186 
lipforumque ore undique obfite fant duplici ordine 
fpinuloforum apicum , qui multo .craffiores & durio- 
res funt quam in priore, nihilominus tamen crepitan- 
tia, & facile cruda eduntur. . 
Foliola hee ipforumque pinne arctiores locantur, 
atque primarii caules non ultra fpithamam vel 
pedem longi funt: Fructus prioribus fimiles funt , 
fed rariores, totaque planta. obfcure ruffa eft inftar 
Vifci craffioris. Utraque planta incipit crefcere ab 
Augufto ad Septembrim & Ottobrim , dein a mari in 
litus projicitur.' j ; ? 
Nomen. Latine Aecetabulum marinum , five Agarum 
primum; Malaice Agar agar cupan; Amboinice Arien 
“malona, h. e. mas, & Arien barulu; altera feu infun- 
dibiliformis fpecies, Arien mabina, H. e. femina, A- 
rien effong & Arien boar ex forma infundibuli-, feu 
Malaice Agar agar lefou, & Sajor lompan ex concava 
forma tigni, in quo Oryza tunditur. 
Locus, In litoribus crefcit planis , ubi lapilli arenofi 
& Coralliorum fragmenta fibi invicem mixta locan- 
tur, in portubus & placidis equóribus breve eft, fed 
in litoribus apertis prima fpecies ultra orchiæ longi- 
tudinem obtinet. Multi fæpe rami feu primarii caules 
una quafi ex radice excreti obfervantur, ex duris qui- 
dem cotibus undique circa (inum Miflanives, qui copio- 
fas gerunt baccas inter rotunda foliola prime fpeciei. 
"Species , que in Maccaffarenfium crefcit litori- 
bus, fimilem quoque obtinet formam , fed ejus fo- 
liola planiora funt, non finuofà, ad oras itidem cir- 
cinnata, virentia, & mollioris faporis , vocaturque 
Labi labi, & in Regum menfis quoque propontuñtur, 
ut cruda cum Aceto edantur. sist 
Ujus. Cruda potiffimum eduncur cum Bocaffan & Li- 
monum fucto, fi modo paulo prius macérentur, cö- 
qui etiam poteft, fi prima ejus abjitiacur aqua, dein 
leniter cum Calappi lympha ebullienda eft. Amboi- 
nenfes in afferculis id ficcant ad fumum ; & coquunt, 
quum edere volunt. T 
Secundo. Agarum fecundum , five braGeatum , cau- 
les getit fpithamam longos, qui ad inferiorem partem 
folia geruntfinuofa, firma, & craffa inftar membrane, 
ad oras. dentata, .in medio foramipulis notata, hie & 
illic in angulos & lacinias diftinéta , inftar Boleti 
bracteati , qui Telinga ticos, b. €. Auris muris voca- 
tur, coloris pallide rot, Hee alia infequuntur folia 
longa & angufta, prope ortum anguftata, ac inl 5 
. tiora , que dividuntur in multas URL 
lacinias, ejusdemque coloris, nd oras eleganten:cre- 
hata inftar incifi auri foliati, quod in nuptiis adhibe- 
tur, unde & vocari poteft Aiga hracteolata In Por- 
tugallico crefcit portu prope Nuffanives angulum, 
atque ad cibum utile eft, & gratum habet faporem in- 
ftar Agari primi, ET ; 
Tertio. Agarum funiculare, five foliatum, duplicis 
vel ttiplicis forma eft, Denger lepillo infi s 
ultra tres pedes longum, anguftum, & planum is 
loramenti. Huic ident alternatim multe pinne 
foliofe , in una forma inftar illarum T/chili feu Scu- 
tellarie crispe, ad oras crenata, & transverfaliter ru- 
gofa , ach contracta effert, ifi altera forma plerumque 
minora funt inftar illorum Capay , ipforumque caules 
rotundi funt. In tertia fpecie füperiora folia longa 
angufta funt inftar foliorum Rosmarini, poft hzc alia 
que fünt, plahi, &intorti. Omnes he tres varietates 
copiofas gerunt baccas ; inftar Piforum rotundas, in- 
= SCH inanes, a ik er gend fi comprimantur. 
cunda fpecies multas fimul perit: las i 
Fragorum. ` T oe Tope d 
unen, Latine Agarum funicular, five foliatim, à 
px ofis circinnatisque foliolis. Malaice Larak; Am- 
FT Bae asinis rim 
. In quibusdam crefcit rupi monteir 
iuh e 
MTS ` ig eegen five La@tica’ marina, 
d a precedente Lattuca aquarum; Malaic 
agar; Amboinice Arien. Hoe terre KÉ A 
teum, qui petafi 
tenuium & Contraftorum foliolorum , La@ueam men- 
tientium, queque ad oras adeo circinnata funt'; ut cre- 
nata vel dentata efle videantur. Quedam eleganter 
SEI KE papura rann quzdam virent, & oblon- 
Wnt rubris, quzdam etiam compofita funt ex 
Emplicivda ac tetur laciniis. PRU, E i 
Repe- 
minora locantur & tenuior. Tpfius caules angüfti quo- . 
