po 
, im twee rygen nevens malkander y donker-rcs , of 
lymverwig, in "t kaauwen krakende, niet zeer ziltig , by- 
zonderlyk, als men zeeen balf utirtje uitverft „ en dierbal- 
ven bekwaam om raauw te eeten. 
n Ten de blaadjes op byzondere fteelen komen enkele be- 
set: in de pit van Krakebezien , Sg"? ook 
als Krieken , daar aan men een naad ziet , met een fiecke- 
lige kant „ donker-geel van buiten, binnen bol; of met een 
i veranderinge , daar de blaadjes gefor- 
uiu hs pata th ertje e in de groótte van eem 
Bee % PS: boven of met een klein Kuilrje, Er 
