XI. Boek. LVIII. Hoofd?.* AMBOINSCH KRUIDBOEK.: 
Reperitur in planis rupibus defluente aqua, potis- 
fimum in Zephyrea Leytimore parte , unde incole 
femi ficcatum venale deferunt in Caftellum. 
Quinto. Agarum corticofum, five Culeola. Folia ge- 
rit oblonga & craffa, quorum quzdam. haud majora 
funt illis Portulacz , quedam digitum longa & lata in- 
{tar linguarum vel pellicularum Combiliorum , quz 
in fegmenta fcinduntur pro transplantatione & propa- 
atione , funtque hzc folia viridia & integra, pauca 
imul locata in laxis fafciculis, plerumque mixta cum 
prioribus Algis. Amboinenfes id vocant ‚Arien fabu 
una, h. e. Malaice Agar agar culit combili. 
` Ufus. Cun&a hzc in aqua (alfa abluuntur , dein con- 
dimentum preparatur ex Calappi medulla vetuftiore, 
fucco Limonum, Capfico, Pipere, & Zingibere , cum 
quo cruda eduntur. incole hac quoque coquunt ad 
Sajor, binzque pofteriores fpecies hunc in finem ap- 
tiores funt, paululum enim macerantur, ad ventum 
parum ficcantur, ac fimul eduntur cum Atsjar. 
Homines continuo in mari degentes, quales funt 
Badjos, quos Maccaflarenfes vocant Siletter, aliique 
in mari navigantes ac diu flu&uantes, famem fedare 
diu poffunt per hafce herbas, quz ars peregrinis fatis 
nota eft, ita ut fit cibus, qui magis ex defe&u alte- 
rius, quamex deliciis & oblectamento editur. In Lu- 
fitanico meo itinere binas tresve alias (pebies Alge 
reperi. 3 
Harum prima Bodelba vocatur, foliaque gerit laci- 
niata inftar Quercuum , e longinquo fordidum refe- 
rentia Vifcum , quibus multe adpendent veficule 
aqua replete. 
Altera penicilla refert pallide fufca , foliaque in- 
ftar Caftanearum profert , fed tenuifíima ac facile mar- 
cefcentia, conveniens cum priore Laétuca marina. 
"Tertia Sarga(Jo dicta; Belgis Wier, folia funt longa , 
referentia habenas gubernatoris equorum , lenta, & 
Vifci colorem gerentia. He tres omnes in magnis 
crefcunt fcopulis, fub aqua femper pofitis , juxta to- 
tam oram Hispanie & Lufitaniz. 
Atque he omnes circa menfem Majum magna copia 
a mari Occidentali projiciuntur , ibique adhibentur ad 
agros fertiles reddendos. Ex iis enim acervi forman- 
tur, quiadfolem & pluviasmacerantur, donec fere ad 
dimidum computruerint, & in fimum fere converfi 
fint , qui pure mixtus areng tam fertilem eam red- 
dit, ut Braßica multo elegantior & pinguior crefcat 
in infulis & locis maritimis, quam remotius in ipfa 
regione. 
OBSERVATIO. 
He Alge efculente , Agara dite, Faci maritimi feu follicu- 
laris proprie funt fpecies, quarum plures cum hifce fatis 
convenientes occurrunt ín Plukn. Almag. Botan. pag. 161. 
qua a perítis cum hifce facile comparari poffunt. 
Huc (pe&tat Coralloides, quod genus a Dillenio in Hift. Mu- 
Je, defcribitur pag. 120. ubi ejus vide Tab. 17. 
CAPUT. 
137 
Men vindt bet op vlakke klippen by aflopent water , meeft 
op de Zuid-zyde van Lytimor, van waar bet de Inlanders 
balf gedroogt aan’t Kafteel te koop brengen. 3 
V. Agarum corticófüm , five Culeola. ` Deze beeft 
lankwerpige dikke bladeren , zommige niet grooter als. ` 
Porzelyn , zommigeeen vinger lank en breed , gelyk tongt: 
kens of jcbellen van Combili y die men als lendeftukken 
Jnyd om te verplanten en voort te kweken , “alle groen y 
en met evene kanten , weinige by malkander. in ydele bos- 
jes, meeft gemengt met de voorgaande Algis. De Am- 
boinefen noemen ze Arien fabu una, dat is in "t Maleits 
Agar agar culit combili. 
Gebruik. Alleen werden ze afge/poelt in zout water, 
daar na een zoufe gemaakt van balf oude Calappus-pit j- 
Limoenfap, Tfilli, Peper, en Gember, enzooraauw ge- 
a De Inlanders kooken xe ook alle tot.Sajor, de twee 
aafte xoorten zyn bier toe bet beiwaamfte , want men verft 
bet maar een weinig uit , maakt bet winddroog , en eet 
bet zamen met Atsjar. 
Menfchen , die geduurig op zee leven, gelykde Badjos, ` 
die de MuccafJaren Siletter noemen, en andere , die ter zee 
dryven , en daar door lange zwerven moeten , konnen 
bare bonger met deze kruiden een langen tyd jtillen , een 
konft , die de vlugtelingen wel bekent is. In zomma "t is 
een koft, die meer uit mood dan uit pleizier mag gegeten 
werden. In myne Portugeefe reize , beb ik nog twee of 
drie andere zoorten van Alga gevonden. 
De cerfte genaamt Bodelha, gelyk gefnibbelde Dit Aa, 
deren, van verwe als vuylen lym, daar aan flaan veele 
wateragtige blaasjes of knopjes bangen. 
De tweede zyn ligt-bruine kwaflen met bladeren als 
Kaftanje-Loof, dog zeer dun en baaft vergaande. over een 
komende met de voorgaande Laétuca marina. 
De derde genaamt Sargaffo, by de Nederlanders Wier, 
zyn lange bladeren, die gelyken teugeis vaneen Voermans 
toom, taai en lynverwig van couleur. Alle drie waffen 
op groote klippen , die altyd onder water flaan, langs de 
gebeele Kult van Spangien en Portugaal. 
Alle drie werden ook omtrent de maand May met me- 
nigie door de Weft-zee uitgedreeven , en aldaar gebruikt tot 
bet meften van "t land. Want men maakt boopjes daar 
van, laat ze in de zon en regen meuken, tot dat ze half 
vergaan, en fcbier tot meft geworden zyn, de welken dan 
onder pueren zand gemengt, den zelven zoo wel dingen, 
dat de kool veel fcboonder en wetter groeit op de Eilanden 
en Zeeplaatzen , dan landwaart in. 
AANMERKING. 
Deze eetbare Alga, Agara genaamt, zyn. eigentlyk zoorten 
van de Zee -Fuscus ofte bliasdragende Fucus , waar van 
veele met deze genoegzaam overeenkomende, gevonden 
werden by Plukn, Aimag. Botan. pag. 161. welke van de kun- 
dige met elkander gemakkelyk kunnen vergeleeken werden. 
Hier toe behoort het geflagt van Coralloides, het geen van 
Dillen. bijt. Mufcor. pag. 120, befchreeven, en op de 17e 
Plaat verbeelt werd» wen ee 
MERGEN 
Aas 