afis inponitur, conítatque ex fafeieule 
HERBARIIAMjBOINENSIS. LiberXL Caput EVIL 
En de Kanten rondom zyn bezet een dubbele ryge flee- 
` kelige fpitfen , veel dikker en barder dan ’t voorige, niette 
min krakende, en gemakkelyk om raauw te etem, = pa` 
De blaadjes en bare troffen ftaan dieter aan 
en hare boojidfteelen zjn niet boven be Span Posi, 
lank. De vrugten zyn de voorigengelyk, maar men vindt 
ze weinig daar aan, en’t gebeele gewas is donkerargs:, 
als dikke Lym, baar beider moeffon begint van Auguftus 
tot September en October, daar na werden ze van de zee 
op (rant uitgeworpen. ü 
Naam. [ut Latyn Acetabulum marinum , Bee Aga. 
rum primum; in ’t Maleits Agar agar cupan; Zu" dm. 
boins Arien malona, dat is bet Manneken , en Aryen 
harulu; Het tweede of tregterformige, Arien makina. 
dat is bet wyfken, Arien effong en Arien hoarna de gé- 
diante van een tregter , of in’t-Maleits Agar agarlefon. 
en Sajor lompan, na de bolle gedaante van een Ryfiblok. 
Plaats. Het waft op vlakke tranden, daar zantftcenen, 
en kraalftukken door malkander loopen , in Bajenen fille 
Zein blyft bet kort „ maar aan 't openbare firand werdde 
eerfie zoorte meer dan een vademlank , men vindt zomtyds 
veele takken of boofdfteelen by malkander gevoegt „als uit 
eene wortel , en dat uit barde keifbenen rondom den boek 
van MijJanive , met veele befien tu[Jen de ronde blaadjes 
van de eerfie zoorte. 
Het geene op de Maccaffaarfe firanden groeit, is mede 
wel van diergelyk fatzoen , dog de blaadjes zyn platter, 
niet gefronft aan de kanten , mede gekertelt , groenagtig, 
en malzer van fmaak , genaamt Labi labi , ‘en werden ook 
op Rudjas Tafelen gebragt , en raauw gegeten met. Azyn. 
Gebruik. Het werd meeft raauw gegeten met Boca[fan 
en Limoenjap, als men ^t flegts te vooren en weinig uit- 
Fpoelt, men kan "t ook doen kooken, bet eer fte water weg- 
Jmytende, daar na nog eens zagtjes met Calappus-melk op: 
kookende. De Amboinecfen droogen "t op Parreparren in 
den rook, en-kooken "t weder op, als zy "t eeten willen. — . 
Jl: Agarumfecundum, five bracteatum , zyn troffen 
een [pan lang , dewelke beneden zeer breede en gefronfte 
bladeren bebben , ftyf, en dikagtig als parkement , aande 
kanten gekertelt., in de midden met gaten, bier en daatin ` 
boeken en lappen verdeelt, gelyk zekere Boletus , die men 
‘Telinga ticos noemt , dat is Muizen-ooren , ligt=ros van 
couleur. Hier op ftaan andere lange [malle bladeren y by 
bare oorfpronk final, en daar na weder breeder werdende, 
dan verdeelen ze baar in veele dunne; en zeer. flymeri 
ee » van de zelve couleur, aan de kanten aardig ge- 
kartelt, gelyk dat ge/neede klatergoud , dat men op Brui- 
lofter gebruikt, daarom mag men 't noemen Alga bratte- 
olata. Het waft in de Portugeefe Baye by den boek van 
NufJanive „ bet dient zoowel tot de koft , en is zoo /make- 
lyk als bet Agarum primum, 
IH. Agarum funiculare, five foliatum , is van twee 
derlei of driederlei gedaante, wit eene wortel, op een [Leelt- 
je zittende y -fuim drie voeten lank, final, en plat als 
riempjes. Daar aan Kongen verwiffelt veele trosjes vol 
bladeren , aan de eene gedaante gelyk die van Tíchili of 
Scutelaria crispa, aan dekanten gekartelt , en over dwers 
mede wat ruig als gerimpelt, aan de tweede gedaante zjn 
ze doorgaans Kleinder , gelyk die van Capay , en bare ftee- 
len zyn rond. Aan de derde zyn de voor/te bladeren lank 
en fmal, gelyk Rosmaryn-bladeren , daar agter ftuan ane 
dere kleindere en dundere. Zyne fteelen zyn mede [mal , 
plat zeen gedraait. Alledrie dragen ze veele befien, rond 
als erwetten , binnen bol, ydel; enknappende , als men ze 
drukte: De tweede zoorte beeft er veele by malkander als 
Aardbefien. bin 
‚Naam, Jn.’t Latyn Agarum funiculare , five folia- 
tum , van de veel gekrulde blaadjes , in "t Maleits Latak; 
in "t Amboins Arén watis: 
¿HOR Het waft op enkelde klippen , aan den roden 
Ee Tis 
TV. ‘Agarum laCtucarium , five LaCtuca marina, Ver- 
Jebillende van de voorgaande Lactuca aquarum ; in't 
Maleits Agar agar; in "t Amboins Arien. Dit gelykt een 
Rwasje lint, dat men op de boeden draagt ; beftaande wit 
een bosje, dunne, en zeer gefronsde blaadjes‘, fcbier als 
Kropfalaade , en aan de kanten zoo gekrult , dat ze gekar- 
telt of getant fcbynen. ‘Zommige zyn fcboon rood of pur- 
Perverwig , zommige groen , en lankwerpiger dan de foo 
de , zommigé beftaan ook wit enkele zeer dumme fmibbelen» 
Men 
